Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sự ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe

Khi bạn tiếp xúc với các hạt mịn trong không khí bị ô nhiễm. Các hạt mịn này thâm nhập sâu vào phổi và hệ thống tim mạch, gây ra các bệnh đột quỵ, bệnh tim, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

Ô nhiễm không khí đe dọa sức khỏe của người dân ở khắp mọi nơi trên thế giới. Theo uớc tính mới đây năm 2018 cho thấy rằng 9/10 người dân phải hít thở không khí chứa hàm lượng các chất gây ô nhiễm cao. Ô nhiễm không khí cả ở bên ngoài và trong nhà gây ra khoảng 7 triệu ca tử vong hàng năm trên toàn cầu; chỉ tính riêng khu vực Tây Thái Bình Dương, khoảng 2,2 triệu người tử vong mỗi năm. Bài viết dưới đây sẽ liệt kê một số bệnh phổ biển mà nhiều người gặp phải khi tiếp xúc với ô nhiễm không khí.

Ung thư phổi

Các hạt trong ô nhiễm không khí có thể gây ung thư phổi, nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến ung thư ở Mỹ. Khoảng 6% số ca tử vong trên toàn thế giới liên quan đến ô nhiễm không khí ngoài trời là do ung thư phổi. Không khí bẩn cũng có thể góp phần gây ra các loại bệnh khác, chẳng hạn như ung thư đường tiết niệu và bàng quang.

Ung thư phổi - Những con số đáng báo động | VTV.VN

Cơn hen suyễn

Một số ô nhiễm bạn có thể nhìn thấy, như khói. Một số bạn không thể, như carbon monoxide. Ô nhiễm không khí là bất kỳ loại khí hoặc hạt nào có trong không khí nhưng không phải là một phần tự nhiên của nó. Hai chất ô nhiễm chính có thể ảnh hưởng đến bệnh hen suyễn của bạn. Ozone là một loại khí tạo ra khói bụi. Nó có thể ảnh hưởng đến cách bạn thở. Các hạt nhỏ như bụi hoặc khói có thể bị mắc kẹt trong phổi của bạn. Chúng có thể làm hỏng phổi của bạn và khiến bạn bị tấn công nhiều hơn.

Viêm phế quản mãn tính

Khí thải từ ô tô, xe tải và các phương tiện khác gây ô nhiễm không khí. Nếu bạn sống ở thành phố và thường xuyên hít phải khói xe cộ, bạn có thể bị viêm phế quản mãn tính (kéo dài). Đây là khi niêm mạc của ống phế quản, nơi mang không khí đến phổi của bạn, bị viêm. Nếu mắc bệnh này, bạn có thể bị khó thở và ho ra chất nhầy đặc có thể có màu trắng, vàng hoặc xanh lục.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD)

Viêm phế quản mãn tính và khí thũng là những tình trạng phổ biến dẫn đến bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hay còn gọi là COPD. Những tình trạng này ngăn chặn luồng không khí trong phổi. Tiếp xúc lâu dài với khí, hạt hoặc khói là nguyên nhân chính dẫn đến COPD. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng COPD phổ biến hơn ở những khu vực có mức độ ô nhiễm không khí cao. Nếu bạn bị phổi tắc nghẽn mãn tính, bạn có thể thấy khó thở hơn khi không khí bị ô nhiễm. Những trường hợp nghiêm trọng có thể phải nhập viện hoặc thậm chí tử vong.

Viêm phổi

Oxit nitơ và sulfur dioxide trong ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm phổi hoặc viêm phổi. Các triệu chứng có thể bao gồm đau ngực, ho, mệt mỏi, khó thở và sốt. Người già hoặc những người mắc bệnh mãn tính có thể không bị sốt. Trẻ em và người già đặc biệt có nguy cơ. Viêm phổi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em trên toàn thế giới. Người lớn tuổi đặc biệt có khả năng phải nhập viện vì viêm phổi sau khi tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí.

Bệnh tim

Ô nhiễm không khí có thể dẫn đến nguy cơ đau tim, nhịp tim không đều (loạn nhịp tim), suy tim và đột quỵ. Các hạt nhỏ trong ô nhiễm đủ nhỏ để di chuyển đến các mạch máu và gây viêm. Theo thời gian, chúng có thể khiến bệnh tim phát triển nhanh hơn. Những người sống gần các con phố đông đúc hoặc các nhà máy có nguy cơ cao hơn. Nhưng ngay cả việc tiếp xúc trong thời gian ngắn cũng có thể làm tổn thương trái tim bạn.

Bệnh tâm thần

Các nghiên cứu cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa chất lượng không khí và sức khỏe tinh thần của bạn. Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra hơn 150 triệu hồ sơ y tế ở Mỹ và Đan Mạch. Họ phát hiện ra rằng những người sống ở các khu vực có chất lượng không khí tồi tệ nhất ở Hoa Kỳ có tỷ lệ mắc chứng rối loạn lưỡng cực tăng 27% và tỷ lệ trầm cảm nặng tăng 6%.

Tình trạng tự miễn dịch

Đây là khi hệ thống miễn dịch của bạn tấn công cơ thể của chính bạn. Điều này thường làm hỏng mô của bạn và có thể gây viêm quanh tim và phổi. Các nhà nghiên cứu nghĩ rằng ô nhiễm không khí gây ra phản ứng miễn dịch trong phổi của bạn và có thể gây ra một số tình trạng tự miễn dịch nhất định. Các nhà nghiên cứu không biết chính xác nó hoạt động như thế nào, nhưng các hạt từ ô nhiễm không khí xâm nhập vào chúng và gây ra phản ứng tấn công.

Thế nào là bệnh tự miễn? | Vinmec

Sảy thai

Ozone và các hạt trong ô nhiễm không khí có thể đóng vai trò gây sảy thai trong nửa đầu của thai kỳ. Các nhà nghiên cứu không chắc chắn chính xác như thế nào nhưng họ cho rằng nguyên nhân có thể là do tình trạng viêm quanh nhau thai. Một nghiên cứu xem xét tình trạng ô nhiễm không khí liên quan đến giao thông ở Mỹ và Israel đã liên kết nó với tình trạng sảy thai trong khoảng tuần thứ 10 đến tuần thứ 20 của thai kỳ.

Sinh non

Tiếp xúc với ô nhiễm không khí có liên quan đến sinh non. Ô nhiễm có thể làm tăng mức độ hóa chất độc hại trong máu. Điều này gây căng thẳng cho hệ thống miễn dịch của phụ nữ mang thai. Điều này có thể làm suy yếu nhau thai và gây ra sinh non. Điều này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe cho em bé ngay lập tức hoặc về lâu dài. Ô nhiễm không khí cũng có thể gây ra cân nặng khi sinh thấp.

Tham khảo thêm bài viết: Các vấn đề về não ở trẻ sinh non

Giảm tuổi thọ

Hít thở không khí ô nhiễm dù chỉ trong một khoảng thời gian ngắn cũng có thể rút ngắn tuổi thọ của bạn. Hơn 4 triệu người trên thế giới chết sớm mỗi năm do ô nhiễm không khí ngoài trời. Những cái chết đó chủ yếu là do đột quỵ, bệnh tim, ung thư phổi, phổi tắc nghẽn mãn tính và nhiễm trùng đường hô hấp. Các thành phần nguy hiểm nhất của ô nhiễm không khí là ozone, nitơ dioxide và sulfur dioxide.

Vấn đề về học tập và trí nhớ

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ô nhiễm không khí có thể có tác động có hại đến não. Ô nhiễm không khí liên quan đến giao thông có thể làm chậm sự phát triển trí não và hành vi của em bé. Ở người già, nó làm tăng nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ô nhiễm không khí liên quan đến giao thông có thể ảnh hưởng đến các bộ phận của não, bao gồm chất xám, chất trắng và hạch nền. Những thay đổi này đối với não do ô nhiễm được cho là ảnh hưởng đến sự phát triển.

Giải quyết ô nhiễm môi trường từ giao thông: Khó chồng thêm khó

Kích ứng mắt và mũi

Ô nhiễm không khí ngoài trời có thể gây ra một số vấn đề sức khỏe. Nhưng ô nhiễm bạn tìm thấy trong nhà cũng vậy. Những bức tường mới sơn có thể thải ra khói và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) gây kích ứng mắt và mũi của bạn. Đồ nội thất hoặc thảm mới có thể chứa các hóa chất có mùi nồng, khiến bạn đau đầu hoặc chóng mặt. Hóa chất trong các sản phẩm tẩy rửa được thêm vào hỗn hợp. Hệ thống sưởi ấm hoặc làm mát của bạn tái chế những thứ này trong không khí trong nhà bạn. Hãy tự bảo vệ mình bằng cách đảm bảo ngôi nhà của bạn được thông gió tốt.

Chỉ số chất lượng không khí

Làm thế nào để bạn biết nếu không khí bên ngoài của bạn bị ô nhiễm? Chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại địa phương của bạn từ Cục Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) có thể giúp ích. Đó là thang điểm từ 0 đến 500 và số càng lớn thì ô nhiễm không khí càng có hại. Nó có 6 cấp độ: tốt, trung bình, không tốt cho nhóm nhạy cảm, không tốt cho sức khỏe, rất không tốt cho sức khỏe và nguy hiểm.

Mừng Tết thiếu nhi, Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM gửi tới cha mẹ chương trình VIAM Kids’s Day – Dinh dưỡng đong đầy với vô số phần quà ý nghĩa và giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, sáng tạo. Cùng VIAM clinic tìm hiểu chi tiết về chương trình Tại đây. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline 0935.18.3939 / 024.3633.5678 hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY.

Hồng Ngọc - Viện Y học Ứng dụng Việt Nam - Theo WebMD
Bình luận
Tin mới
  • 11/07/2026

    6 loại thực phẩm giúp cơ thể hấp thụ vitamin D tốt nhất

    Vitamin D đóng vai trò thiết yếu giúp xương chắc khỏe, cải thiện tâm trạng và tăng cường hệ miễn dịch. Vì là loại vitamin tan trong chất béo, vitamin D được hấp thụ hiệu quả nhất tại đường ruột khi tiêu thụ cùng các thực phẩm chứa chất béo. Tham khảo 6 loại thực phẩm hỗ trợ quá trình này.

  • 11/07/2026

    Cách sử dụng điều hòa đúng cách để tránh khô da và khô mắt

    Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng của mùa hè, việc sử dụng điều hòa là nhu cầu không thể thiếu nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe như mệt mỏi, viêm đường hô hấp và tình trạng khô da, khô mắt do mất độ ẩm. Để giải quyết vấn đề này, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ đưa ra những khuyến nghị và giải pháp khoa học giúp cân bằng giữa việc giải nhiệt và bảo vệ cơ thể. Việc tuân thủ các hướng dẫn về cách vận hành máy lạnh hợp lý không chỉ giúp ngăn chặn các tác dụng phụ tiêu cực mà còn đảm bảo duy trì một không gian sống mát mẻ, an toàn và lành mạnh cho mọi thành viên trong gia đình.

  • 10/07/2026

    Khoai lang – món ăn dưỡng tỳ vị: 5 lợi ích khi dùng vào bữa sáng

    Khoai lang là thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, thường được nhiều người lựa chọn cho bữa sáng. Tuy nhiên, ăn khoai lang mỗi ngày có tốt không và ai nên hạn chế loại thực phẩm này?

  • 10/07/2026

    9 giải pháp thay thế Melatonin giúp bạn ngủ ngon hơn một cách tự nhiên

    Melatonin là một loại hormone điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức của cơ thể và thường được sử dụng dưới dạng thực phẩm chức năng để hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, vì melatonin có thể không phù hợp với tất cả mọi người, một số người có thể tìm đến các phương pháp thay thế khác như thực phẩm chức năng và các bài thuốc thảo dược.

  • 09/07/2026

    5 tác hại khi bỏ ăn cơm trắng, cắt giảm hoàn toàn tinh bột

    Bỏ ăn cơm trắng, hoàn toàn không ăn tinh bột để giảm cân cấp tốc là sai lầm tai hại khiến cơ thể suy kiệt. Dưới đây là 5 hệ lụy nguy hiểm khi đột ngột cắt bỏ nguồn năng lượng này.

  • 09/07/2026

    Nguyên nhân gây ho sau khi chạy bộ và cách phòng tránh

    Chạy bộ có thể dẫn đến ho do lượng không khí hít vào tăng lên và các chất gây kích ứng tiềm ẩn, như không khí lạnh hoặc khô. Hiểu rõ các nguyên nhân, chẳng hạn như co thắt phế quản do vận động hoặc dị ứng, có thể giúp bạn thực hiện các bước để ngăn ngừa tình trạng này.

  • 08/07/2026

    3 nguyên tắc uống nước giúp cơ thể không mất nước ngày nắng nóng

    Những ngày nắng nóng, do thời tiết oi bức và lượng mồ hôi tiết ra nhiều, nếu không có thói quen uống nước thường xuyên, cơ thể dễ mất nước, gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

  • 08/07/2026

    Báo động đỏ về mùa dị ứng kéo dài do Trái đất nóng lên

    Không còn gói gọn trong những tháng chuyển mùa ngắn ngủi, mùa dị ứng phấn hoa đang có những diễn biến bất thường khi bắt đầu sớm hơn và kéo dài hơn đáng kể trên phạm vi toàn cầu. Những nghiên cứu mới nhất đã gióng lên hồi chuông cảnh báo: sự gia tăng nồng độ CO2 và nhiệt độ trái đất không chỉ làm thay đổi hệ sinh thái mà còn trực tiếp làm cho thực vật sản sinh ra lượng phấn hoa dày đặc với độc lực mạnh hơn.

Xem thêm