Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

12 sai lầm khi sơ cứu nhiều người từng gặp phải

Từ những việc không nên làm nếu bạn bị chảy máu mũi cho đến những sai lầm khi sơ cứu khiến vết bỏng nặng hơn, đây là những sai lầm sơ cứu mà các bác sĩ cấp cứu muốn bạn tránh.

Rất dễ phạm sai lầm khi đối mặt với chấn thương hoặc trường hợp khẩn cấp nào đó. Nếu bạn đang gấp rút sơ cứu cho ai đó, thậm chí có thể là chính bạn, bị đứt tay, bỏng hoặc phản ứng dị ứng, bạn có thể tìm đến một biện pháp khắc phục tại nhà mà bạn đã học được khi còn nhỏ hoặc đưa ra quyết định dựa trên một mẹo truyền miệng nào đó.

Tuy nhiên, những sai lầm sơ cứu có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc làm vết thương trầm trọng hơn. Trong một số trường hợp, những sai lầm còn nguy hiểm hơn, thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng. Dưới đây là những sai lầm phổ biến nhất mà mọi người thường mắc phải và thay vào đó bạn nên làm gì.

Repeating the story: What to expect in the emergency department - Harvard  Health

Ngửa đầu ra sau khi chảy máu cam

Đừng bao giờ làm điều này. Ngửa đầu ra sau làm cho máu chảy xuống cổ họng của bạn. Động tác này không những không giúp kiểm soát được tình trạng chảy máu mà còn có thể khiến bạn nôn ra máu. Thay vào đó, hãy nghiêng người về phía trước và bóp nhẹ vào sống mũi. Hầu hết các trường hợp chảy máu cam thường gặp (và có thể do dị ứng hoặc thời tiết hanh khô) sẽ hết trong vòng 10 phút. Nếu thời gian chảy máu cam của bạn kéo dài lâu hơn, hãy bịt mũi lại bằng bông và đến phòng cấp cứu.

Đặt bơ hoặc đá lên vết bỏng

Mẹo này rõ ràng là lời khuyên lỗi thời. Khi bị bỏng cũng không nên bôi kem đánh răng và bơ ca cao lên vết bỏng. Đôi khi những biện pháp khắc phục tại nhà này thường được nhiều người áp dụng, tuy nhiên nó sẽ khiến nhiệt trong vết bỏng không thoát ra ngoài và khiến vết bỏng trở nên tồi tệ hơn. Đông lạnh khăn giấy bằng đá cũng không ích lợi gì. Mục tiêu là đưa vùng da bị bỏng trở lại nhiệt độ bình thường và đá có thể khiến da quá lạnh.

Thay vào đó, hãy dội nước mát (không lạnh như băng) lên vết bỏng trong vài phút. Băng vết bỏng bằng băng khô sạch (như gạc) và được chăm sóc y tế.

Không điều trị vết bỏng đủ lâu

Giờ đây bạn đã biết không nên sử dụng bơ hoặc đá để chườm vết bỏng và cách tốt nhất để làm dịu vùng da bị bỏng là ngâm dưới vòi nước mát. Nhưng vài giây hoặc vài phút là không đủ, bạn cần phải làm điều đó trong ít nhất 10 đến 20 phút. Nhiệt từ vết bỏng truyền sâu vào da của bạn, nơi nó có thể tiếp tục phá hủy mô ngay cả khi bạn đã làm mát bề mặt.

Hãy rửa vết bỏng dưới nước mát trong 10 đến 20 phút. Bạn cần cái lạnh để ngấm vào vùng da bị bỏng để không trầm trọng thêm.

Di chuyển một người bị thương nặng

Nếu bạn là người đầu tiên có mặt tại hiện trường một vụ tai nạn nghiêm trọng như tai nạn ô tô hoặc chấn thương thể thao nghiêm trọng, bạn có thể muốn cố gắng di chuyển nạn nhân để đảm bảo rằng họ không sao. Đừng làm điều đó. Họ có thể bị chấn thương tủy sống nghiêm trọng và bất kỳ hình thức cử động nào cũng có thể dẫn đến tổn thương hoặc tê liệt thần kinh vĩnh viễn. Tình huống duy nhất có thể di chuyển bệnh nhân như thế này là nếu có mối đe dọa nguy hiểm sắp xảy ra như hỏa hoạn, vụ nổ hoặc tòa nhà sụp đổ.

Thay vào đó, hãy gọi cấp cứu. Khi bạn đang đối phó với những chấn thương tủy sống tiềm ẩn, cách tốt nhất là gọi cấp cứu đến đó càng nhanh càng tốt để vận chuyển người bị thương đến một trung tâm y tế lớn.

Đọc thêm bài viết: Sơ cứu bỏng | VIAM

Nhổ vào vết cắt để làm sạch nó

Mặc dù bạn có thể đã nghe nói rằng nước bọt giúp rửa sạch vi trùng, nhưng thực tế thì ngược lại. Miệng chúng ta chứa nhiều vi khuẩn có hại tiềm tàng có thể dẫn đến nhiễm trùng vết thương. Một cách khác không nên: rửa vết thương ở suối hoặc sông, điều này có thể khiến bạn bị nhiễm ký sinh trùng hoặc vi khuẩn.

Thay vào đó, hãy rửa vết thương bằng nước máy hoặc nước muối vô trùng. Bạn nên để sẵn nước muối vô trùng trong bộ sơ cứu khi đi du lịch phòng trường hợp bạn bị thương không lường trước được.

Dùng Benadryl cho một phản ứng dị ứng nghiêm trọng

Đây là một lỗi có thể gây ra hậu quả chết người. Benadryl mất 30-60 phút để phát huy tác dụng và khoảng thời gian đó là quá lâu đối với người bị sốc phản vệ. Đây là một trường hợp khẩn cấp đe dọa đến tính mạng và cần phải can thiệp bằng epinephrine ngay lập tức.

Thay vào đó, hãy sử dụng epinephrine. Nếu có tiếng thở khò khè hoặc khó thở, sưng môi hoặc sưng quanh mắt hoặc phát ban nhanh chóng, thì điều rất quan trọng phải tiêm epinephrine ngay. Nếu bạn bị dị ứng thức ăn, nọc độc hoặc các loại dị ứng nghiêm trọng khác, thì bạn hãy luôn mang theo hộp chống sốc phản vệ. Một số bệnh nhân được bác sĩ dị ứng khuyên sử dụng epinephrine ngay khi họ có một triệu chứng hoặc thậm chí là đã tiếp xúc với chất gây dị ứng.

Rửa sạch một chiếc răng bị gãy

Hầu hết chúng ta không biết phải làm gì khi bị mất một chiếc răng. Mặc dù làm sạch nó nghe có vẻ là một ý kiến ​​hay, nhưng đó là điều không nên làm vì có thể làm hỏng răng. Thay vào đó, hãy ngâm chiếc răng của bạn vào cốc sữa và đến gặp nha sĩ càng sớm càng tốt.

Chườm nóng lên chỗ bong gân hoặc gãy xương

Điều này sẽ làm tình trạng viêm trầm trọng hơn. Nhiệt làm tăng lưu lượng máu, có thể làm sưng nặng hơn. Thay vào đó, hãy chườm lạnh vị trí bong gân, gãy xương lúc đầu, sau đó đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

Cố gắng loại bỏ các mảnh vụn khỏi mắt bị thương

Lục tung các ngóc ngách trong mắt để tìm tác nhân kích thích có thể làm vết thương trầm trọng hơn và thậm chí dẫn đến tổn thương vĩnh viễn. Ngoại lệ duy nhất là nếu bạn bị dính hóa chất vào mắt, trong trường hợp đó, xả sạch bằng nước trong khoảng 15 phút.

Thay vào đó, hãy bảo vệ mắt, cố định một miếng băng gạc lên trên mắt bằng băng dính y tế để không thứ gì khác có thể lọt vào và đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Tháo gạc ra khỏi vết thương chảy máu

Nếu miếng gạc ngấm nước, đừng tháo nó ra và thay thế nó. Các yếu tố đông máu trong bề mặt máu sẽ giúp cầm máu, tháo gạc cũ có thể loại bỏ chúng và khiến vết thương bắt đầu chảy máu trở lại.

Thay vào đó, hãy thêm một miếng gạc mới lên trên. Nếu miếng gạc bong ra, ấn nhẹ lên vết thương cho đến khi máu ngừng chảy, sau đó rửa sạch vết thương (để tránh nhiễm trùng), bôi thuốc mỡ kháng sinh (nếu không bị dị ứng) và băng lại.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Sai lầm khi sơ cứu chấn thương cho trẻ nhỏ ngày Tết

BS. Đoàn Thu Hồng - Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM (theo The Healthy) -
Bình luận
Tin mới
  • 28/03/2026

    7 điều có thể xảy ra với cơ thể người không ăn rau và trái cây

    Có một số người không thích ăn rau và trái cây. Mặc dù sức khỏe có thể vẫn bình thường nhưng về lâu dài thói quen ăn uống này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

  • 28/03/2026

    Vì sao flavonoids quan trọng đối với cơ thể?

    Flavonoids là một nhóm hợp chất thực vật (phytonutrients) được tìm thấy rộng rãi trong trái cây, rau củ, trà và rượu vang đỏ. Chúng đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì sức khỏe.

  • 28/03/2026

    Gia vị: Nên bảo quản ở đâu và khi nào nên vứt bỏ?

    Các kệ siêu thị ngày nay tràn ngập đủ loại gia vị giúp món ăn của bạn thêm bắt mắt và đậm đà. Mỗi loại gia vị có thời gian và cách bảo quản khác nhau. Bạn nên nắm được những quy tắc đó nếu không muốn những lọ gia vị của mình bị lãng phí phải bỏ đi. Hướng dẫn dưới đây sẽ giúp bạn biết nên bảo quản những loại gia vị quen thuộc (và cả những loại bạn muốn thử) ở đâu, cũng như thời gian sử dụng an toàn của chúng.

  • 27/03/2026

    Dinh dưỡng cân bằng giúp da đẹp, dáng xinh

    Trong hành trình chinh phục vẻ đẹp toàn diện, chúng ta thường mải mê tìm kiếm những dòng mỹ phẩm đắt tiền hay những bài tập cường độ cao để có da đẹp, dáng xinh mà quên mất rằng gốc rễ của một làn da rạng rỡ và một vóc dáng thanh mảnh nằm chính ở sự cân bằng năng lượng từ bên trong.

  • 27/03/2026

    VIAM clinic đồng hành cùng phát triển toàn diện cho trẻ em Việt

    Sau 8 năm hoạt động, VIAM Clinic – đơn vị trực thuộc Viện Y học Ứng dụng Việt Nam – đã triển khai các hoạt động thăm khám và tư vấn dinh dưỡng cho trẻ em theo hướng chuyên sâu và cá thể hóa.

  • 27/03/2026

    Bí quyết giảm tiểu đêm nhiều lần, giúp ngủ ngon suốt đêm

    Tiểu nhiều lần vào ban đêm là tình trạng khá phổ biến. Người mắc chứng tiểu đêm thường xuyên phải thức giấc giữa đêm để đi tiểu, khiến giấc ngủ bị gián đoạn. Về lâu dài, điều này có thể gây uể oải, mệt mỏi, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

  • 27/03/2026

    Hợp chất thực vật: Bí mật từ thảo mộc giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài

    Y học thời kỳ xa xưa đã biết dựa vào các loại cây và thảo mộc đặc biệt để chữa bệnh, và chúng vẫn luôn được coi trọng trong xã hội hiện đại. Đối với y học hiện đại, y học cổ truyền đóng một vai trò quan trọng, với các hợp chất và dưỡng chất có lợi cho sức khỏe mang tính an toàn tương đối cao khi sử dụng hợp lý.

  • 27/03/2026

    Magie có thể tồn tại trong cơ thể trong bao lâu?

    Magie là khoáng chất thiết yếu, tham gia vào hơn 300 phản ứng enzyme trong cơ thể, hỗ trợ chức năng cơ bắp, thần kinh, tim mạch và chuyển hóa năng lượng. Thời gian magie tồn tại trong cơ thể phụ thuộc vào một vài yếu tố, nhưng hầu hết các loại magie sẽ được đào thải trong vòng một hoặc hai ngày.

Xem thêm