Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

12 sai lầm khi sơ cứu nhiều người từng gặp phải

Từ những việc không nên làm nếu bạn bị chảy máu mũi cho đến những sai lầm khi sơ cứu khiến vết bỏng nặng hơn, đây là những sai lầm sơ cứu mà các bác sĩ cấp cứu muốn bạn tránh.

Rất dễ phạm sai lầm khi đối mặt với chấn thương hoặc trường hợp khẩn cấp nào đó. Nếu bạn đang gấp rút sơ cứu cho ai đó, thậm chí có thể là chính bạn, bị đứt tay, bỏng hoặc phản ứng dị ứng, bạn có thể tìm đến một biện pháp khắc phục tại nhà mà bạn đã học được khi còn nhỏ hoặc đưa ra quyết định dựa trên một mẹo truyền miệng nào đó.

Tuy nhiên, những sai lầm sơ cứu có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc làm vết thương trầm trọng hơn. Trong một số trường hợp, những sai lầm còn nguy hiểm hơn, thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng. Dưới đây là những sai lầm phổ biến nhất mà mọi người thường mắc phải và thay vào đó bạn nên làm gì.

Repeating the story: What to expect in the emergency department - Harvard  Health

Ngửa đầu ra sau khi chảy máu cam

Đừng bao giờ làm điều này. Ngửa đầu ra sau làm cho máu chảy xuống cổ họng của bạn. Động tác này không những không giúp kiểm soát được tình trạng chảy máu mà còn có thể khiến bạn nôn ra máu. Thay vào đó, hãy nghiêng người về phía trước và bóp nhẹ vào sống mũi. Hầu hết các trường hợp chảy máu cam thường gặp (và có thể do dị ứng hoặc thời tiết hanh khô) sẽ hết trong vòng 10 phút. Nếu thời gian chảy máu cam của bạn kéo dài lâu hơn, hãy bịt mũi lại bằng bông và đến phòng cấp cứu.

Đặt bơ hoặc đá lên vết bỏng

Mẹo này rõ ràng là lời khuyên lỗi thời. Khi bị bỏng cũng không nên bôi kem đánh răng và bơ ca cao lên vết bỏng. Đôi khi những biện pháp khắc phục tại nhà này thường được nhiều người áp dụng, tuy nhiên nó sẽ khiến nhiệt trong vết bỏng không thoát ra ngoài và khiến vết bỏng trở nên tồi tệ hơn. Đông lạnh khăn giấy bằng đá cũng không ích lợi gì. Mục tiêu là đưa vùng da bị bỏng trở lại nhiệt độ bình thường và đá có thể khiến da quá lạnh.

Thay vào đó, hãy dội nước mát (không lạnh như băng) lên vết bỏng trong vài phút. Băng vết bỏng bằng băng khô sạch (như gạc) và được chăm sóc y tế.

Không điều trị vết bỏng đủ lâu

Giờ đây bạn đã biết không nên sử dụng bơ hoặc đá để chườm vết bỏng và cách tốt nhất để làm dịu vùng da bị bỏng là ngâm dưới vòi nước mát. Nhưng vài giây hoặc vài phút là không đủ, bạn cần phải làm điều đó trong ít nhất 10 đến 20 phút. Nhiệt từ vết bỏng truyền sâu vào da của bạn, nơi nó có thể tiếp tục phá hủy mô ngay cả khi bạn đã làm mát bề mặt.

Hãy rửa vết bỏng dưới nước mát trong 10 đến 20 phút. Bạn cần cái lạnh để ngấm vào vùng da bị bỏng để không trầm trọng thêm.

Di chuyển một người bị thương nặng

Nếu bạn là người đầu tiên có mặt tại hiện trường một vụ tai nạn nghiêm trọng như tai nạn ô tô hoặc chấn thương thể thao nghiêm trọng, bạn có thể muốn cố gắng di chuyển nạn nhân để đảm bảo rằng họ không sao. Đừng làm điều đó. Họ có thể bị chấn thương tủy sống nghiêm trọng và bất kỳ hình thức cử động nào cũng có thể dẫn đến tổn thương hoặc tê liệt thần kinh vĩnh viễn. Tình huống duy nhất có thể di chuyển bệnh nhân như thế này là nếu có mối đe dọa nguy hiểm sắp xảy ra như hỏa hoạn, vụ nổ hoặc tòa nhà sụp đổ.

Thay vào đó, hãy gọi cấp cứu. Khi bạn đang đối phó với những chấn thương tủy sống tiềm ẩn, cách tốt nhất là gọi cấp cứu đến đó càng nhanh càng tốt để vận chuyển người bị thương đến một trung tâm y tế lớn.

Đọc thêm bài viết: Sơ cứu bỏng | VIAM

Nhổ vào vết cắt để làm sạch nó

Mặc dù bạn có thể đã nghe nói rằng nước bọt giúp rửa sạch vi trùng, nhưng thực tế thì ngược lại. Miệng chúng ta chứa nhiều vi khuẩn có hại tiềm tàng có thể dẫn đến nhiễm trùng vết thương. Một cách khác không nên: rửa vết thương ở suối hoặc sông, điều này có thể khiến bạn bị nhiễm ký sinh trùng hoặc vi khuẩn.

Thay vào đó, hãy rửa vết thương bằng nước máy hoặc nước muối vô trùng. Bạn nên để sẵn nước muối vô trùng trong bộ sơ cứu khi đi du lịch phòng trường hợp bạn bị thương không lường trước được.

Dùng Benadryl cho một phản ứng dị ứng nghiêm trọng

Đây là một lỗi có thể gây ra hậu quả chết người. Benadryl mất 30-60 phút để phát huy tác dụng và khoảng thời gian đó là quá lâu đối với người bị sốc phản vệ. Đây là một trường hợp khẩn cấp đe dọa đến tính mạng và cần phải can thiệp bằng epinephrine ngay lập tức.

Thay vào đó, hãy sử dụng epinephrine. Nếu có tiếng thở khò khè hoặc khó thở, sưng môi hoặc sưng quanh mắt hoặc phát ban nhanh chóng, thì điều rất quan trọng phải tiêm epinephrine ngay. Nếu bạn bị dị ứng thức ăn, nọc độc hoặc các loại dị ứng nghiêm trọng khác, thì bạn hãy luôn mang theo hộp chống sốc phản vệ. Một số bệnh nhân được bác sĩ dị ứng khuyên sử dụng epinephrine ngay khi họ có một triệu chứng hoặc thậm chí là đã tiếp xúc với chất gây dị ứng.

Rửa sạch một chiếc răng bị gãy

Hầu hết chúng ta không biết phải làm gì khi bị mất một chiếc răng. Mặc dù làm sạch nó nghe có vẻ là một ý kiến ​​hay, nhưng đó là điều không nên làm vì có thể làm hỏng răng. Thay vào đó, hãy ngâm chiếc răng của bạn vào cốc sữa và đến gặp nha sĩ càng sớm càng tốt.

Chườm nóng lên chỗ bong gân hoặc gãy xương

Điều này sẽ làm tình trạng viêm trầm trọng hơn. Nhiệt làm tăng lưu lượng máu, có thể làm sưng nặng hơn. Thay vào đó, hãy chườm lạnh vị trí bong gân, gãy xương lúc đầu, sau đó đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

Cố gắng loại bỏ các mảnh vụn khỏi mắt bị thương

Lục tung các ngóc ngách trong mắt để tìm tác nhân kích thích có thể làm vết thương trầm trọng hơn và thậm chí dẫn đến tổn thương vĩnh viễn. Ngoại lệ duy nhất là nếu bạn bị dính hóa chất vào mắt, trong trường hợp đó, xả sạch bằng nước trong khoảng 15 phút.

Thay vào đó, hãy bảo vệ mắt, cố định một miếng băng gạc lên trên mắt bằng băng dính y tế để không thứ gì khác có thể lọt vào và đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Tháo gạc ra khỏi vết thương chảy máu

Nếu miếng gạc ngấm nước, đừng tháo nó ra và thay thế nó. Các yếu tố đông máu trong bề mặt máu sẽ giúp cầm máu, tháo gạc cũ có thể loại bỏ chúng và khiến vết thương bắt đầu chảy máu trở lại.

Thay vào đó, hãy thêm một miếng gạc mới lên trên. Nếu miếng gạc bong ra, ấn nhẹ lên vết thương cho đến khi máu ngừng chảy, sau đó rửa sạch vết thương (để tránh nhiễm trùng), bôi thuốc mỡ kháng sinh (nếu không bị dị ứng) và băng lại.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Sai lầm khi sơ cứu chấn thương cho trẻ nhỏ ngày Tết

BS. Đoàn Thu Hồng - Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM (theo The Healthy) -
Bình luận
Tin mới
  • 05/01/2026

    Bệnh nhân ung thư gặp nhiều khó khăn trong thời tiết lạnh

    Các bệnh nhân ung thư trường gặp nhiều vấn đề sức khỏe hơn trong mùa đông so với người khỏe mạnh. Họ đặc biệt dễ mắc các bệnh virus và cảm lạnh. Do đó, những người mắc bệnh ung thư cần phải đặc biệt cẩn thận trong mùa đông để đảm bảo sức khỏe cho bản thân.

  • 04/01/2026

    Uống sữa buổi tối sai cách: Tưởng giúp con cao lớn nhưng lại là sai lầm số 1 gây hại răng

    Một ly sữa ấm vào buổi tối giúp trẻ ngủ ngon và phát triển chiều cao tốt hơn nhờ nguồn canxi dồi dào. Tuy nhiên, thói quen này lại là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng răng bị mủn do hỏng men răng nếu phụ huynh không thực hiện vệ sinh răng miệng đúng cách cho trẻ.

  • 04/01/2026

    Tác động của thay đổi thời tiết đến khớp và cách chăm sóc

    Thời tiết chuyển mùa là nguyên nhân khiến nhiều người, nhất là người cao tuổi bị đau khớp. Những thay đổi này không chỉ gây khó chịu mà còn làm các bệnh viêm khớp trở nên nghiêm trọng hơn. Để giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống, việc hiểu rõ cơ chế tác động của thời tiết và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp là rất cần thiết. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ phân tích nguyên nhân gây đau khớp và đưa ra các giải pháp thực tế để bảo vệ xương khớp.

  • 03/01/2026

    Hàm lượng dinh dưỡng của rau củ trong bữa ăn thường ngày

    Ăn ít rau và hoa quả được xem là nguyên nhân của 1,7 triệu trường hợp tử vong, chiếm 2,8% tổng số tử vong trên thế giới. Hơn 80% nguồn vitamin A sẵn có và gần 100% nguồn vitamin C được cung cấp từ rau quả.

  • 03/01/2026

    Các vấn đề về tim mạch trong mùa đông

    Đau tim có thể xảy ra thường xuyên hơn vào mùa đông do một số yếu tố liên quan đến thời tiết lạnh. Các mạch máu có thể co lại, làm tăng huyết áp và khiến tim phải làm việc vất vả hơn để bơm máu. Điều này có thể làm tăng nguy cơ đau tim, đặc biệt đối với những người có bệnh tim từ trước. Hãy cũng tìm hiểu các vấn đề về tim mạch thường gặp trong mùa đông.

  • 02/01/2026

    Uống rượu ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

    Rượu thường được sử dụng trong các dịp thư giãn, ăn mừng hay gắn kết xã hội. Tuy nhiên, đằng sau tính hợp pháp và sự chấp nhận rộng rãi, cần nhìn nhận rõ bản chất của rượu: một chất tác động thần kinh mạnh với ảnh hưởng đa dạng lên cơ thể con người. Dù trong nhiều trường hợp được sử dụng có kiểm soát, việc uống rượu vẫn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe, từ những rối loạn tạm thời về chức năng đến các bệnh lý mạn tính nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

  • 01/01/2026

    Rau cải xoong có tác dụng gì?

    Cải xoong là loại rau mùa đông, tuy nhiên, ít ai biết rằng loại rau này lại được mệnh danh là một 'siêu thực phẩm'. Vậy thực sự cải xoong có tác dụng gì?

  • 01/01/2026

    Viêm tủy xương và cách phòng chống trong thời tiết lạnh

    Viêm tủy xương là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính hoặc mạn tính ở xương, bao gồm tủy xương và các mô mềm xung quanh. Bệnh thường do các loại vi khuẩn như tụ cầu vàng hoặc liên cầu gây ra. Những vi khuẩn này xâm nhập vào xương thông qua đường máu, sau khi cơ thể bị một trong các tình trạng nhiễm khuẩn tại một vùng nào đó.

Xem thêm