Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tác hại của tăng huyết áp

Tăng huyết áp (THA) chiếm tỉ lệ cao nhất ở người cao tuổi (NCT). Tác hại của THA rất khó lường trước được, ảnh hưởng rất xấu cho sức khỏe, thậm chí gây đột quỵ, tử vong.

Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch. Khi tim co bóp, máu sẽ được đẩy đi và ép vào thành của động mạch làm cho thành động mạch căng ra và được gọi là huyết áp tâm thu (huyết áp cao nhất). Sau co bóp, tim sẽ giãn ra và khi đó thành động mạch sẽ co lại về trạng thái ban đầu, số đo ở thời điểm này là huyết áp tâm trương (huyết áp thấp nhất).

Khi nào được gọi là tăng huyết áp?

Ở người bình thường chỉ số huyết áp là 120/ 80mmHg. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) quy định, người bị THA khi có chỉ số đo huyết áp từ 140/90mmHg trở lên, trong đó, tăng độ I, từ 140  - 159/90 - 99mmHg; tăng độ II, từ 160 - 179/100 - 109mmHg và tăng độ III, khi huyết áp từ 180/110mmHg trở lên. WHO quy định, huyết áp mục tiêu là huyết áp dưới 140/90mmHg, riêng người bị đái tháo đường, huyết áp mục tiêu phải dưới 130/80mmHg.

Tuy vậy, do nhịp sinh học huyết áp của một người bình thường cũng có dao động rõ rệt, huyết áp thường cao dần từ lúc thức giấc buổi sáng và gia tăng nhiều hay ít tùy thuộc vào sự vận động và trạng thái tinh thần.

Vì vậy, lúc ngủ huyết áp đỉnh sẽ thấp hơn lúc làm việc bình thường khoảng 20mmHg, cao hơn đỉnh lúc buổi chiều là 10%.  Huyết áp bình thường cũng có thể thay đổi và biến thiên theo thời gian (huyết áp thấp nhất vào khoảng từ 1 - 3 giờ sáng, lúc đang ngủ say và huyết áp cao nhất vào khoảng từ 8 - 10 giờ sáng).

Lớp nội mạc bị nứt, vỡ, cho nên gây phình động mạch

Những biến chứng nguy hiểm

Theo WHO, THA là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới. Bệnh diễn biến âm thầm, tiến triển kéo dài từ 15 - 20 năm hoặc lâu hơn nữa mà người bệnh không hề biết. Bởi vì, đa số THA thường không có biểu hiện gì đáng kể (trừ một số ít có nhức đầu, chóng mặt...) cho đến khi người bệnh nhập viện mới biết mình bị bệnh. Hầu hết THA không rõ nguyên nhân, chỉ có một số thấy có yếu tố thuận lợi như: béo phì, mỡ máu cao, đái tháo đường, hoặc có một tỉ lệ nhất định do di truyền.

Lý do THA có hại cho sức khỏe, thậm chí gây biến chứng nguy hiểm, bởi vì khi bị bệnh THA, áp lực trong mạch máu bị tăng lên và theo thời gian sẽ làm thành của động mạch mất tính đàn hồi và trở nên xơ cứng, nhất là các trường hợp đã có xơ vữa động mạch.

Vì áp lực tác động liên tục lên thành động mạch làm cho động mạch bị giãn, lớp nội mạc bị nứt, vỡ, cho nên ngoài hiện tượng có thể gây phình động mạch (nhất là phồng động mạch chủ) còn có thể mảng xơ vữa bong ra đi theo mạch máu làm tắc mạch rất nguy hiểm. Phình động mạch chủ nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời có thể bị vỡ, gây chảy máu và dẫn đến tử vong.

Xơ vữa động mạch làm hư hại mạch máu, nhất là mạch máu của tim dễ hình thành các cục máu đông từ đó ngăn chặn việc cung cấp máu cho tim làm giảm hiệu quả hoạt động của tim và cũng gây tổn hại các mô của tim dẫn đến chứng đau thắt ngực. Đồng thời, THA làm tim hoạt động mạnh hơn, từ đó cơ tim dày lên, nhất là tâm thất trái (phì đại tâm thất trái) ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của tim  dễ dẫn đến tim to ra và suy tim.

Xơ vữa động mạch làm hư hại mạch máu, nhất là mạch máu của tim dễ hình thành các cục máu đông

Một loại tác hại khác do THA gây ra là có khả năng làm tăng nguy cơ xuất huyết não (đột quỵ). Theo các nghiên cứu, THA là nguyên nhân của 80% các cơn đau tim và đột quỵ.

Bởi vì, khi THA sẽ làm suy yếu các mạch máu nhỏ trong não khiến chúng bị vỡ. Nếu mạch máu não yếu sẽ làm hạn chế lưu lượng máu đến não gây nên tình trạng rối loạn tuần hoàn não (hoa mắt, chóng mặt, suy giảm nhận thức nhẹ), thiếu máu não thoáng qua, giảm trí nhớ. Nếu đứt mạch máu não gây chảy mãu não, tụ máu não dẫn đến liệt, nặng hơn sẽ dẫn đến hôn mê và tử vong...

Ngoài ra, THA sẽ làm ảnh hưởng đến chức năng của thận do các mạch máu trong thận bị tăng áp lực dẫn đến hư hại, từ đó bệnh THA sẽ gia tăng, bởi vì, thận là một trong những bộ phận đóng vai trò giữ cho huyết áp của cơ thể được bình thường (điều tiết các chất dịch của cơ thể, muối... từ đó điều chỉnh huyết áp).

THA còn gây bệnh lý về mắt do các mạch máu của mắt bị thu hẹp làm cho máu đến nuôi dưỡng kém. THA có thể ảnh hưởng đến rối loạn chức năng  tình dục nam (giảm ham muốn, cương dương…) và có thể làm ảnh hưởng đến giấc ngủ (rối loạn giấc ngủ). Các nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng nếu bị ngưng thở khi ngủ nghiêm trọng góp phần làm tăng nặng bệnh THA kể cả khi người bệnh dùng thuốc điều trị bệnh THA.

Lời khuyên của thầy thuốc

Để hạn chế đến mức tối đa tác hại của bệnh THA, người bị THA cần kiểm tra huyết áp thường xuyên, tốt nhất là đo huyết áp ngày một lần. Tuy nhiên, phải biết cách đo nếu máy đo bằng tai nghe; nếu dùng máy điện tử cần có loại tốt (chính xác).

Trước khi đo huyết áp cần nghỉ ngơi 15 phút và trước đó không dùng chất kích thích (rượu, bia, thuốc lá...). Cần dùng thuốc đều đặn hàng ngày và nghe theo tư vấn của bác sĩ khám bệnh cho mình. Người bị THA vẫn có thể tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn không nên tham gia các động tác, bài tập khó, mạnh... Cần có chế độ ăn, uống hợp lý (kiêng mỡ, rượu, bia...).

PGS.TS. BÙI KHẮC HẬU - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 17/06/2024

    Tập yoga có lợi thế nào cho người bệnh suy tim?

    Suy tim là căn bệnh mạn tính ảnh hưởng đến hơn 64 triệu người trên toàn thế giới. Suy tim khiến người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, khó thở, gặp khó khăn trong các hoạt động thường ngày. Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra các lợi ích của việc tập yoga hàng tuần với người bệnh suy tim.

  • 17/06/2024

    Người mắc bệnh lý tim mạch di truyền cần thận trọng với nước tăng lực

    Nghiên cứu trên tạp chí Nhịp tim (Heart Rhythm) cho thấy, uống nước tăng lực tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm với người có bệnh lý tim mạch di truyền.

  • 17/06/2024

    9 mối nguy hiểm đe dọa sức khỏe vào mùa hè

    Bài viết dưới đây sẽ chỉ ra các mối nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe của mọi người trong mùa hè và các biện pháp ngăn ngừa các nguy cơ này.

  • 17/06/2024

    9 dấu hiệu cảnh báo bệnh ung thư buồng trứng

    Ung thư buồng trứng thường được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh diễn tiến âm thầm, triệu chứng không rõ rệt và thường bị chị em phụ nữ bỏ qua. Vậy triệu chứng nhận biết sớm bệnh ung thư buồng trứng thế nào?

  • 16/06/2024

    Protein trong máu có thể cảnh báo bệnh ung thư sớm

    Trong bối cảnh tỷ lệ ung thư đang gia tăng ở người trẻ tuổi, một nghiên cứu ở Anh cho thấy protein trong máu có thể cảnh báo bệnh ung thư sớm hơn 7 năm.

  • 16/06/2024

    Giấc ngủ bảo vệ não bộ của chúng ta như thế nào?

    Một giấc ngủ chất lượng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng suy nghĩ nhạy bén và đồng thời, bảo vệ bộ não khỏi các vấn đề liên quan đến trí nhớ như bệnh Alzheimer cùng các chứng mất trí nhớ khác. Bài viết dưới đây sẽ trình bày những lời khuyên hữu ích nhất đến từ các nhà khoa học nghiên cứu về mối liên hệ giữa giấc ngủ, suy nghĩ và trí nhớ.

  • 16/06/2024

    Chườm đá lên da có giúp thu nhỏ lỗ chân lông?

    Lỗ chân lông to khiến làn da kém săn chắc, dễ lên mụn. Chị em thường tìm kiếm các biện pháp giúp thu nhỏ lỗ chân lông tại nhà, trong đó có chườm đá. Cách này có thực sự hiệu quả?

  • 16/06/2024

    An toàn thực phẩm trong mùa hè

    Bạn có biết rằng khả năng bị bệnh do thực phẩm không đảm bảo vệ sinh đang càng ngày càng gia tăng vào mùa hè? Hãy tham khảo bài viết dưới này để biết được các biện pháp đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong mùa hè.

Xem thêm