Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tập luyện để dưỡng sinh

Dưỡng sinh là nuôi dưỡng, tu dưỡng, luyện dưỡng để phòng bệnh, chữa bệnh, tăng cường sức khỏe kéo dài tuổi thọ.

Tập luyện để dưỡng sinh

Trong y học phương Đông có nhiều phương pháp tập luyện để dưỡng sinh như: xoa bóp, khí công, thái cực quyền, thiền, luyện khí bên trong, luyện hình bên ngoài. Người xưa có câu: Đi bách bộ chữa bách bệnh... Trong bài này, chúng tôi xin giới thiệu phương pháp dưỡng khí nội hình các tạng phủ trong cơ thể, tăng cường sức khỏe để bạn đọc tham khảo.

Phép dưỡng tâm (tim) khí: Ngồi ngay ngắn, nắm hai tay, dùng sức đấm hai bên đầu 6 lần. Sau đó đan các ngón  hai bàn tay vào nhau, dùng chân đạp vào tay 6 lần. sau đó thở nhẹ nhàng, hà hơi ra 6, 7 lần, để khử các chứng phong tà trong tim, làm như vậy để trị chứng phiền táo, lở miệng, loét lưỡi.

Phép dưỡng can (gan) khí: Ngồi ngay ngắn, nâng hai tay lồng vào nhau, lật đi lật lại vào ngực Nam 7 lần, Nữ 9 lần, sau đó thở nhẹ hà hơi ra 6, 7 lần. Làm như vậy để trừ phong tà tích tụ ở gan. Làm như vậy để trị chứng đau mắt đỏ, chứng chảy nước mắt. Trong Đông y, can khai khiếu ra mắt. khí của can tốt, lưu thông thì mắt sáng. Khí của can bị uất thì mắt kém, sinh ra nhiều bệnh tật khác như: quáng gà, thong manh, mắt mờ nhìn không rõ...

Phép luyện để dưỡng đởm (túi mật) khí: Ngồi ngay ngắn, xếp hai bàn chân ngửa lên. Dùng hai tay kéo hai cổ chân lên lắc 7-9 lần. Sau đó dùng hai tay chống đất nâng toàn thân lên 3 lần, rồi thở đều, làm như vậy để mọi phong độc, tà khí trong đởm thoát ra, đởm khí được trong lành, đởm chất trong suốt, các bệnh ở can đởm tự tiêu tan.

Tập luyện để dưỡng sinh

Đi bộ là giải pháp phòng và chữa bệnh rất tốt.

Phép luyện để dưỡng khí ở tỳ (dịch tụy): Ngồi ngay ngắn, co một chân, duỗi một chân, hai tay kéo ngược lên phía sau 5 lần, để khử phong tà làm tổn thương thực của tạng tỳ. Sau đó hít thở 5-7 lần. Làm như vậy giảm được các bệnh ở tỳ vị, tránh được chứng hay khạc đờm, phản vị (trào ngược) và rối loạn tiêu hóa.

Phép luyện để dưỡng khí ở phế (phổi): Ngồi ngay ngắn, hai tay chống đất, co người, cong cột sống lại, dướn người lên trên 5 lần, sau đó thở ra hít vào nhẹ nhàng 7 lần, làm như vậy để khử khí của phong, hàn tà, tích lại trong phổi. Để giải trừ các bệnh ở thượng tiêu (gồm tim, phổi, thực quản) tăng cường công năng của hô hấp và tuần hoàn của phổi.

Phép luyện để dưỡng khí ở thận: Ngồi ngay ngắn, dùng ngón tay miết từ hai bên tai xuống đến sườn 5-7 lần, rồi đứng lên nhảy ra phía trước, phía sau 9 lần, sau đó thở nhẹ 9 lần để khử phong tà ở eo lưng, thận, bàng quang. Có tác dụng đề phòng và điều trị được bệnh hoa mắt, ù tai, liệt dương.

Phép luyện khí lúc bình minh để lưu thông khí huyết: Bình minh khi tỉnh giấc, ngồi dậy ngay ngắn, ngưng thần (không suy nghĩ) đầu lưỡi đưa lên hàm ếch, ngậm miệng thở nhẹ 3-5 lần, ngọc tuyền (nước miếng) tự trào ra, nuốt xuống 3 lần, làm cho tà hỏa trong ngũ tạng không bốc lên. Khí huyết lưu thông đến tứ chi bách hài. Mỗi tháng tập mười lăm ngày, làm liên tục nhiều năm, ngăn ngừa được mọi bệnh tật không phát sinh từ nội tạng. Trừ được mối lo về sau khi tuổi cao không mắc chứng suy nhược.

Phép luyện khí để tiêu tích tụ: Do ăn uống tà độc bị tích tụ trong người, hàng ngày lúc đói ngồi ngay thẳng, hít khí vào thật đầy bụng, làm cho khí xuống tận đan điền (bụng dưới) khi nội khí đã đầy, thở ra bằng miệng cho đến khi hết khí ở đan điền, làm như vậy từ 5-7 lần, mỗi ngày làm hai lần làm liên tục nhiều ngày trong năm để giảm được tích khí trong bụng. Trừ được bệnh hay trướng bụng, đầy hơi.

Phép luyện khí để trị chứng váng đầu, đau đầu: Khi cơ thể nhiễm phong tà, hư hỏa bốc lên, khiến mắt hoa, đầu choáng váng, đau nửa đầu, hoặc đau trên đỉnh đầu. Cũng có trường hợp nặng dẫn đến bán thân bất toại. Ngồi yên tĩnh không chú ý đến hơi thở, hai tay bịt kín tai, lắc đầu từ 5-7 lần, giữ nguyên thần (không suy nghĩ). Rồi thở đưa khí lên nê hoàn (lồng ngực) để xua tà khí ra ngoài, làm cho phong tà trong cơ thể tự tan đi, bệnh sẽ hết, đề phòng bệnh sau này tái phát. Phải làm nhiều ngày trong năm.

Phép luyện khí để không mắc chứng mộng thất phong kim quỹ (mộng tinh, di tinh): Khi dục động thì hỏa bốc lên, hỏa bốc lên làm thần mỏi. Khi thần mỏi thì không bế được tinh, tinh tự thoát ra sinh chứng mộng tinh, di tinh. Khi ngủ thần phải được nghỉ ngơi, không suy nghĩ. Dùng hai tay xoa hai mạng sườn 14 lần, vừa làm vừa nuốt khí xuống đan điền, giữ khí lại một lúc mới thở ra, rồi co chân nằm nghiêng một lúc trước khi ngủ, làm như vậy nhiều đêm bệnh sẽ tự khỏi.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng tích cực của luyện tập đến những căn bệnh phổ biến hiện nay

TTND.BS. Nguyễn Xuân Hướng - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 15/08/2026

    68% lao động ngoài trời đau mỏi, một phần ba bị lo âu

    68% lao động tự do làm việc ngoài trời có ít nhất một triệu chứng cơ - xương - khớp sau mỗi ngày làm việc, 33% biểu hiện lo âu từ nhẹ đến rất nặng, theo nghiên cứu công bố hôm 14/8.

  • 15/08/2026

    33 triệu lao động phi chính thức trước sức ép của biến đổi khí hậu

    Có tới 95,4% lao động tự do ngoài trời được khảo sát phải làm việc dưới nắng nóng, nhưng chỉ 19,1% có thể ngừng việc khi nhiệt độ gay gắt. Biến đổi khí hậu đang tạo sức ép kép lên sức khỏe và sinh kế của một lực lượng lao động lớn, trong khi cơ chế bảo vệ vẫn còn những khoảng trống.

  • 15/08/2026

    5 sai lầm hủy hoại làn da khi đi biển và cách khắc phục

    Mùa hè đến mang theo tiếng gọi của biển xanh và những chuyến đi nghỉ dưỡng tuyệt vời. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm làn da phải đối mặt với thử thách từ ánh nắng mặt trời gay gắt, gió biển và nước muối mặn, dẫn đến tình trạng đen sạm, bỏng rát hay kích ứng da. Nhằm giúp bạn bảo vệ làn da trọn vẹn trong kỳ nghỉ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về 5 sai lầm phổ biến nhất hủy hoại làn da khi đi biển và cách khắc phục ngay dưới đây.

  • 14/08/2026

    Vì sao người trên 50 tuổi ăn càng ít vẫn khó giảm cân?

    Không ít người trên 50 tuổi than phiền rằng ăn ít hơn nhưng không giảm cân, thậm chí vòng bụng còn tăng. Nguyên nhân không đơn thuần nằm ở lượng thức ăn, mà còn liên quan đến những thay đổi tự nhiên của quá trình lão hóa và mức độ hoạt động thể lực.

  • 14/08/2026

    5 mẹo ăn chậm nhai kỹ giúp giảm cân

    Bữa ăn vội vã cùng thói quen vừa ăn vừa lướt điện thoại, máy tính sẽ gây áp lực lên hệ tiêu hóa, khiến việc giảm cân khó khăn. Khi ăn chậm nhai kỹ giúp cơ thể nhận biết tín hiệu no đúng lúc, từ đó kiểm soát lượng calo nạp vào và hỗ trợ giảm cân bền vững.

  • 14/08/2026

    DINH DƯỠNG LÂM SÀNG ĐÃ TRỞ THÀNH MỘT GIẢI PHÁP THIẾT YẾU TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH NHIỄM TRÙNG

    Ngày 8/8/2026, tại Nha Trang, Hội Dinh dưỡng Việt Nam phối hợp cùng Viện Pasteur Nha trang và Hội Quân dân Y đã tổ chức Hội thảo khoa học Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế khu vực miền Trung và Tây Nguyên 2026 với chủ đề “Dinh dưỡng hợp lý với bệnh nhiễm trùng” với sự tham gia của hơn 150 nhà khoa học, các giáo sư, tiến sỹ, bác sỹ chuyên ngành dinh dưỡng, ngành truyền nhiễm, đại diện cơ sở đào tạo y học, các bệnh viện khu vực miền Trung và Tây Nguyê

  • 14/08/2026

    Việc xì hơi thường xuyên thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột của bạn như thế nào?

    Xì hơi là một phần bình thường của quá trình tiêu hóa. Hầu hết các trường hợp xì hơi thường xuyên đều liên quan đến thức ăn hoặc thói quen ăn uống. Nhưng nếu tần suất xì hơi đột nhiên thay đổi hoặc đi kèm với các triệu chứng khác, đó có thể là dấu hiệu của một vấn đề tiêu hóa tiềm ẩn.

  • 13/08/2026

    Nguy hiểm khi sử dụng đạm Whey có chứa Dexamethasone

    Đạm Whey thường được sử dụng phổ biến với những người đang tập thể hình hoặc những người muốn xây dựng cơ bắp. Tuy nhiên một số nhà sản xuất đã trộn lẫn thêm glycocorticoid để lừa gạt người tiêu dùng và gây hại cho cơ thể. Cùng tìm hiểu những tác hại chính và cách tránh mua phải loại đạm này qua bài viết sau!

Xem thêm