Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tắc mật

Mật được bài tiết từ gan và được đưa xuống tá tràng để tiêu hóa chất béo trong thức ăn. Tắc mật là tình trạng tắc nghẽn các ống dẫn mật.

Tắc mật là tình trạng tắc nghẽn các ống dẫn mật. Các ống dẫn mật đưa mật từ gan và túi mật qua tụy rồi xuống tá tràng – phần đầu của ruột non. Mật có màu xanh đậm hoặc vàng nâu được gan bài tiết để tiêu hóa chất béo. Phần lớn mật được giải phóng trực tiếp vào ruột non và phần còn lại được dự trữ ở túi mật.

Sau khi ăn, túi mật sẽ giải phóng mật để giúp tiêu hóa và hấp thu chất béo. Mật cũng giúp gan loại bỏ các chất cặn bã. Tắc bất kì ống mật nào cũng gây ra chứng tắc mật.

Nhiều bệnh lí liên quan đến tắc mật có thể điều trị thành công. Tuy nhiên, nếu phần tắc nghẽn không được điều trị trong một thời gian dài, có thể dẫn đến những bệnh lí về gan đe dọa đến tính mạng.

Bạn có hai loại ống dẫn mật là các ống dẫn mật trong gan và ngoài gan.

Các ống dẫn mật trong gan là hệ thống những ống nhỏ nằm trong gan, có tác dụng thu gom và vận chuyển mật đến các ống dẫn mật ngoài gan. Các ống dẫn mật ngoài gan bắt đầu từ hai phần, đó là gan phải và gan trái. Khi đi xuống từ gan, hai ống này hợp lại thành ống gan chung, đi thẳng đến ruột non.

Ống dẫn mật từ túi mật xuống cũng hợp lại với ống gan chung. Ống này đi qua tụy rồi đổ vào tá tràng.

Nguyên nhân

Tắc mật có thể do nhiều yếu tố liên quan tới:

  • Các ống dẫn mật
  • Gan
  • Túi mật
  • Tụy
  • Ruột non

Những nguyên nhân gây tắc mật thường gặp nhất bao gồm:

  • Sỏi mật là nguyên nhân hàng đầu
  • Viêm các ống dẫn mật
  • Chấn thương
  • Hẹp đường mật
  • Nang đường mật
  • Phì đại hạch bạch huyết
  • Viêm tụy
  • Chấn thương liên quan đến túi mật hoặc phẫu thuật gan
  • U ở các ống dẫn mật
  • U tụy
  • Các khối u khác ở gần gan, túi mật, tụy hoặc các ống dẫn mật
  • Viêm gan
  • Nhiễm kí sinh trùng
  • Xơ gan
  • Tổn thương gan nặng

Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố nguy cơ gây tắc mật thường phụ thuộc vào nguyên nhân gây tắc nghẽn. Những nguyên nhân chính có liên quan đến sỏi mật, khiến cho phụ nữ dễ bị tắc mật hơn. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

  • Tiền sử bị sỏi mật
  • Viêm tụy mạn
  • Tiền sử có các khối u ở vùng bụng bên phải
  • Chấn thương ở vùng bụng bên phải
  • Béo phì
  • Tăng cân nhanh

Triệu chứng

Những triệu chứng của tắc mật có thể phụ thuộc vào nguyên nhân gây tắc nghẽn. Những người bị tắc mật thường có biểu hiện:

  • Phân bạc màu
  • Nước tiểu sẫm màu
  • Vàng da, vàng mắt
  • Ngứa
  • Đau hạ sườn phải
  • Buồn nôn
  • Nôn
  • Sụt cân
  • Sốt

Chẩn đoán

Có nhiều xét nghiệm khác nhau được sử dụng để chẩn đoán tắc mật:

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu bao gồm công thức máu và xét nghiệm đánh giá chức năng gan. Một số xét nghiệm máu có thể được sử dụng để loại trừ bệnh lí khác như:

  • Viêm túi mật
  • Viêm ống gan chung
  • Tăng bilirubin liên hợp
  • Tăng men gan
  • Tăng alkaline phosphatase

Bất kì các yếu tố nào kể trên cũng có thể chỉ ra tình trạng tắc mật.

Siêu âm

Siêu âm thường là xét nghiệm đầu tiên được sử dụng cho bất kì ai bị nghi ngờ tắc mật. Siêu âm giúp bác sĩ có thể dễ dàng quan sát thấy sỏi mật.

Chụp đường mật

Chụp đường mật bằng các phương pháp như chụp Xquang đường mật ngược dòng, chụp cộng hưởng từ đường mật…

Điều trị

Điều trị nhằm trực tiếp vào nguyên nhân gây ra tắc mật. Mục tiêu cơ bản của điều trị nội khoa và ngoại khoa là giảm bớt tình trạng tắc nghẽn. Một số lựa chọn điều trị bao gồm cắt túi mật hoặc nội soi đường mật ngược dòng.

Cắt túi mật được chỉ định khi có nhiều sỏi túi mật. Nội soi đường mật ngược dòng có thể được sử dụng để lấy bỏ những sỏi nhỏ ở ống gan chung hoặc đặt stent bên trong ống dẫn mật để tái lưu thông mật.

Phòng bệnh

Dưới đây là một số biện pháp mà bạn có thể áp dụng để giảm nguy cơ tắc mật:

  • Tăng lượng chất xơ trong chế độ ăn
  • Giảm lượng đường và chất béo bão hòa trong khẩu phần vì chúng có thể gây ra sỏi mật.
  • Nếu bạn thừa cân, hãy giảm từ từ để đạt được cân nặng phù hợp với tuổi, giới và chiều cao.
Bs.Thanh Thanh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 29/05/2024

    Nước chanh giúp làm mát và tăng cường sức khoẻ trong mùa Hè

    Với hương vị tươi mát và nhiều lợi ích sức khỏe, chanh là loại quả được sử dụng phổ biến trong mùa Hè. Tìm hiểu nguồn dinh dưỡng dồi dào của chanh cũng như cách kết hợp chanh vào chế độ ăn uống của bạn

  • 28/05/2024

    VAI TRÒ CỦA MÙA HÈ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN KHỎE MẠNH CỦA TRẺ.

    Chơi hè không lúc nào là cũ với trẻ con, thậm chí nó có thể được xem là khoảng thời gian ý nghĩa nhất trong năm cho sự phát triển khỏe mạnh và năng động của trẻ. Gần đây Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc Gia Hoa Kỳ đã đưa ra các bằng chứng nhấn mạnh về vai trò của mùa hè trong sự phát triển khỏe mạnh của trẻ. Thật không may, mùa hè năm nay các con có thể bị “đánh cắp” khỏi các buổi tắm biển, các trò chơi vận động ngoài trời… mà phải thu mình vào chiếc hộp nhỏ xíu với đầy rẫy các cám dỗ của màn hình điện tử. Nhưng dù hoàn cảnh có như thế nào đi nữa chúng ta cũng không để mùa hè của trẻ bị “đánh cắp”

  • 28/05/2024

    Triệu chứng run trong bệnh Parkinson

    Run là một triệu chứng quan trọng của bệnh Parkinson, cứ 10 người mắc bệnh thì 8 người bị rối loạn vận động này. Triệu chứng run rẩy có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người mắc bệnh, tuy nhiên một số biện pháp điều trị có thể giúp giảm bớt gánh nặng bệnh tật của bệnh.

  • 28/05/2024

    Đến trường trẻ tăng chiều cao, nghỉ hè trẻ nhanh tăng cân

    Tăng chiều cao là một phần quan trọng trong sự phát triển chung của trẻ. Trung bình mỗi năm, trẻ sẽ tăng khoảng 10-16 cm. Đáng chú ý là giai đoạn "mau lớn" này được ghi nhận nhiều nhất trong những tháng đi học. Vậy cha mẹ có thể làm gì để tối ưu hóa quãng thời gian phát triển này?

  • 28/05/2024

    Bí quyết tăng đề kháng cho bé để tránh các bệnh truyền nhiễm trong mùa hè

    Thời tiết nắng nóng kéo dài kèm theo mưa bất thường vào mùa hè là cơ hội cho các loại virus, vi trùng sinh sôi phát triển, gây ra các bệnh dịch, đặc biệt là các bệnh lây lan qua đường hô hấp, ăn uống và tiếp xúc…

  • 28/05/2024

    Uống nước chanh mật ong khi bụng đói có tốt không?

    Uống nước chanh mật ong khi bụng đói đã không còn xa lạ với nhiều người để hỗ trợ giảm cân và tăng cường sức khỏe. Tuy nhiên, thói quen này liệu có an toàn cho tất cả mọi người

  • 27/05/2024

    Vì sao mùi cơ thể thay đổi khi mãn kinh?

    Không chỉ mồ hôi dẫn đến mùi cơ thể, mãn kinh cũng là một trong những yếu tố có liên quan đến hiện tượng này. Tìm hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn có biện pháp để giảm thiểu những tác động.

  • 27/05/2024

    Những sai lầm dễ mắc phải khi bạn nỗ lực giảm cholesterol trong máu

    Tại sao cholesterol trong máu của bạn không giảm, dù đã nỗ lực điều chỉnh lại thói quen hàng ngày, thực hiện chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục và cả sử dụng thuốc giảm mỡ máu? Hãy tìm hiểu 8 cản trở phổ biến, hay gặp và cách khắc phục đúng đắn nhất.

Xem thêm