Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tất cả những điều cần biết về bệnh lý đa hồng cầu nguyên phát - Phần 1

Đa hồng cầu nguyên phát là một loại ung thư máu hiếm gặp trong đó cơ thể sản xuất quá nhiều tế bào hồng cầu. Khi bạn có quá nhiều tế bào hồng cầu, máu của bạn sẽ nhớt hơn và chảy chậm hơn. Các tế bào hồng cầu có thể dính với nhau và tạo thành cục máu đông bên trong các mạch máu.

Nếu không được điều trị, đa hồng cầu nguyên phát có thể dẫn đến các biến chứng đe dọa tính mạng. Máu chảy chậm có thể làm giảm lượng oxy đến tim, não và các cơ quan quan trọng khác. Cục máu đông có thể chặn hoàn toàn dòng chảy trong mạch máu, gây đột quỵ hoặc thậm chí tử vong. Trong thời gian dài, đa hồng cầu nguyên phát có thể dẫn đến sẹo tủy xương cũng như bệnh bạch cầu, một loại ung thư máu khác.

Không có cách điều trị khỏi hoàn toàn bệnh đa hồng cầu nguyên phát, nhưng điều trị kịp thời và đúng có thể kiểm soát tình trạng bệnh nặng. Bạn sẽ cần xét nghiệm máu định kỳ tuân thủ đơn thuốc để giúp ngăn ngừa tình trạng cục máu đông trở nên nghiêm trọng.

Triệu chứng của bệnh đa hồng cầu nguyên phát

Đa hồng cầu nguyên phát có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào trong nhiều năm. Khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện, chúng có thể nhẹ khiến bạn bỏ qua. Bạn có thể không nhận ra rằng bạn mắc bệnh đa hồng cầu nguyên phát cho đến khi bạn xét nghiệm máu định kỳ.

Nhận biết các triệu chứng sớm có thể giúp bạn bắt đầu điều trị và dự phòng được tình trạng hình thành cục máu đông và biến chứng của chúng. Các triệu chứng thường gặp của đa hồng cầu nguyên phát bao gồm:

  • mệt mỏi
  • ngứa
  • khó thở khi nằm xuống
  • khó tập trung
  • giảm cân ngoài ý muốn
  • đau bụng
  • nhanh đầy bụng
  • nhìn mờ hoặc nhìn đôi
  • chóng mặt
  • suy nhược
  • đổ nhiều mồ hôi
  • chảy máu hoặc bầm tím

Khi bệnh tiến triển và máu của bạn trở nên nhớt với nhiều tế bào hồng cầu hơn, các triệu chứng nghiêm trọng hơn có thể xuất hiện, chẳng hạn như:

  • chảy máu nặng từ các vết cắt nhỏ
  • sưng khớp
  • đau xương
  • mặt đỏ
  • chảy máu nướu răng
  • cảm giác nóng rát ở bàn tay hoặc bàn chân của bạn

Hầu hết các triệu chứng này có thể do bệnh khác gây ra, vì vậy việc chẩn đoán đúng là rất quan trọng.

Nguyên nhân gây bệnh đa hồng cầu và yếu tố nguy cơ

Đa hồng cầu nguyên phát thường xảy ra  ở nam giới hơn ở phụ nữ. Bạn có nhiều khả năng được chẩn đoán đa hồng cầu nguyên phát sau 60 tuổi, nhưng nó có thể bắt đầu ở mọi lứa tuổi.

Các đột biến đối với gen JAK2 là nguyên nhân chính gây ra bệnh. Gen này kiểm soát việc sản xuất một loại protein giúp tạo ra các tế bào máu. Khoảng 95% người bị đa hồng cầu nguyên phát có loại đột biến này.

Đột biến gây ra đa hồng cầu nguyên phát có thể di truyền trong gia đình. Nhưng thông thường, những đột biến này thường không di truyền trong gia đình. Nghiên cứu đang được tiến hành để tìm nguyên nhân của đột biến gen của đa hồng cầu nguyên phát.

Nếu bạn bị đa hồng cầu nguyên phát, nguy cơ phát triển các biến chứng nghiêm trọng phụ thuộc vào khả năng bạn phát triển cục máu đông. Các yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển cục máu đông trong bệnh đa hồng cầu nguyên phát bao gồm:

  • tiền sử cục máu đông
  • trên 60 tuổi
  • tăng huyết áp
  • Bệnh tiểu đường
  • hút thuốc lá
  • cholesterol cao
  • mang thai

Độ nhớt của máu cao hơn bình thường luôn làm tăng nguy cơ đông máu, bất kể nguyên nhân gây nhớt máu là gì.

Chẩn đoán đa hồng cầu nguyên phát

Nếu bạn nghĩ rằng bạn có thể bị đa hồng cầu nguyên phát, bác sĩ trước tiên sẽ làm một xét nghiệm công thức máu cho bạn. Xét nghiệm công thức máu sẽ đo lường các yếu tố sau đây trong máu của bạn:

  • số lượng tế bào hồng cầu
  • số lượng tế bào bạch cầu
  • số lượng tiểu cầu
  • lượng hemoglobin (một loại protein mang oxy)
  • phần trăm không gian được hấp thu bởi các tế bào hồng cầu trong máu, được gọi là hematocrit

Nếu bạn bị đa hồng cầu nguyên phát, bạn sẽ có thể có số lượng hồng cầu và hemoglobin cao hơn bình thường, và hematocrit cao bất thường. Bạn cũng có thể có số lượng tiểu cầu hoặc số lượng bạch cầu bất thường.

Nếu kết quả công thức máu của bạn bất thường, bác sĩ sẽ kiểm tra máu của bạn để biết đột biến JAK2 hay không. Hầu hết những người có xét nghiệm đa hồng cầu nguyên phát dương tính với loại đột biến này.

Cùng với các xét nghiệm máu khác, bạn có thể sẽ cần sinh thiết tủy xương để xác định chẩn đoán của đa hồng cầu nguyên phát.

Đón đọc phần tiếp theo tại vienyhocungdung.vn

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Thiếu máu hồng cầu hình liềm và Hydroxyurea

CTV Võ Dung - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm