Tại sao hàn the bị cấm sử dụng trong thực phẩm?

1. Hàn the là gì?

Hàn the (tên hóa học là Natri Borat) là một hợp chất hóa học dạng tinh thể trắng, tan nhiều trong nước. Trong công nghiệp, nó là thành phần chính để sản xuất thủy tinh, men sứ, chất tẩy rửa và thuốc diệt côn trùng.

Đặc tính nổi bật của hàn the là khả năng liên kết các sợi protein, tạo nên độ giòn, dai và kéo dài thời gian bảo quản bằng cách ức chế vi khuẩn, nấm mốc. Chính vì vậy, nhiều cơ sở sản xuất bất chính vẫn lén lút đưa hoạt chất này vào thực phẩm bất chấp các lệnh cấm.

2. Tại sao hàn the bị cấm?

Hàn the (Borax) không giống như các loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm thông thường vốn thường phát tác ngay lập tức qua các cơn đau bụng hay nôn mửa. Sự nguy hiểm của hoạt chất này nằm ở đặc tính "trường diễn" – tức là khả năng tích lũy bền bỉ và âm thầm bên trong cơ thể. Khi được hấp thụ qua đường tiêu hóa, dù hệ bài tiết làm việc hết công suất cũng chỉ có thể đào thải được khoảng 70 – 80% lượng hàn the qua nước tiểu trong vòng một tuần. Khoảng 20 – 30% còn lại sẽ không mất đi mà len lỏi vào các mô mềm, đặc biệt "ưa thích" bám trụ tại những cơ quan quan trọng như gan, thận, não và tinh hoàn.

Sự tích tụ này diễn ra theo cơ chế cộng dồn; mỗi ngày một ít từ miếng giò, sợi bún sẽ khiến nồng độ độc chất tăng dần, đạt đến ngưỡng gây tổn thương vĩnh viễn mà cơ thể không thể tự phục hồi.

Đối với hệ tiêu hóa, hàn the là một chất kích ứng cực mạnh đối với lớp niêm mạc nhạy cảm. Khi tiếp xúc thường xuyên, nó trực tiếp bào mòn dạ dày và ruột, làm giảm khả năng tiết dịch vị và ức chế hoạt động của các men tiêu hóa tự nhiên. Điều này dẫn đến một hệ lụy dây chuyền: cơ thể mất khả năng hấp thụ dưỡng chất, gây ra tình trạng chán ăn kéo dài, buồn nôn và rối loạn tiêu hóa mãn tính. Người nhiễm độc hàn the thường xuyên rơi vào trạng thái suy nhược cơ thể, da xanh xao và mệt mỏi do hệ thống tiêu hóa đã bị "tê liệt" một phần chức năng xử lý thức ăn.

Tham khảo thêm: 10 hóa chất độc hại “có mặt’ trong thực phẩm

Áp lực nặng nề nhất đổ dồn lên gan và thận – hai "bộ lọc" chính của cơ thể. Gan, với vai trò chuyển hóa độc tố, sẽ bị quá tải khi phải đối phó với hàn the, dẫn đến tình trạng hủy hoại tế bào gan, vàng da và lâu dần tiến triển thành xơ gan. Trong khi đó, tại thận, các tiểu cầu thận phải liên tục lọc máu chứa độc chất khiến chúng bị viêm và tổn thương nghiêm trọng. Sự tích tụ hàn the ở thận không chỉ gây rối loạn chức năng bài tiết mà còn là tác nhân trực tiếp dẫn đến suy thận cấp hoặc mạn tính, khiến khả năng lọc độc của cơ thể bị đình trệ hoàn toàn.

Đặc biệt nghiêm trọng là tác động của hàn the đối với trẻ em và sự phát triển của thế hệ tương lai. Do cơ thể trẻ đang trong giai đoạn hoàn thiện, hệ thống hàng rào máu não và các cơ quan nội tạng còn rất non nớt nên độc tính của hàn the phát tác mạnh mẽ hơn nhiều lần so với người lớn. Nó có thể xuyên qua hàng rào bảo vệ não bộ, gây rối loạn hành vi, suy giảm trí nhớ và cản trở sự phát triển trí tuệ. Về mặt thể chất, hàn the ức chế quá trình tổng hợp protein, khiến trẻ bị chậm phát triển chiều cao, cân nặng và dễ gặp các biến chứng về nội tiết. Ngay cả với thai nhi, hàn the cũng có khả năng đi qua nhau thai, đe dọa trực tiếp đến sự hình thành các cơ quan và gây ra những dị tật bẩm sinh không đáng có.

3. Những nguy cơ nghiêm trọng khác

Không chỉ dừng lại ở nội tạng, các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng hàn the còn tác động tiêu cực đến:

• Hệ sinh sản: Có khả năng gây vô sinh hoặc làm giảm chất lượng tinh trùng. Phụ nữ mang thai tiêu thụ hàn the có nguy cơ gây dị tật cho thai nhi.
• Hệ thần kinh: Gây ra các triệu chứng co giật, lờ đờ hoặc kích thích thần kinh quá mức.

• Tế bào: Một số nghiên cứu cảnh báo về khả năng gây đột biến tế bào, tiềm ẩn nguy cơ ung thư về lâu dài.

Tham khảo thêm: Những độc hại của Foomon & hàn the trong thực phẩm

4. Cách nhận biết thực phẩm chứa hàn the

Dù khó có thể nhận biết bằng mắt thường, nhưng người tiêu dùng có thể lưu ý một số dấu hiệu sau:

• Giò chả: Giò chứa hàn the thường quá giòn, dai bất thường, không có độ mềm mại tự nhiên và thiếu vị ngọt của thịt.
• Bún, phở: Sợi bún quá bóng mượt, khó đứt gãy và để lâu ngoài trời không bị chua.
• Mẹo kiểm tra: Bạn có thể dùng giấy nghệ. Nếu tiếp xúc với thực phẩm có hàn the, giấy nghệ sẽ chuyển từ màu vàng sang đỏ cam đậm.

Tham khảo thêm bài viết: Chất cấm trong mì sợi ở TPHCM: Nguy cơ ngộ độc, vô sinh và ung thư rình rập

Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng VIAM

Sự ngon miệng nhất thời từ độ giòn dai không đáng để bạn đánh đổi sức khỏe của bản thân và gia đình. Việc nói không với hàn the và lựa chọn những cơ sở sản xuất uy tín là cách tốt nhất để bảo vệ cuộc sống.