Gen quyết định tính cách con người nhiều hơn những gì chúng ta nghĩ

Không có một "gen tính cách" duy nhất

Một nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 46 nhóm nghiên cứu khác nhau để xem xét mối liên hệ giữa 1.200 biến thể gen và 5 nhóm tính cách lớn bao gồm: cởi mở, tận tâm, hướng ngoại, dễ chịu, và bất ổn tâm lý. Nghiên cứu thực hiện phương pháp phân tích gộp, trên 46 nhóm dân số, với 1.14 triệu người tham gia có bộ gen gốc Âu và gốc Phi. 

Kết quả cho thấy: xác định được 1260 biến thể gen chủ đạo liên quan đến tính cách, trong đó có 824 biến thể là mới được phát hiện. Các biến thể gen phổ biến giải thích khoảng 4,8%-9,3% sự khác biệt về tính cách. Dẫu vậy, nếu so sánh với ước tính từ 40%-60% tại nghiên cứu trên các cặp song sinh truyền thống, con số này vẫn thấp hơn khá nhiều. Ngoài ra, dù nghiên cứu không cho thấy có một gen duy nhất nào quyết định hoàn toàn tính cách, nhưng sự kết hợp của nhiều biến thể gen nhỏ có thể tạo ra tác động lớn, tạo nên sự nhất quán trong tính cách dù ở trong bất cứ môi trường nào.

Nghiên cứu cho thấy các gen liên quan đến tính cách cũng chồng chéo với những gen quyết định các yếu tố khác trong đời sống. Từ sức khỏe thể chất và tinh thần, tuổi thọ, cho đến sự nghiệp và những thói quen hàng ngày, gen đều đóng một vai trò nhất định. Ví dụ: những gen liên quan đến sự tận tâm thường xuất hiện ở những người hoạt động nhiều vào ban ngày, trong khi các gen liên quan đến sự hướng ngoại và cởi mở lại dễ dẫn đến thói quen thức khuya. Bên cạnh đó, tính nhất quán của gen tương đối cao. Các gen di truyền khá đồng nhất giữa các khu vực địa lý, độ tuổi, tự đánh giá hay người khác đánh giá bản thân và giữa các công cụ đo lường. Ngoài ra, khác với các đặc điểm hành vi - xã hội như trình độ học vấn..., liên kết di truyền với tính cách gần như không bị nhiễu bởi môi trường gia đình chung. 

Gen di truyền và môi trường

Mặc dù gen đóng vai trò rất quan trọng, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng môi trường vẫn có những ảnh hưởng mạnh mẽ. Trên thực tế, di truyền và môi trường không hoạt động độc lập mà luôn tương tác với nhau. Phân tích chuyên sâu cho thấy tính cách có thể có mối quan hệ nhân quả với nhiều đặc điểm, chẳng hạn: những gen tạo nên tính cởi mở có thể thôi thúc một cá nhân chuyển đến sống tại một khu vực sống sôi động hơn, và chính môi trường mới đó sẽ củng cố thêm tính cách của người đó; hay người hướng ngoại có nguy cơ nhiễm COVID cao hơn; người hướng nội có tương quan cao hơn với các biến cố tâm thần kinh... 

Kết luận

Nghiên cứu cho thấy việc tìm hiểu về yếu tố di truyền trong tính cách không chỉ giới hạn trong lĩnh vực tâm lý học, mà còn mở ra nhiều hướng đi mới cho y học, giáo dục, và định hướng nghề nghiệp. Tính cách của con người là sự kết hợp phức tạp giữa những gì được lập trình trong gen và cách chúng ta tương tác với thế giới xung quanh, với kiến trúc di truyền có tính khái quát cao, ít bị nhiễu bởi các yếu tố gia đình, và có mối liên hệ với nhiều khía cạnh. Hiểu được sự tương tác này sẽ giúp con người phát huy tối đa tiềm năng của bản thân trong cuộc sống và công việc.

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260907201554.htm

https://www.nature.com/articles/s41586-026-10992-9