Sổ mũi và nghẹt mũi ở trẻ nhỏ: Những điều cần biết

Sổ mũi và nghẹt mũi là gì?

Nghẹt mũi xảy ra khi niêm mạc mũi của trẻ bị sưng hoặc viêm. Đây là tình trạng phổ biến ở cả trẻ em và người lớn. Nghẹt mũi có thể khiến trẻ khó thở bằng mũi và gây khó chịu cho trẻ.

Sổ mũi xảy ra khi chất nhầy đọng ở thành mũi hoặc chảy ra khỏi mũi. Đây là một triệu chứng phổ biến ở mọi lứa tuổi bao gồm cả trẻ sơ sinh.

Sổ mũi đôi khi được gọi là chảy nước mũi hoặc viêm mũi - đây là những tình trạng có vẻ tương tự nhau, nhưng chúng không giống nhau. Chảy nước mũi là khi có chất dịch loãng, trong suốt chảy ra từ mũi, còn viêm mũi là khi bên trong mũi bị kích ứng và sưng lên.

Đọc thêm tại bài viết: 12 nguyên nhân khiến bạn luôn bị sổ mũi

Các triệu chứng của nghẹt mũi

Các triệu chứng liên quan đến nghẹt mũi thường phụ thuộc vào nguyên nhân gây nghẹt. Các dấu hiệu của nghẹt mũi bao gồm sưng, viêm và có chất nhầy bên trong mũi có thể khiến bạn khó thở bằng mũi.

Các triệu chứng khác có thể bao gồm cảm giác tức đầy ở mặt và rối loạn giấc ngủ. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa thể nói được nhưng bạn có thể nhận thấy trẻ có triệu chứng bồn chồn hoặc khó chịu.

Trẻ sơ sinh thường chỉ thở bằng mũi, vì vậy khi mũi bị nghẹt và có chất nhầy có thể khiến tiếng thở của trẻ trở nên ồn ào.

Các triệu chứng của sổ mũi

Các dấu hiệu của sổ mũi bao gồm hắt hơi, hội chứng ho đường hô hấp trên (còn gọi là "chảy dịch mũi sau") và nghẹt mũi.

Nếu trẻ bị sổ mũi do dị ứng, trẻ cũng có thể bị ngứa da hoặc chảy nước mắt.

Nếu trẻ không bị dị ứng, bạn có thể nhận thấy các triệu chứng sổ mũi của trẻ xảy ra quanh năm và có thể trở nên tồi tệ hơn trong một số điều kiện thời tiết nhất định chẳng hạn như vào mùa khô hay thay đổi nhiệt độ và các chất kích thích vật lý như khói, bụi,…

Màu sắc của nước mũi có ý nghĩa gì?

Màu sắc nước mũi mang nhiều ý nghĩa khác nhau về tình trạng nặng nhẹ của bệnh.

Trong suốt

Nước mũi có màu trong suốt là bình thường. Nó giúp chống lại nhiễm trùng và bảo vệ mũi trẻ khỏi bụi bẩn. Tuy nhiên, nếu trẻ có nhiều nước mũi trong và đặc hơn bình thường, đó có thể là dấu hiệu của tình trạng dị ứng.

Trắng

Nếu trẻ bị chảy nước mũi màu trắng trong hơn 2 tuần và có các triệu chứng khác kèm theo chẳng hạn như ho thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy trẻ bị cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Vàng hoặc xanh lá cây

Nước mũi màu vàng hoặc xanh lá cây thường có nghĩa là trẻ đang bị nhiễm trùng. Nếutình trạng này kéo dài hơn 10 ngày và kèm theo sốt, hãy đưa trẻ đi khám bác sĩ.

Hồng hoặc đỏ

Nước mũi màu hồng hoặc đỏ là dấu hiệu có máu trong nước mũi. Nếu trẻ bị khô mũi, đường mũi của trẻ có thể bị kích ứng do dị ứng hoặc không khí khô. Thông thường tình trạng này không có gì đáng lo ngại, nhưng hãy đưa trẻ đi khám bác sĩ nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên.

Nâu

Nước mũi màu nâu thường là dấu hiệu tốt cho thấy chất nhầy đang thực hiện đúng chức năng của nó, đó là làm sạch bụi bẩn, đất cát và các chất ô nhiễm khác khỏi mũi và đường thở của trẻ.

Đen

Nước mũi đen là dấu hiệu cho thấy trẻ đang không khỏe và bạn nên đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay lập tức.

Nguyên nhân gây nghẹt mũi hoặc sổ mũi là gì?

Nghẹt mũi hoặc sổ mũi có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Một số nguyên nhân có thể lây nhiễm từ người này sang người khác, nhưng cũng có nhiều nguyên nhân không lây nhiễm. Bao gồm:

• Viêm mũi dị ứng hoặc không dị ứng
• Nhiễm trùng (chẳng hạn virus hợp bào hô hấp (RSV), cảm lạnh hoặc cúm)
• Vẹo vách ngăn
• Hở hàm ếch
• Vòm họng lớn
• Khối u (hiếm gặp)

Đọc thêm tại bài viết: Thực phẩm, đồ uống nên hạn chế khi đang bị nghẹt mũi

Chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ khám để kiểm tra các triệu chứng của trẻ và chẩn đoán nguyên nhân, bác sĩ cũng sẽ hỏi về tiền sử dị ứng của các thành viên trong gia đình trẻ. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng có thể kiểm tra thêm:

• Chất nhầy, máu hoặc các loại dịch bất thường có thể gây ra nghẹt mũi hoặc sổ mũi
• Cấu trúc vật lý bên trong mũi (để đảm bảo hình dạng mũi của trẻ bình thường và không gây ra các kích ứng hoặc khó thở cho trẻ)
• Nếu trẻ bị sổ mũi, bác sĩ sẽ xem xét màu sắc và độ đặc dịch mũi của trẻ.

Khi nào nên đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Nếu bạn nghi ngờ trẻ có dị vật trong mũi, gãy mũi hoặc

gặp một số tình trạng khác ảnh hưởng đến hô hấp, hãy đưa trẻ đi khám bác sĩ.

Ngoài ra, trẻ cũng nên được đưa đi khám bác sĩ nếu:

• Chỉ một bên mũi bị nghẹt hoặc chảy nước mũi
• Chảy máu mũi một bên
• Chất nhầy từ mũi có mùi hôi
• Trẻ bị thương (chẳng hạn bị ngã)
• Các triệu chứng ảnh hưởng đến việc bú của trẻ

Điều trị nghẹt mũi hoặc sổ mũi như thế nào?

Nếu triệu chứng duy nhất của trẻ là nghẹt mũi hoặc sổ mũi thì đây thường không phải là dấu hiệu của một bệnh lý nào đó nghiêm trọng. Thông thường, trẻ sẽ không cần điều trị y tế trong những trường hợp này.

Nếu bạn vẫn thấy lo lắng, hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ để trẻ được khám và bác sĩ sẽ trấn an bạn nếu không có gì đáng lo ngại.

Tự chăm sóc tại nhà

Nếu bạn thấy trẻ có dịch nhầy quanh lỗ mũi, bạn có thể làm sạch mũi trẻ bằng dung dịch muối sinh lý. Dùng khăn giấy hoặc tăm bông sạch, nhẹ nhàng lau sạch dịch nhầy, có thể lặp lại mỗi 2 giờ một lần khi trẻ thức.

Thuốc trị nghẹt mũi hoặc sổ mũi: Bạn cần hỏi ý kiến ​​bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi cho trẻ dùng bất kỳ loại thuốc nhỏ mũi nào bao gồm cả thuốc không kê đơn, thuốc bổ sung hoặc thuốc thay thế.

Nếu trẻ có vẻ đau, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ xem hỗn hợp hoặc thuốc nhỏ có thành phần paracetamol có thể giúp giảm khó chịu cho trẻ không. Bác sĩ sẽ tư vấn liều lượng phù hợp với cân nặng của trẻ.

Thuốc thông mũi có thể được sử dụng cho trẻ lớn hoặc người lớn, tuy nhiên không nên dùng cho trẻ sơ sinh trừ khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ.

Nghẹt mũi hoặc sổ mũi có thể ảnh hưởng đến việc bú của trẻ không?

Nghẹt mũi hoặc sổ mũi có thể khiến trẻ khó bú hơn. Trẻ sơ sinh thường thở bằng mũi, đặc biệt là khi bú, vì vậy nếu mũi trẻ bị nghẹt, trẻ có thể khó thở khi bú mẹ hoặc bú bình dẫn đến quấy khóc trong khi bú.

Làm sạch mũi cho trẻ trước khi bú có thể giúp trẻ thở dễ dàng hơn và bú thoải mái hơn.

Nếu trẻ tiếp tục gặp khó khăn khi bú hoặc bạn nhận thấy các dấu hiệu mất nước ở trẻ chẳng hạn như tiểu tiện ít hơn, bạn nên đưa trẻ đi khám bác sĩ.

Các biến chứng của nghẹt mũi hoặc sổ mũi là gì?

Nghẹt mũi có thể dẫn đến ngáy, thở bằng miệng, giảm khứu giác, chảy nước dãi và có thể gây ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tuy nhiên đối với hầu hết trẻ sơ sinh, nghẹt mũi hoặc sổ mũi không gây ra các biến chứng nghiêm trọng.

Có thể phòng ngừa nghẹt mũi hoặc sổ mũi không?

Mặc dù không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa nghẹt mũi hoặc sổ mũi, nhưng có những việc bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ xảy ra tình trạng này ở trẻ bao gồm:

• Giữ trẻ tránh xa người đang mắc các bệnh lây nhiễm đường hô hấp có thể giúp ngăn ngừa nhiễm trùng - một nguyên nhân phổ biến gây nghẹt mũi và sổ mũi ở trẻ.
• Giữ vệ sinh cá nhân tốt mỗi khi ở gần hoặc khi chăm sóc trẻ.
• Giữ cho đường mũi của trẻ thông thoáng bằng cách nhỏ nước muối sinh lý để giúp trẻ thở dễ dàng hơn.