Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hạ huyết áp khi thay đổi tư thế đột ngột

Khi thay đổi tư thế đột ngột, chẳng hạn như đang nằm hoặc ngồi mà đứng lên quá nhanh, ở một số người xuất hiện các triệu chứng như tối sầm mặt mày, xây xẩm, hoa mắt, chóng mặt, quay cuồng, đứng không vững, muốn té, nặng hơn nữa là ngất.

Các triệu chứng này được gọi chung là chóng mặt tư thế, nguyên nhân là do hạ huyết áp tư thế (HATT), làm máu và ôxy cung cấp lên não bị thiếu.

Hạ HATT sẽ gây nguy hiểm như trường hợp bà N.T.L., 75 tuổi. Trước đó, bà L. thường bị xây xẩm, tối sầm mặt mày mỗi khi đứng dậy. Triệu chứng này thoáng qua rất nhanh, chỉ vài giây là hết. Vì thế bà không đi khám bệnh và không cho con cháu biết. Cho tới một đêm bà L. thức dậy đi tiểu, khi đi được vài bước bà có cảm giác quay cuồng và quỵ ngã. Sau té, bà không tự đứng dậy được, phần hông bên phải đau rất nhiều. Kết quả khám bệnh cho thấy bà bị gãy cổ xương đùi bên phải.

Một số nguyên nhân

Theo American Academy of Neurology, hạ HATT là sự giảm huyết áp động mạch khi chuyển từ tư thế nằm sang tư thế đứng sau ba phút: huyết áp tâm thu giảm trên 20 mmHg, huyết áp tâm trương giảm trên 10 mmHg.

Bình thường huyết áp được duy trì ổn định để cung cấp đầy đủ máu đến các cơ quan trong cơ thể. Để duy trì huyết áp bình thường cần các yếu tố:

- Sự co bóp của tim. Nếu bị suy tim, sức co bóp của tim bị yếu, huyết áp có thể giảm.

- Sự co thắt của thành mạch máu.

- Có đủ máu và dịch trong lòng mạch máu.

- Hệ thần kinh giao cảm và phó giao cảm điều hòa hoạt động của mạch máu.

Khi cơ thể chuyển sang tư thế đứng, do ảnh hưởng của trọng lực, máu sẽ dồn xuống chân. Ngay lập tức hệ thần kinh giao cảm được kích thích dẫn đến nhịp tim tăng, tim co bóp mạnh hơn và mạch máu co thắt nhiều hơn. Tất cả hoạt động này nhằm làm tăng huyết áp để đẩy máu lên não và các cơ quan khác một cách đầy đủ.

Bất kỳ nguyên nhân nào ảnh hưởng lên bốn yếu tố trên sẽ làm máu không đẩy lên não được mà dồn xuống chân (do tác động của trọng lực) sẽ gây ra tình trạng hạ HATT.

Những nguyên nhân dẫn đến hạ HATT thường thấy:

- Giảm thể tích dịch trong lòng mạch: ói mửa, tiêu chảy, sốt, mất máu.

- Do sử dụng thuốc ảnh hưởng lên hệ thần kinh tự động, thuốc ức chế beta, thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị rối loạn cương, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc an thần kinh.

- Suy tim, loạn nhịp tim.

- Suy van tĩnh mạch gây ứ trệ máu ở tĩnh mạch chân.

- Bệnh nội tiết như Adison, suy giáp.

- Bệnh gây tổn thương hệ thống thần kinh: đái tháo đường (là nguyên nhân rất thường gặp gây hạ HATT), Parkinson, hội chứng Shy-Drager…

- Hạ HATT xảy ra sau ăn no.

Có thể gây tai nạn

Hạ HATT thường là nhẹ, tuy nhiên có thể là dấu hiệu của một bệnh nặng. Vì vậy khi có biểu hiện hạ HATT cần phải đi khám bệnh để tìm nguyên nhân và điều trị thích hợp.

Hạ HATT kéo dài có thể gây giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ.

Mặt khác nếu hạ HATT nặng có thể gây ngất, bệnh nhân có thể té ngã và chấn thương như gãy tay, chấn thương hông hoặc trầm trọng hơn là chấn thương sọ não. Ngoài ra người bị hạ HATT có thể gây ra tai nạn nếu đang lái xe hoặc đang điều khiển máy móc.

Điều quan trọng người bệnh nên biết là khi có biểu hiện hạ HATT thì phải nằm xuống ngay, các triệu chứng sẽ biến mất nhanh chóng. Kế đến là phải đi khám bệnh càng sớm càng tốt để xác định nguyên nhân gây ra hạ HATT và có kế hoạch điều trị thích hợp.

Người bệnh có thể tự chăm sóc bằng cách mang vớ áp lực nếu có giãn tĩnh mạch chân, thay đổi tư thế một cách từ từ, tránh nằm lâu một chỗ. Ở những người không có bệnh gì đặc biệt cần phải điều trị thì nên ăn nhiều muối và uống nhiều nước, nhất là khi tập thể dục nhiều. Tránh dùng các loại thuốc an thần và rượu. Ở những người hạ HATT sau ăn nên tránh ăn quá thịnh soạn.

Các yếu tố nguy cơ

- Hạ HATT thường xảy ra ở người lớn tuổi do mạch máu bị xơ vữa trở nên kém đàn hồi, không thích nghi kịp thời khi cần.

- Thai kỳ: khi có thai, thể tích tuần hoàn và huyết áp có khuynh hướng giảm, dẫn đến dễ bị chóng mặt khi đứng.

- Đổ mồ hôi do tập thể lực quá mức mà không uống nước đủ.

- Nghiện rượu, thuốc gây nghiện.

BS BÙI TÚ QUỲNH – BS NGUYỄN THANH HẢI - Theo Huyết áp
Bình luận
Tin mới
  • 29/11/2022

    7 nguyên nhân khiến bạn tăng cân vù vù

    Bạn chăm tập thể dục, theo dõi lượng calories nạp vào cơ thể mà vẫn tăng cân. Nguyên nhân có thể do những thủ phạm mà bạn không ngờ tới.

  • 29/11/2022

    Dùng đúng thuốc, ăn đúng cách và sinh hoạt đúng chuẩn khi bị viêm mũi dị ứng

    Mùa đông - một mùa phiền toái với người bệnh viêm mũi dị ứng sắp đổ bộ. Bạn cần trang bị những gì để vượt qua cửa ải này?

  • 29/11/2022

    Khô mắt nên ăn gì? 5 gợi ý hữu ích dành cho bạn

    Khô mắt là một bệnh lý phổ biến, do đó, khô mắt nên ăn gì luôn là vấn đề được nhiều bạn đọc quan tâm.

  • 29/11/2022

    Thải độc gan - bảo vệ bạn khỏi bệnh gan nhưng chưa đủ!

    Viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ là những căn bệnh quen thuộc mà rất nhiều người mắc phải. Đặc biệt, cuộc sống hiện đại với môi trường sống ô nhiễm, áp lực công việc,... lại càng khiến chức năng gan ngày một suy giảm. Các biện pháp thải độc gan chính là cách giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả nhưng thực tế thì chỉ như vậy thôi vẫn chưa đủ.

  • 29/11/2022

    7 món ăn vặt giúp tăng cường miễn dịch cho trẻ nhỏ

    Mùa lạnh và cúm đang đến gần. Và mặc dù không có cách chắc chắn nào để tránh bị ốm, nhưng việc bổ sung một số chất dinh dưỡng trong chế độ ăn uống cho con bạn có thể giúp trẻ tăng cường hệ thống miễn dịch và có cơ hội không bị ốm.

  • 29/11/2022

    Vệ sinh, tắm rửa đúng cách cho trẻ sơ sinh

    Việc chăm sóc đúng cách trẻ sơ sinh là vô cùng quan trọng, nhưng nhiều cặp vợ chồng trẻ lại lóng ngóng không biết chăm sóc thế nào cho đúng, ngay cả việc đơn giản như tắm rửa, vệ sinh cho trẻ ra sao, bao lâu thì nên thay tã cho bé?...

  • 29/11/2022

    Thời gian tốt nhất trong ngày để quan hệ tình dục

    Thời điểm tốt nhất trong ngày để quan hệ tình dục có thể là câu hỏi của nhiều người. Đàn ông khi thức dậy thường rất phấn khích và cảm thấy tràn đầy năng lượng, vì vậy buổi sáng sẽ là thời gian tốt nhất với phái nam. Tuy nhiên, phụ nữ thường ưu tiên buổi tối, sau khi mọi công việc đã xong xuôi và con cái đã được đưa đi ngủ. Tại sao điều này xảy ra và làm thế nào bạn có thể giải quyết vấn đề?

  • 28/11/2022

    5 mẹo đơn giản “cấp cứu” móng tay bị gãy ngay tại nhà

    5 mẹo dưới đây sẽ giúp bạn đánh bay những phiền muộn khi chẳng may làm hỏng bộ móng xinh đẹp của mình.

Xem thêm