Vi khuẩn kháng thuốc và nguy cơ thế giới thời ‘hậu kháng sinh’

Bức tranh toàn cầu trong báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2014 về giám sát tình trạng kháng thuốc thật không mấy sáng sủa. Hàng loạt bệnh nguy hiểm trở nên khó kiểm soát do tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn, virus, ký sinh trùng và nấm. 

 

 

Thất bại trong điều trị bệnh lậu bằng cephalosporin thế hệ thứ ba - thuốc kháng sinh dự phòng chỉ dùng trong trường hợp nhiễm khuẩn rất nặng hoặc khi các kháng sinh khác bị vô hiệu hóa - đã được xác nhận tại một số quốc gia. Nhiễm lậu không được điều trị sẽ làm tăng số người bị bệnh cũng như số trường hợp biến chứng như vô sinh, bất thường trong thai kỳ (sẩy thai, sinh non, tiền sản giật, sản giật, chậm phát triển trong bào thai, thai chết lưu), gây mù ở trẻ sơ sinh và làm tiêu tan những nỗ lực kiểm soát bệnh lậu từ trước tới nay.
Tình trạng kháng với fluoroquinolones - một trong các thuốc kháng sinh đường uống sử dụng rộng rãi nhất trong điều trị nhiễm trùng tiết niệu do E.coli - đang rất phổ biến.

 

Tình trạng kháng với các thuốc đầu bảng trong điều trị nhiễm trùng do tụ cầu vàng - nguyên nhân phổ biến gây bệnh nghiêm trọng tại bệnh viện và cộng đồng - cũng rất phổ biến.

Tình trạng kháng các thuốc carbapenem - kháng sinh dự phòng cuối cùng cho nhiễm trùng đe dọa tính mạng bởi vi khuẩn đường ruột thông dụng - đã lan rộng trên toàn thế giới.

2. Lao kháng thuốc

Năm 2012, thế giới ghi nhận thêm 450.000 trường hợp nhiễm lao kháng đa thuốc. Khoảng 6% các ca mắc mới và 20% trường hợp mắc lao đang điều trị đã trở nên kháng thuốc. 92 quốc gia đã ghi nhận các trường hợp lao siêu kháng thuốc - lao kháng đa thuốc chỉ đáp ứng với rất ít loại thuốc.  

3. Sốt rét kháng thuốc

Tình trạng kháng thuốc chống sốt rét thế hệ cũ đang lan rộng tại tất cả các nước có dịch. Đặc biệt sự xuất hiện các chủng ký sinh trùng sốt rét kháng artemisinin tại Tiểu vùng sống Mê kong mở rộng đang đe dọa phá hủy những thành quả quan trọng mới đạt được trong kiểm soát sốt rét.  
4. HIV kháng thuốc 

Tình trạng kháng thuốc cũng bắt đầu xuất hiện trong điều trị nhiễm HIV. Cuối năm 2011, khoảng 8 triệu người nhiễm HIV tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình đã được cấp phát thuốc điều trị. Mặc dù thông qua các chương trình huấn luyện, có thể hạn chế đến mức tối đa tình trạng kháng thuốc, song các nhà khoa học dự đoán tình trạng kháng một số thuốc điều trị HIV sẽ xuất hiện.

 
5. Cúm kháng thuốc

Trong 10 năm qua, thuốc kháng virus đã trở thành công cụ quan trọng trong điều trị dịch cúm và đại dịch cúm. Khả năng biến đổi không ngừng của virus cúm đồng nghĩa với tình trạng kháng thuốc chống virus liên tục xuất hiện. Năm 2012, tất cả các virus cúm A lưu hành ở người đều kháng các loại thuốc trị cúm thông dụng (amantadine và rimantadine).

 

Chung tay hạn chế tình trạng kháng thuốc