Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cách ngừa thiếu máu do thiếu sắt ở trẻ

Sắt, acid folic là những vi chất dinh dưỡng rất quan trọng trong cơ thể, giúp vận chuyển oxy, có vai trò quan trọng trong sự phát triển trí não ở trẻ nhỏ.

Ngoài ra, sắt còn tham gia vào thành phần của một enzym trong hệ miễn dịch. Đặc biệt, bổ sung sắt - acid folic đầy đủ sẽ giúp thai nhi phát triển. Theo kết quả điều tra về vi chất toàn quốc năm 2015 cho thấy 27.8% trẻ em dưới 5 tuổi bị thiếu máu, tỷ lệ thiếu máu cao nhất ở trẻ em từ 6-24 tháng tuổi (42.7- 45%). Thiếu máu do thiếu sắt chiếm tỷ lệ 63.6 % ở trẻ em dưới 5 tuổi.

Vai trò của sắt trong cơ thể

Sắt cùng với protein tạo thành huyết sắc tố (hemoglobin), vận chuyển ôxy và CO2 trong quá trình hô hấp, có vai trò quan trọng trong sự phát triển trí não ở trẻ nhỏ. Ngoài ra, sắt còn giúp bảo vệ cơ thể không bị nhiễm khuẩn vì sắt tham gia vào thành phần của một enzym trong hệ miễn dịch, giúp biến đổi betacaroten thành vitamin A, giúp tạo colagen (giúp gắn kết các mô cơ thể). Nếu sắt không được cung cấp đủ sẽ đưa đến thiếu máu thiếu sắt. Lượng sắt ở trẻ sơ sinh là 250mg, ở trẻ 1 tuổi khoảng 420mg.

Với thai nhi, thiếu máu thường gây tình trạng sinh non và tử vong sơ sinh cao. Thiếu máu dinh dưỡng ở trẻ sơ sinh thường là do mẹ bị thiếu sắt nên lượng sắt dự trữ của cơ thể trẻ thấp. Khi mang thai tổng lượng sắt cần > 1.000mg hay nhu cầu sắt hàng ngày là 59,2mg sắt nguyên tố (so với 39,2mg/ngày ở phụ nữ không có thai).

Bổ sung thực phẩm giàu sắt.

Trẻ nhỏ dễ bị thiếu máu thiếu sắt

Sau khi sinh, sữa mẹ là nguồn cung cấp chất sắt duy nhất cho trẻ. Trong sữa mẹ tuy hàm lượng chất sắt không cao nhưng dễ hấp thu và được cơ thể trẻ hấp thu hoàn toàn. Sắt là thành phần quan trọng tham gia tạo hồng cầu, nếu trẻ không được bú mẹ đầy đủ sẽ bị thiếu sắt dẫn đến thiếu máu. Trong năm đầu tiên của cuộc đời trẻ tăng trưởng rất nhanh, do đó lượng sắt cần nhiều hơn. Sắt cần cho quá trình tăng trưởng của các mô (tổ chức, cơ quan) và sự tăng khối lượng hồng cầu. Nhu cầu sắt cho 1kg thể trọng trẻ em cao hơn so với người trưởng thành, trong khi đó lượng thức ăn cho trẻ lại ít hơn. Ở nhiều vùng nông thôn, miền núi, thức ăn bổ sung cho trẻ thường là bột gạo, bột ngô loại thức ăn nghèo sắt và chất sắt trong các loại ngũ cốc rất khó hấp thu. Sắt có nhiều trong thức ăn động vật như thịt, trứng, gan, cá, tôm và trong đậu đỗ. Sắt trong thức ăn động vật có chất lượng cao và dễ hấp thu hơn sắt trong đậu đỗ. Vitamin C có trong rau xanh và các loại quả chín giúp hấp thu sắt tốt hơn. Bữa ăn cuả trẻ em nông thôn và những vùng khó khăn thường ít thức ăn giàu dinh dưỡng như đã kể trên. Vì vậy, khi cho trẻ ăn bổ sung (ăn sam, ăn dặm) sớm và thức ăn bổ sung nghèo dinh dưõng sẽ dẫn đến thiếu máu.

Những dấu hiệu thiếu máu thiếu sắt ở trẻ nhỏ?

Khi trẻ bị thiếu máu thiếu sắt bà mẹ hoặc người chăm sóc trẻ có thể để ý và nhận ra. Những dấu hiệu của bệnh dễ nhận thấy ở trẻ như sau: da xanh xao, trông có vẻ yếu ớt, nhưng lưu ý là triệu chứng này xuất hiện từ từ, nhìn quen thì khó phát hiện. Nếu so sánh với các trẻ cùng trang lứa khoẻ mạnh thì bà mẹ sẽ thấy con mình da xanh hơn, cử động chậm chạp hơn. Trẻ có biểu hiện chán ăn, khó ngủ và ít ngủ, hay quấy khóc vật vã, có thể trẻ chậm vận động hơn các trẻ cùng tuổi như: chậm biết ngồi, chậm biết đứng, chậm biết đi; nắn thấy bắp thịt, chân tay của trẻ mềm nhẽo so với trẻ khoẻ mạnh khác. Trẻ có thể kêu đau nhức trong xương. Trường hợp bệnh thiếu máu nặng sẽ thấy tóc bị bạc màu, rụng tóc. Khi phát hiện con mình có một hay nhiều triệu chứng kể trên, các bà mẹ nên đưa trẻ đi khám ở bệnh viện để chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng trầm trọng.

Làm thế nào để trẻ em không bị thiếu máu thiếu sắt?

Để phòng chống thiếu máu thiếu sắt hay còn gọi là thiếu máu dinh dưỡng cho trẻ em, trước hết cần phòng chống thiếu máu cho người mẹ, vì ngay từ khi còn là bào thai, trẻ đã nhận chất sắt từ người mẹ để phát triển và dự trữ. Sau khi sinh, trẻ tiếp tục nhận được sắt qua nguồn sữa mẹ. Ở trẻ nhỏ cần được bú mẹ và ăn bổ sung hợp lý, trẻ lớn hơn cần có chế độ dinh dưỡng đủ cả về số lượng và chất lượng. Bữa ăn của trẻ cần đủ năng lượng và các loại thực phẩm giàu sắt. Hàng ngày nên cho trẻ ăn các loại thức ăn giàu sắt có nguồn gốc từ động vật như: thịt đỏ (lợn, bò…), gan (gà, lợn, bò), trứng, sữa, tôm, cua, cá, ốc... các loại thực phẩm này cũng là nguồn chứa loại sắt có tỷ lệ hấp thu cao đồng thời cũng là nguồn cung cấp chất đạm rất quan trọng cho trẻ. Ngoài ra các loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật như các loại họ đậu: các sản phẩm chế biến từ đậu tương (đậu phụ, sữa đậu nành), đậu xanh, đậu đen, lạc và vừng cũng là nguồn cung cấp sắt quan trọng. Muốn hấp thụ sắt tốt thì cần ăn các thức ăn có chứa nhiều vitamin C như các loại rau (rau ngót, rau muống, mồng tơi, quả đậu…), quả chín (chuối, đu đủ, cam, bưởi...).

Bên cạnh chế độ ăn, việc tẩy giun định kỳ cho trẻ, quan tâm vệ sinh ăn uống và vệ sinh môi trường để tránh nhiễm giun, đặc biệt là giun móc, giữ một vai trò quan trọng trong phòng chống thiếu máu ở trẻ em.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Thiếu máu thiếu sắt do chế độ ăn - Phần 2

ThS. BS. Nguyễn Văn Tiến - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 15/05/2021

    5 thói quen giúp bạn đánh bay mỡ bụng

    Mỡ bụng là một trong những loại mỡ cứng đầu nhất trên cơ thể. Tuy nhiên nếu bạn duy trì đều đặn 5 thói quen tốt cho sức khỏe dưới đây, bạn sẽ giảm cân và giảm mỡ bụng nhanh chóng, dễ dàng.

  • 15/05/2021

    Ong đốt

    Ong đốt là một trong những tai nạn tương đối phổ biến, đặc biệt vào mùa hè khi các hoạt động ngoài trời hay du lịch, cắm trại diễn ra. Trong hầu hết các trường hợp, vết ong đốt thường chỉ gây khó chịu, đau và có thể điều trị tại nhà để giảm bớt cơn đau cũng như giảm tình trạng sưng phù. Tuy nhiên, một số người có thể gặp phải những phản ứng nghiêm trọng, và trong những tình huống đó thì điều trị khẩn cấp là điều bắt buộc.

  • 15/05/2021

    Mẹo hay chống say nắng mùa hè

    Say nắng là hiện tượng rất thường gặp trong mùa hè, đặc biệt trong những ngày nắng nóng cao điểm, nhiệt độ tăng đột ngột. Nếu không được xử lý kịp thời có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí gây tử vong. Vậy làm thế nào để phòng chống say nắng vào mùa hè?

  • 15/05/2021

    Lợi ích của củ dền đỏ cho làn da và sức khỏe

    Củ dền chứa rất nhiều chất dinh dưỡng thực vật có tác dụng phòng chống bệnh tật như các chất chống oxy hóa, vitamin và vi khoáng chất.

  • 15/05/2021

    Cách bảo vệ da khỏi tia cực tím khi làm việc ngoài trời

    Tia cực tím là “kẻ thù” lớn nhất của làn da mỗi khi mùa hè đến, đặc biệt đối với người thường xuyên phải làm việc ngoài trời. Nếu không bảo vệ tốt, da của bạn có thể bị cháy nắng, sạm, tàn nhang, thậm chí bị ung thư da.

  • 14/05/2021

    Thực phẩm cực tốt và 'đại kỵ' với người bị hôi nách

    Hôi nách là vùng da dưới cánh tay tiết ra mùi rất khó chịu do tuyến mồ hôi hoạt động mạnh. Dù hôi nách không phải là bệnh nguy hiểm, nhưng lại khiến chúng ta mất tự tin khi ở nơi đông người, gây bất tiện và ảnh hưởng rất nhiều tới các mối quan hệ xã hội.

  • 14/05/2021

    Mắt mờ đột ngột, coi chừng mất thị lực vĩnh viễn

    Khi mắt bị mờ đột ngột, bạn có thể nghĩ đến các nguyên nhân từ các bệnh lý của mắt hoặc do làm việc căng thẳng, quá sức trong một thời gian dài.

  • 14/05/2021

    Phụ nữ chuyển giới có kinh nguyệt được không?

    Phụ nữ chuyển giới có thể được điều trị bằng một số phương pháp để khẳng định giới tính, chẳng hạn như liệu pháp hormone. Như một tác dụng phụ của liệu pháp hormone, họ có thể gặp các triệu chứng tương tự như các triệu chứng của hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) hoặc rối loạn khó thở tiền kinh nguyệt (PMDD).

Xem thêm