Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bệnh thận ở trẻ em

Bệnh xảy ra khi thận bị tổn thương, không thể lọc đúng cách các chất thải và chất lỏng dư thừa ra khỏi máu. Tổn thương này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể xảy ra đột ngột và tạm thời (cấp tính) hoặc kéo dài (mãn tính).

Mặc dù bệnh thận ở trẻ em không phổ biến lắm nhưng tình trạng thận có thể đặc biệt gây khó chịu và khó khăn về mặt cảm xúc đối với trẻ bị ảnh hưởng. Việc xác định các triệu chứng của bệnh thận có thể đặc biệt khó khăn ở trẻ em, vì vậy điều quan trọng là phải báo cáo bất kỳ thay đổi sức khỏe nào có thể liên quan đến bác sĩ. Việc điều trị rối loạn thận ở trẻ em sẽ tùy theo tình trạng bệnh cụ thể và có thể kéo dài trong thời gian ngắn hoặc dài. Nếu bệnh thận của trẻ tiến triển thành suy thận thì cần phải điều trị lọc máu thường xuyên hoặc ghép thận.

Dấu hiệu và triệu chứng của bệnh thận ở trẻ em

Vì có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn gây ra bệnh thận ở trẻ em nên các dấu hiệu và triệu chứng của vấn đề về thận có thể rất đa dạng và không đặc hiệu (có nghĩa là các triệu chứng có thể chỉ ra nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau).

Theo Hội Tiểu đường- Tiêu hóa- Thận Quốc gia Hoa Kỳ (NIDDK), giai đoạn đầu của bệnh thận ở trẻ em thường có ít hoặc không có triệu chứng. Nhưng khi vấn đề về thận trở nên trầm trọng hơn, các triệu chứng thường bao gồm:

  • Sưng (phù) ở chân, bàn chân, bàn tay hoặc mặt
  • Đi tiểu nhiều
  • Nước tiểu có bọt (do có protein trong nước tiểu)
  • Nước tiểu màu hồng hoặc sẫm màu (do có máu trong nước tiểu)

Các dấu hiệu và triệu chứng khác ít cụ thể hơn có thể chỉ ra bệnh thận ở trẻ em bao gồm:

  • Mệt mỏi hoặc suy nhược
  • Cảm thấy mệt
  • Khó tập trung
  • Giảm sự thèm ăn
  • Sốt
  • Huyết áp cao
  • Ngứa da
  • Hụt hơi
  • Buồn nôn hoặc nôn mửa
  • Giảm cân
  • Còi cọc

Nếu trẻ mắc bệnh thận cấp tính (khởi phát đột ngột), các triệu chứng sau đây có thể xảy ra:

  • Sốt
  • Phát ban
  • Tiêu chảy ra máu
  • Nôn mửa nặng
  • Đau bụng
  • Da nhợt nhạt
  • Không đi tiểu hoặc đi tiểu nhiều
  • Sưng khắp cơ thể
  • Sưng mắt

Nếu con bạn phát triển bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào, hãy liên hệ với bác sĩ ngay lập tức hoặc tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ bệnh thận ở trẻ em

Bệnh thận ở trẻ em có thể do nhiều tình trạng gây ra, thường khác với nguyên nhân gây bệnh thận ở người lớn. Bệnh thận ở trẻ em có thể cấp tính (xảy ra đột ngột) hoặc mãn tính (phát triển dần dần và kéo dài).

Nguyên nhân gây ra bệnh thận cấp tính ở trẻ em bao gồm:

  • Giảm lưu lượng máu đến thận
  • Tắc nghẽn ở đường tiết niệu
  • Một số loại thuốc
  • Hội chứng tan máu ure huyết
  • Viêm cầu thận

Giảm lưu lượng máu đến thận có thể do phẫu thuật, mất máu, mất nước hoặc ngừng tim, cùng với các tình trạng sức khỏe khác.

Hội chứng tan máu đường tiết niệu là một tình trạng hiếm gặp, thường do nhiễm vi khuẩn E. coli và xảy ra khi các mạch máu nhỏ trong thận bị tổn thương hoặc viêm.

Viêm cầu thận là tình trạng viêm các bộ lọc nhỏ trong thận (được gọi là cầu thận). Theo Mayo Clinic, nó có thể do một số tình trạng sức khỏe khác nhau gây ra, nhưng đôi khi nguyên nhân vẫn chưa được xác định rõ.

Nguyên nhân gây bệnh thận mãn tính ở trẻ em bao gồm:

  • Tắc nghẽn kéo dài ở đường tiết niệu
  • Hội chứng Alport (rối loạn di truyền): hường liên quan đến một loạt các vấn đề sức khỏe, bao gồm tổn thương thính giác và mắt, cũng như bệnh thận trở nên trầm trọng hơn theo thời gian.
  • Cystinosis (rối loạn di truyền): liên quan đến việc thu thập axit amin Cystin trong các tế bào ở thận, gây tổn thương theo thời gian.
  • Bệnh thận đa nang (rối loạn di truyền): liên quan đến sự phát triển của các túi nhỏ chứa đầy chất lỏng trong thận, theo thời gian có thể gây tổn thương và di dời các mô thận khỏe mạnh.
  • Hội chứng thận hư: là một nhóm các triệu chứng liên quan đến protein trong nước tiểu, cholesterol cao và sưng mô. Theo Quỹ Thận Hoa Kỳ, ở trẻ em, bệnh này thường do tổn thương cực nhỏ đối với các mạch máu ở thận, được gọi là bệnh thay đổi tối thiểu.
  • Bệnh thận cấp không được điều trị

Các nguyên nhân tiềm ẩn khác gây ra bệnh thận mãn tính ở trẻ em bao gồm các tình trạng sức khỏe mãn tính như tiểu đường, huyết áp cao, bệnh lupus và nhiễm trùng đường tiết niệu mãn tính.

Bệnh thận mãn tính phổ biến ở bé trai hơn bé gái. Theo Viện Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Quốc gia Hoa Kỳ, ở Bắc Mỹ, tỷ lệ trẻ em da đen mắc bệnh này cũng cao gấp 2 đến 3 lần so với trẻ em da trắng.

Bệnh thận được chẩn đoán ở trẻ em như thế nào?

Bác sĩ sẽ phỏng vấn về tiền sử bệnh tật, tiền sử gia đình, khám thực thể và một số xét nghiệm nước tiểu, máu hoặc hình ảnh nhất định của con bạn để chẩn đoán bệnh thận.

Xét nghiệm máu và nước tiểu

Các xét nghiệm thường được sử dụng để chẩn đoán bệnh thận bao gồm:

  • Tốc độ lọc cầu thận Xét nghiệm máu này đánh giá mức độ hiệu quả mà thận của con bạn lọc máu.
  • Creatinine huyết thanh: Xét nghiệm máu này đo creatinine, một chất thải thường được bài tiết qua nước tiểu. Nồng độ creatinin cao có nghĩa là thận của chúng không lọc đủ tốt.
  • Xét nghiệm albumin trong nước tiểu: Xét nghiệm này xem xét lượng protein và máu trong nước tiểu của trẻ, điều này có thể cho thấy thận bị tổn thương.

Kiểm tra hình ảnh

Nếu xét nghiệm máu và nước tiểu cho thấy con bạn có thể mắc bệnh thận, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện bất kỳ xét nghiệm hình ảnh nào sau đây để xem cấu trúc và kích thước thận cũng như đường tiết niệu của con bạn:

  • Siêu âm
  • Chụp cộng hưởng từ
  • Chụp cắt lớp

Các xét nghiệm khác

Các loại xét nghiệm khác có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán bệnh thận ở trẻ em bao gồm sinh thiết thận và xét nghiệm di truyền.

Sinh thiết thận có thể được sử dụng để kiểm tra tổn thương thận khi xét nghiệm hình ảnh không rõ ràng hoặc để giúp xác định nguyên nhân gây ra bệnh thận. Nó bao gồm việc lấy một mẫu mô thận nhỏ bằng cách gây tê khu vực đó và đưa một cây kim dài và mỏng xuyên qua da vào một trong hai quả thận. Mẫu mô sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích.

Xét nghiệm di truyền có thể được sử dụng để xác định các rối loạn di truyền có thể gây ra bệnh thận.

Điều trị và quản lý bệnh thận ở trẻ em

Điều trị bệnh thận ở trẻ em bắt đầu bằng việc chẩn đoán, sau đó điều trị bất kỳ tình trạng tiềm ẩn nào gây ra hoặc góp phần gây tổn thương thận. Ví dụ, thuốc kháng sinh có thể được sử dụng để điều trị nhiễm trùng thận và có thể cần phẫu thuật để giải quyết tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu của con bạn.

Nếu tình trạng bệnh lý tiềm ẩn đã dẫn đến bệnh thận cấp tính (khởi phát đột ngột), con bạn có thể phải nhập viện để giúp điều trị tình trạng này và tăng cường chức năng thận. Nếu con bạn bị suy thận cấp, có thể cần phải lọc máu (lọc máu nhân tạo để loại bỏ chất thải và chất lỏng dư thừa) trong một khoảng thời gian cho đến khi chức năng thận được phục hồi.

Nếu con bạn mắc bệnh thận mãn tính, thuốc và thay đổi chế độ ăn uống có thể giúp giảm tổn thương thận đang diễn ra. Bệnh thận mãn tính cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ở trẻ, vì vậy điều quan trọng là phải cập nhật lịch tiêm chủng bao gồm một số loại chỉ có thể được khuyến nghị trong một số tình huống có nguy cơ cao.

Biến chứng của bệnh thận ở trẻ em

Bệnh thận có thể dẫn đến một số biến chứng tiềm ẩn ở trẻ em, bao gồm cả sự tăng trưởng và phát triển chậm lại. Theo Quỹ Thận Hoa Kỳ, cách tốt nhất để ngăn ngừa các biến chứng là điều trị và kiểm soát bệnh thận của con bạn bằng khả năng tốt nhất của bạn.

Các biến chứng thường gặp của bệnh thận ở trẻ em bao gồm:

  • Chậm tăng trưởng Ngoài việc kiểm soát bệnh thận của con bạn, bác sĩ có thể đề nghị một số chất bổ sung hoặc hormone tăng trưởng để giúp con bạn phát triển thành một người trưởng thành khỏe mạnh.
  • Chậm phát triển: Trẻ em mắc bệnh thận có thể gặp khó khăn trong học tập, tập trung và ghi nhớ mọi thứ. Điều này có thể bao gồm khả năng phối hợp cơ thể kém và khó học cách đi lại hoặc nói chuyện.
  • Thiếu máu: Con bạn có thể bị giảm số lượng hồng cầu cần dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung để điều trị.
  • Bệnh về xương: Bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc, hormone tăng trưởng hoặc thay đổi chế độ ăn uống để giúp kiểm soát hoặc ngăn ngừa tình trạng mất xương hoặc yếu xương.
  • Các vấn đề về cảm xúc và hành vi: Sống chung với bệnh thận có thể vô cùng khó khăn, ảnh hưởng đến hành vi, mối quan hệ với người khác và lòng tự trọng của con bạn. Nói chuyện với bác sĩ của con bạn về các nguồn lực sức khỏe tâm thần nếu bạn tin rằng con bạn đang gặp khó khăn về mặt cảm xúc.
Hồng Ngọc - Viện Y học Ứng dụng Việt Nam - Theo Everydayhealth
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm