Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sống cùng trà đậm, cà phê

Trà đậm, cà phê là hai thức uống phổ biến ở nước ta và ở nhiều nước khác. Người uống trà đậm, cà phê không những thưởng thức mùi vị thơm, gây sảng khoái mà còn được kích thích hoạt động trí óc.

Sống cùng trà đậm, cà phê

Tác dụng gây hưng phấn của cà phê, trà là do chứa các hợp chất mà thành phần cơ bản là caffein, với hàm lượng khoảng 0,7 - 2% ở cà phê, ít hơn so với ở trà (chè) chứa khoảng 2 - 3% caffein. Tuy nhiên, một ly cà phê có tác dụng kích thích mạnh hơn vì sử dụng đến 10 - 15g bột cà phê chứa khoảng 100mg caffein, còn nguyên một ấm trà có ít caffein hơn, cả ấm chỉ chứa khoảng vài chục mg caffein. Ngoài trà đậm, cà phê là thức uống thông dụng, cần lưu ý có nhiều loại nước giải khát khác là nước ngọt có gaz, hay nước tăng lực đều có chứa caffein.

Tác dụng có lợi của caffein

Caffein là chất có tác dụng dược lý là kích thích hệ thần kinh trung ương, làm cho tỉnh táo, kích thích khả năng làm việc, đặc biệt làm việc bằng trí óc, tăng cường hoạt động cơ và sự phối hợp hoạt động chân tay.

Ai quen uống cà phê cũng thấy phấn chấn khi có một ly cà phê đậm uống vào buổi sáng. Cũng như để đối phó với cơn buồn ngủ khi cần làm việc đêm, một ly cà phê đen đậm đối với nhiều người được xem là một biện pháp hiệu quả.

Sống cùng trà đậm, cà phê

Những người  bị rối loạn tim mạch nên cẩn thận, nếu thấy bị ảnh hưởng xấu thì không nên uống cà phê hay trà đậm.

Còn trà đậm, có giả thuyết cho rằng những người đầu tiên biết sử dụng lá chè tàu (Camelia sinensis) nấu nước trà để uống là các vị thiền sư. Họ nhận thấy nấu trà mà uống thì trong người tỉnh táo và ngồi thiền không buồn ngủ. Thiền và trà đã có duyên với nhau trong lịch sử gần cả hai ngàn năm. Tại nhiều thiền viện, thiền sinh được uống trà và “thiền trà” được gọi cho việc thiền tập trong khi uống trà. Ở thiền viện Làng Mai, có bài kệ uống trà: Chén trà trong hai tay/ Chánh niệm nâng tròn đầy/ Thân và tâm an trú/ Bây giờ và ở đây.

Trong ngành dược phẩm, caffein là thành phần của nhiều thuốc trị cảm, đau nhức, giúp tăng cường tác dụng giảm đau của paracetamol hay aspirin hoặc làm giảm tác dụng gây buồn ngủ của thuốc kháng histamin trị dị ứng. Trước đây có thuốc trị cảm cúm nổi tiếng là APC (viết tắt của aspirin, phenacetin và caffein, nay thuốc APC không còn dùng nữa vì phenacetin rất có hại và được thay bằng paracetamol).

Những tác dụng phụ

Uống trà đậm, cà phê hay những thức uống giải khát có chứa caffein có thể gây những bất lợi. Caffein có tác dụng trên hệ thần kinh trung ương và cả trên tim mạch. Vì vậy, ở một số người, uống cà phê đậm sẽ làm tim đập nhanh hơn, nhức đầu, run tay, cảm thấy bất an.

Caffein có tác dụng lợi tiểu, nếu uống trà đậm, cà phê ban đêm, ngoài tác dụng khó ngủ do bị kích thích lại phải thức giấc đi tiểu đêm do tác dụng lợi tiểu của caffein. Do tác dụng kích thích làm cho tỉnh táo của caffein ta nên uống trà đậm, cà phê vào ban ngày, đặc biệt uống vào buổi sáng là tốt nhất. Do chứa caffein là chất được xem là thuốc cho nên uống trà đậm, cà phê với liều lượng vừa phải là tốt nhất. Mỗi ngày uống 1 tách cà phê (khoảng 200ml) là tốt, hoặc nhiều hơn chỉ đến mức 2 - 3 tách cà phê chia đều sáng chiều.

Caffein có tác dụng kích thích làm tăng tiết axít dịch vị. Vì vậy tránh uống trà đậm, cà phê vào lúc bụng trống để bảo vệ niêm mạc dạ dày, nhất là những người đã sẵn yếu dạ dày. Nên lưu ý, chỉ uống cà phê vào buổi sáng mà không ăn điểm tâm để cho bụng trống cũng có thể hại cho sức khỏe của một số người.

Caffein có thể gây tương tác với một số dược phẩm như làm mất tác dụng của thuốc an thần gây ngủ. Hoặc là một số kháng sinh fluoroquinolon (như ofloxacin) uống chung với cà phê sẽ làm tăng tác dụng kích thích quá đáng của caffein (gây tim đập nhanh, khó chịu, mệt mà có người lầm tưởng là gây ngộ độc). Vì vậy, nên tránh uống trà đậm, cà phê, nước giải khát có chứa caffein chung với thuốc.

Do không tổ chức việc học tập, nghỉ ngơi hợp lý nên có một số bạn trẻ gần tới ngày thi mới học dồn, học nén và nhờ đến cà phê thật đậm và trà thật đậm hầu có lượng caffein để có sự tỉnh táo thức đêm “gạo” bài. Nên lưu ý, mệt mỏi buồn ngủ là dấu hiệu cần thiết cho biết cơ thể cần nghỉ ngơi, ngủ đủ. Dùng trà đậm, cà phê nhằm có caffein để tỉnh táo với cặp mắt mở trao tráo chỉ là sự đánh lừa, thực chất cơ thể vẫn mệt mỏi. Dùng trà đậm, cà phê để thức đêm dài ngày là rất có hại cho sức khỏe, đặc biệt hại cho trí não là nơi cần có sự phục hồi năng lực nhờ ngủ đủ. Cho nên, các bạn trẻ không nên lạm dụng trà đậm, cà phê cho việc thức đêm học thi trong thời gian dài.

Coi chừng cà phê ngoài đường phố

Cà phê hấp dẫn đối với người uống không chỉ có tác dụng của caffein mà còn do có mùi vị đặc biệt. Không ít người bán cà phê ngoài đường phố đã thêm các chất, hương liệu trong quá trình chế biến cà phê (cà phê thật thì ít mà bột bắp rang trộn vào thì nhiều) để tạo nên vị đắng, nổi bọt nhiều, có mùi vị đặc biệt để hấp dẫn người uống. Những thứ ấy có thể gây hại chứ người uống cà phê không bị hại bởi tác dụng phụ của caffein.

Có quán bán cà phê đã trộn hóa chất sodium lauryl sulfate vào cà phê để giúp tạo bọt rất nhiều. Khổ nỗi, đây là hóa chất có dùng trong ngành dược làm tá dược nhũ hóa (giúp ổn định các thuốc có dạng bào chế gọi là nhũ dịch tức dầu pha trộn trong nước) nhưng hiếm dùng và phải dùng thật đúng liều. Sodium lauryl sulfate là chất độc nếu dùng quá liều (được xác định tử liều LD50 - liều làm chết 50% số chuột thí nghiệm là 1g/kg chuột). Nếu dùng chất độc hại này cho vào cà phê thì thật nguy hiểm, vì người ta có thể dùng hóa chất công nghiệp lẫn vô số tạp chất độc và liều dùng thì bất kể.

Người uống cà phê thấy vị rất đắng thì mới ngon. Có quán cà phê đã dùng thuốc ký ninh (quinine) trộn vào cà phê để làm cà phê rất đắng. Quinine là thuốc trị sốt rét, có khoảng trị liệu rất hẹp, liều trị liệu và liều độc rất gần nhau, quá liều một chút là gây tử vong. Thế mà kẻ gian lại dùng quinine pha vào cà phê để tăng vị đắng hấp dẫn!

Chúng ta cần lưu ý những điều trên để cảnh giác với việc uống cà phê ngoài đường phố. Tốt nhất là pha chế cà phê tại nhà để uống hoặc uống cà phê tại các quán quen biết, có uy tín.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Caffeine ảnh hưởng đến cơ thể chúng ta thế nào?

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

  • 13/11/2026

    Cách phòng ngừa "nước ăn chân" và ghẻ lở mùa mưa lũ

    Mùa mưa lũ không chỉ mang đến thiệt hại về tài sản và môi trường sống mà còn tạo ra môi trường lý tưởng cho nhiều loại bệnh da liễu phát triển mạnh. Nước ngập bẩn chứa hỗn hợp vi khuẩn, vi nấm, ký sinh trùng và hóa chất trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

Xem thêm