Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Điều trị ‘bão cytokine’ như thế nào

Để làm dịu "bão cytokine" ở người bệnh Covid-19, các bác sĩ sử dụng thuốc viêm khớp dạng thấp tocilizumab, thuốc huyết áp hoặc thiết bị lọc máu loại bỏ cytokine dư thừa.

Sau gần hai năm đại dịch, giới khoa học nhận định Covid-19 là bệnh khó lường. Ban đầu, nó chủ yếu ảnh hưởng đến người cao tuổi, có bệnh nền như tiểu đường, béo phì hoặc hô hấp. Thời gian sau, nhiều bệnh nhân Covid trẻ tuổi, khỏe mạnh, có triệu chứng khởi phát tương đối nhẹ, song chuyển nặng nhanh chóng và tử vong đột ngột.

Nguyên nhân của tình trạng này là hội chứng giải phóng cytokine, còn gọi là "cơn bão cytokine". Đây là hiện tượng hệ miễn dịch phản ứng quá mẫn cảm với mầm bệnh, cuối cùng quay ngược lại tấn công các tế bào khỏe mạnh của cơ thể, gây tổn thương đa tạng.

Gần một năm qua, đội ngũ y tế nhận ra rằng chìa khóa để cứu sống bệnh nhân Covid-19 là làm dịu "cơn bão cytokine". Dựa trên lý thuyết này, ít nhất 10 loại thuốc được đưa vào điều trị hoặc thử nghiệm.

Một trong số đó là tocilizumab, thuốc trị viêm khớp dạng thấp, được bán dưới tên thương mại là Actemra.

Ngày 11/2, các nhà khoa học Anh thông báo thuốc hiệu quả với bệnh nhân Covid-19, dựa trên thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn. Họ phát hiện tocilizumab tác dụng làm giảm nguy cơ tử vong, rút ngắn thời gian thở máy và nằm viện của bệnh nhân. Nếu khả quan, đây là loại thuốc thứ hai hiệu quả trong giảm tỷ lệ tử vong do Covid-19, sau dexamethasone. Ngày 24/6, FDA phê duyệt khẩn cấp tocilizumab.

Trung Quốc, Italy là những nước đầu tiên điều trị cho người bệnh Covid-19 bằng tocilizumab. Các bác sĩ nhận ra dấu hiệu sốc cytokine thông qua biểu hiện sốt, tim đập nhanh cũng như hạ huyết áp.

Thuốc có tác dụng ngăn chặn một loại cytokine gọi là interleukin-6 (IL-6). Các nghiên cứu trước đó chỉ ra rằng lượng IL-6 cao dẫn đến tình trạng suy hô hấp và tử vong. Tocilizumab có tác dụng làm giảm những triệu chứng này.

Các loại thuốc tương tự ngăn chặn hoạt động của những cytokine cụ thể cũng cho kết quả đầy hứa hẹn. Thuốc kineret, có tác dụng vô hiệu hóa phân tử khác là IL-1 được đưa vào thử nghiệm điều trị Covid-19.

Giải pháp hiệu quả hơn so với ngăn chặn một loại cytokine đơn lẻ là phá vỡ chu kỳ viêm nhiễm. Ví dụ, thuốc huyết áp có thể điều chỉnh phản ứng miễn dịch của cơ thể. Năm ngoái, các nhà khoa học đã thử nghiệm prazosin như liệu pháp điều trị Covid-19 sớm ở bệnh nhân, trước khi bệnh tiến triển nặng hơn.

CytoSorb, thiết bị lọc cytokine dư thừa trong máu bệnh nhân.

(Ảnh: NY Times)

Trong một báo cáo trên tạp chí Science Immunology, các nhà khoa học xác định thuốc trị ung thư calquence, do AstraZeneca sản xuất, có thể cắt đứt nguồn cung cấp cytokine của cơ thể.

Tiến sĩ Louis Staudt, nhà khoa học tại Viện Ung thư Quốc gia, một trong những thanh tra của nghiên cứu, nhận định calquence là liệu pháp điều trị tận gốc, xử lý lượng cytokine giải phóng quá mức ngay từ nguồn.

Nghiên cứu ở quy mô nhỏ và không có nhóm đối chứng, kết quả vẫn hứa hẹn. Sau khoảng hai tuần điều trị, 8 trên 11 bệnh nhân đang dùng oxy và hai trên 8 người phải thở máy đã tự thở hoặc được xuất viện.

Theo tiến sĩ Staudt, những hiểu biết thu được từ Covid-19 cho phép các nhà khoa học nghiên cứu sâu hơn về hội chứng bão cytokine.

Đại dịch cũng giúp một số liệu pháp trở nên phổ biến hơn. Năm ngoái, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho phép sử dụng CytoSorb, một thiết bị lọc cytokine ở người mắc Covid-19.

Cơ chế của nó là hút máu ra khỏi cơ thể bệnh nhân, lọc bỏ các cytokine dư thừa sau đó bơm máu sạch trở lại. Mỗi CytoSorb có kích thước bằng ly uống nước, có thể lọc toàn bộ lượng máu của cơ thể khoảng 70 lần trong 24 giờ.

Châu Âu đã bán và sử dụng CytoSorb rộng rãi từ năm 2013. Ở Mỹ, thiết bị này chỉ được phép dùng cho người không còn lựa chọn khác. Hiện tại, CytoSorb chỉ điều trị cho bệnh nhân Covid-19 nặng, suy hô hấp.

Thông thường, bệnh nhân nhiễm trùng huyết cần tối đa ba hộp CytoSorb, một hộp mỗi ngày với giá 1.200 USD. Song bệnh nhân Covid-19 có lượng cytokine giải phóng quá lớn, phải trải qua hàng chục chu kỳ lọc máu, cần hai hộp mỗi ngày.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Vì sao cơn bão cytokine có thể gây tử vong ở bệnh nhân COVID-19?

Thục Linh (Theo NY Times) - Theo vnexpress.net
Bình luận
Tin mới
  • 23/10/2021

    5 điều cha mẹ thường lầm tưởng khi con bị sốt

    Cha mẹ khi thấy con sốt là nghĩ rằng con đang ốm rất nặng và quá mức lo lắng. Dưới đây là 5 điều lầm tưởng mà cha mẹ thường gặp phải khi con bị sốt.

  • 23/10/2021

    Đánh răng thôi chưa đủ, làm thêm 10 mẹo này giúp bạn có hàm răng chắc khỏe

    Không chỉ đánh răng, làm thêm những mẹo này thì cả đời không bao giờ cần gặp nha sĩ.

  • 23/10/2021

    Đau túi mật nên nằm nghiêng bên nào?

    Túi mật là một cơ quan tiêu hóa nhỏ giúp dữ trữ dịch mật. Dịch mật sẽ được cơ thể sử dụng để tiêu hóa chất béo và thường sẽ được giải phóng từ túi mật vào ruột non. Khi dịch mật bị mất cân bằng, dịch mật có thể sẽ kết tinh thành các cục protein nhỏ được gọi là sỏi mật. Sỏi mật có thể gây tắc ống dẫn mật và gây ra cơn đau do túi mật. Đau do túi mật có thể gây ra các triệu chứng đau nghiêm trọng ở vùng bụng trên, cơn đau có thể kéo dài trong vài giờ.

  • 23/10/2021

    Cách xử trí đúng khi trẻ bị nhức đầu cha mẹ cần biết

    Đau nhức đầu ở trẻ em khá phổ biến, trong một số trường hợp, đau nhức đầu ở trẻ lại là biểu hiện của những vấn đề nghiêm trọng như: Nhiễm trùng, mức độ căng thẳng hoặc chấn thương đầu nhẹ... Vì vậy, việc nhận biết và xử trí đúng là vô cùng quan trọng.

  • 23/10/2021

    Cảnh giác nguy cơ ho gà – bạch hầu – uốn ván ở người trưởng thành

    Ho gà, bạch hầu, uốn ván đang có xu hướng trở lại và dịch chuyển dịch tễ từ trẻ em sang người lớn. Để bảo vệ bản thân và gia đình, người trưởng thành và người lớn tuổi có các bệnh mạn tính không nên lơ là việc tiêm phòng ba bệnh, đặc biệt trong bối cảnh COVID-19 hiện nay.

  • 23/10/2021

    Khứu giác bất thường sau khi mắc COVID-19?

    COVID-19 là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thường gây ra các triệu chứng giống như cúm, nhưng đánh giá của các nghiên cứu cho thấy 47% số người bị COVID-19 bị bất thường về khứu giác.

  • 22/10/2021

    Chăm sóc sức khỏe, tăng cường đề kháng bà mẹ mang thai và cho con bú mùa dịch

    Trong thời kỳ mang thai, cho con bú, phụ nữ đặc biệt dễ bị tổn thương vì vậy cần đặc biệt quan tâm nhất là trong mùa dịch bệnh hiện nay.

  • 22/10/2021

    9 sự thật về ung thư tuyến tiền liệt

    Có thể bạn chưa biết, nhưng không phải tất cả các trường hợp bị ung thư tuyến tiền liệt đều cầu điều trị ngay lập tức.

Xem thêm