Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Nguyên nhân gây hạ huyết áp khi đứng và cách ngăn ngừa

Hiện tượng chóng mặt là do huyết áp của bạn giảm nhanh khi đứng lên. Chúng thường kéo dài từ vài giây đến vài phút. Đứng lên nhanh cũng có thể gây ra choáng váng tạm thời, ù tai và mờ mắt.

Hầu hết mọi người thường gặp phải tình trạng này. Hạ huyết áp khi đứng lên thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên bị thì đó có thể là dấu hiệu của một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn. Trong bài viết này sẽ đề cập đến các nguyên nhân khiến bạn hạ huyết áp khi đứng và các cách có thể ngăn chặn chúng.

Huyết áp thấp tư thế là gì?

Chóng mặt là hiện tượng huyết áp giảm đột ngột khi bạn đứng lên từ tư thế nằm hoặc ngồi. Hiện tượng này trong y học gọi là hạ huyết áp thể đứng hoặc hạ huyết áp tư thế. Theo Hiệp Hội Thần Kinh Tự Chủ Hoa Kỳ và Viện Thần Kinh Hoa Kỳ, hạ huyết áp tư thế là tình trạng huyết áp tâm thu giảm ít nhất 20mmHg hoặc huyết áp tâm trương giảm ít nhất 10mmHg khi ở tư thế đứng trong 2 đến 5 phút. Khi bạn đứng lên quá nhanh, do ảnh hưởng của trọng lực, máu trong cơ thể sẽ bị dồn về phía các tĩnh mạch vùng thấp của cơ thể và được giữ lại ở đó. Lúc này, sự hồi lưu tĩnh mạch bị giảm kéo theo giảm lượng máu và oxy đến tim và não. Do đó bệnh nhân có thể bị chóng mặt và choáng váng. Ngoài ra bạn cũng có thể gặp các triệu chứng sau khi đứng lên nhanh:

  • Mờ mắt
  • Mệt mỏi
  • Buồn nôn
  • Tim đập nhanh
  • Đau đầu
  • Ngất

Nguyên nhân của huyết áp thấp tư thế là gì?

Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng hạ huyết áp tư thế. Nhưng chúng đặc biệt phổ biến ở những người trên 65 tuổi, có tới 18,2% người trong độ tuổi này bị hạ huyết áp tư thế.

Các điều sau đây có thể dẫn đến tình trạng hạ huyết áp tư thế:

  • Lão hóa
  • Mất nước
  • Thiếu máu (số lượng tế bào hồng cầu thấp)
  • Mất máu
  • Thai kỳ
  • Vấn đề van tim
  • Bệnh tiểu đường
  • Tình trạng tuyến giáp
  • Thời tiết nóng
  • Dùng thuốc lợi tiểu, chất gây nghiện hoặc thuốc an thần
  • Một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc hạ huyết áp
  • Kết hợp rượu và thuốc
  • Nghỉ ngơi lâu trên giường
  • Rối loạn ăn uống

Cách phòng ngừa hạ huyết áp tư thế xảy ra?

Những thay đổi lối sống dưới đây có thể giúp bạn giảm thiểu tần suất bị hạ huyết áp tư thế. Tuy nhiên, nếu bạn bị hạ huyết áp là do tình trạng bệnh lý có từ trước thì nên đến gặp bác sĩ. Các bác sĩ có thể chẩn đoán tình trạng và tìm ra các lựa chọn điều trị tốt nhất.

Uống đủ nước: Mất nước có thể dẫn đến choáng váng ngay cả ở những người khỏe mạnh. Khi bạn bị mất nước, tổng lượng máu có thể giảm xuống làm cho huyết áp tổng thể cũng giảm theo. Mất nước có thể gây ra suy nhược, chóng mặt và mệt mỏi cùng với các tình trạng khác.

Đứng lên từ từ: Nếu bạn thường xuyên bị chóng mặt, bạn hãy đứng lên chậm hơn từ tư thế ngồi và nằm. Điều này giúp cơ thể có thêm thời gian để phản xạ, thích nghi với những thay đổi của huyết áp.

Tránh môi trường nóng: Đổ mồ hôi nhiều có thể khiến bạn mất nước và chất điện giải, đồng thời làm tăng nguy cơ hạ huyết áp tư thế. Bổ sung nước thường xuyên có thể giúp ngăn ngừa hiện tượng chóng mặt và các triệu chứng khác.

Hạn chế uống rượu: Rượu là một chất lợi tiểu, nó khiến bạn mất nước. Uống nhiều nước và chất điện giải sau khi uống rượu có thể giúp giảm thiểu tình trạng mất nước.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Nếu bạn bị hạ huyết áp tư thế do mất nước hoặc ngồi lâu, chúng có thể không nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên bị chóng mặt, bạn nên nói chuyện với bác sĩ để xem liệu tình trạng này có phải do sức khỏe hay không. Bạn cũng nên nói chuyện với bác sĩ nếu bị đi loạng choạng, ngã, ngất xỉu hoặc bị song thị.

Những yếu tố khiến bạn có nguy cơ mắc hạ huyết áp tư thế?

Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng hạ huyết áp tư thế. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ này.

Thuốc: Dùng thuốc làm giảm huyết áp có thể làm tăng nguy cơ bị chóng mặt và choáng váng. Các loại thuốc có thể gây ra tình trạng này bao gồm:

  • Thuốc chẹn alpha
  • Thuốc chẹn beta
  • Thuốc chặn canxi
  • Nitrat
  • Men chuyển đổi angiotensin (ACE)

Nghỉ ngơi lâu trên giường: Nếu bạn nằm trên giường trong một thời gian dài, bạn có thể mệt mỏi và choáng khi thức dậy. Từ từ rời khỏi giường sẽ giúp giữ huyết áp của bạn ổn định hơn.

Sự lão hóa: Khi bạn già đi, các phản xạ kiểm soát ổn định huyết áp của cơ thể bắt đầu hoạt động kém hiệu quả hơn. Mặc dù không thể ngừng việc cơ thể lão hóa, nhưng một chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và một lối sống lành mạnh có thể giúp bạn duy trì một hệ thống tim mạch khỏe mạnh.

Thai kỳ: Hạ huyết áp tư thế thường gặp ở phụ nữ mang thai. Thay đổi nội tiết tố làm cho các mạch máu giãn ra và có thể khiến huyết áp giảm xuống. Nhiều phụ nữ nhận thấy huyết áp của họ giảm trong 24 tuần đầu của thai kỳ.

Bệnh tật: Các tình trạng tim mạch khác nhau có thể làm tăng nguy cơ huyết áp thấp và phát triển các cơn chóng mặt. Bao gồm các vấn đề về van tim và đau tim, bệnh Parkinson, bệnh tiểu đường và các bệnh khác làm tổn thương dây thần kinh cũng có thể gây ra chứng hạ huyết áp tư thế.

Hầu hết mọi người đều gặp phải tình trạng hạ huyết áp tư thế, đặc biệt với những người trên 65 tuổi. Hạ huyết áp tư thế thường do cơ thể bị mất nước. Bổ sung đầy đủ nước, đặc biệt là khi tập thể dục có thể giúp bạn ngăn ngừa tình trạng này. Theo các chuyên gia, đàn ông trưởng thành trung bình cần 15,5 cốc nước mỗi ngày và phụ nữ trung bình cần 11,5 cốc mỗi ngày. Nếu bạn sống trong khí hậu nóng, bạn cần uống nhiều nước hơn. Nếu bạn choáng váng hoặc ngất xỉu, bạn nên đến gặp bác sĩ để điều trị.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Hạ huyết áp khi thay đổi tư thế đột ngột

 

Hà Linh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (theo Healthline) -
Bình luận
Tin mới
  • 03/03/2026

    Giảm cân sau Tết: Cẩn trọng “bẫy” quảng cáo thần tốc

    Sau Tết, nhu cầu giảm cân tăng cao nhưng các phương pháp “thần tốc” tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi người dân phải tỉnh táo lựa chọn giải pháp an toàn và khoa học.

  • 03/03/2026

    Danh sách 291 mỹ phẩm bị thu hồi

    Danh sách 291 mỹ phẩm bị thu hồi

  • 03/03/2026

    Tăng cường hệ miễn dịch qua thảo dược - một góc nhìn khoa học

    Thảo dược là tập hợp các thực vật đã được nhân loại sử dụng trong chăm sóc sức khỏe từ lâu đời.

  • 03/03/2026

    7 cách tăng testosterone tự nhiên giúp nam giới duy trì 'phong độ'

    Testosterone là hormone quan trọng ảnh hưởng tới sức khỏe sinh lý, khối lượng cơ bắp và mật độ xương ở nam giới. Dù nồng độ hormone này suy giảm theo tuổi tác, nhưng lối sống khoa học có thể giúp cải thiện testosterone một cách tự nhiên và an toàn.

  • 03/03/2026

    Dầu thực vật có hại cho sức khỏe hay đang bị hiểu sai?

    Dầu thực vật đang bị gắn mác "kẻ thù" của sức khỏe, với những lo ngại về viêm nhiễm, bệnh tim mạch và quy trình chế biến. Tuy nhiên, các nghiên cứu trong những năm gần đây cho thấy dầu thực vật không phải là “thủ phạm” gây bệnh. Vấn đề cốt lõi nằm ở việc bạn lựa chọn loại dầu nào để sử dụng, cách chế biến và liều lượng tiêu thụ như thế nào?

  • 02/03/2026

    Táo ta có tác dụng gì?

    Trong kho tàng Y học cổ truyền Việt Nam, táo ta không chỉ là loại trái cây dân dã, gắn bó với làng quê mà còn được coi là một vị thuốc quý, có tác dụng bồi bổ cơ thể, hỗ trợ phòng và trị nhiều chứng bệnh thường gặp.

  • 02/03/2026

    Tại sao cà phê lại tốt cho hệ tiêu hóa

    Cà phê không chỉ là thức uống giúp tỉnh táo mà còn được xem là một "trợ thủ" đắc lực cho hệ tiêu hóa nếu được sử dụng đúng cách. Dưới đây là phân tích chi tiết về lý do tại sao cà phê lại tốt cho đường ruột và các cơ quan tiêu hóa liên quan.

  • 01/03/2026

    Bệnh lao dễ lây hơn trong mùa nồm ẩm: Nguy cơ và cách bảo vệ

    Mùa nồm ẩm với những cơn mưa phùn và không khí luôn ẩm ướt là kiểu thời tiết đặc trưng khi giao mùa. Không chỉ khiến nhà cửa lúc nào cũng nhớp nháp, khó chịu, đây còn là thời điểm lý tưởng để các loại vi khuẩn, nấm mốc sinh sôi và gây hại cho sức khỏe. Đáng chú ý, vi khuẩn lao trở thành mối lo ngại hàng đầu vì chúng rất dễ phát tán và tồn tại lâu hơn trong môi trường thiếu ánh nắng này. Để giúp bạn và gia đình chủ động phòng bệnh, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về nguy cơ lây nhiễm lao trong mùa nồm cũng như các cách bảo vệ sức khỏe hiệu quả nhất.

Xem thêm