Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

Nhiều trẻ trong độ tuổi đi học bỏ bữa sáng do dậy muộn, không có cảm giác đói hoặc do gia đình không có thời gian chuẩn bị. Não của trẻ có mức tiêu thụ glucose cao hơn so với người lớn khi tính theo trọng lượng cơ quan, trong khi lượng glycogen dự trữ ở gan giảm sau thời gian nhịn ăn ban đêm. Vì vậy, bữa sáng được quan tâm nghiên cứu về tác động đối với hoạt động nhận thức và kết quả học tập của trẻ em.

Bằng chứng khoa học về bữa sáng và chức năng nhận thức

Một tổng quan hệ thống đã phân tích 45 nghiên cứu được công bố trong giai đoạn 1950-2008 về ảnh hưởng của bữa sáng đối với chức năng nhận thức ở trẻ em và thanh thiếu niên. Các nghiên cứu này gồm những thử nghiệm so sánh ăn sáng với không ăn sáng trong cùng một buổi học, các chương trình bữa sáng tại trường và các nghiên cứu về thói quen ăn sáng lâu dài. Kết quả chính được tóm tắt như sau:

  • Trí nhớ: Đây là lĩnh vực có bằng chứng rõ nhất. Trẻ ăn sáng đạt kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra ghi nhớ so với khi không ăn sáng.
  • Sự chú ý: Trẻ ăn sáng mắc ít lỗi hơn trong các bài kiểm tra chú ý, nhất là các bài đòi hỏi duy trì chú ý trong thời gian dài. Lợi ích này thường thể hiện rõ hơn vào cuối buổi sáng.
  • Các lĩnh vực khác: Kết quả về trí nhớ không gian chưa thống nhất. Tác động đối với khả năng giải quyết vấn đề còn ít được nghiên cứu.

Tổng quan cũng ghi nhận lợi ích của bữa sáng thể hiện rõ hơn ở trẻ có nguy cơ thiếu dinh dưỡng so với trẻ được nuôi dưỡng đầy đủ. Ở trẻ có tình trạng dinh dưỡng tốt, kết quả giữa các nghiên cứu không đồng nhất. Điều này cho thấy bữa sáng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với trẻ suy dinh dưỡng, trẻ thiếu vi chất hoặc trẻ sống trong gia đình thiếu an ninh lương thực.

Thành phần bữa sáng và những giới hạn của bằng chứng hiện có

Số nghiên cứu so sánh trực tiếp các loại bữa sáng khác nhau còn ít, vì vậy chưa có đủ cơ sở để đưa ra khuyến nghị cụ thể về quy mô và thành phần tối ưu của bữa sáng đối với chức năng nhận thức. Một số điểm cần lưu ý:

  • Chỉ số đường huyết: Một vài nghiên cứu cho thấy bữa sáng có chỉ số đường huyết thấp hoặc tải lượng đường huyết thấp có thể giúp duy trì sự chú ý và trí nhớ tốt hơn trong buổi sáng so với bữa sáng làm tăng đường huyết nhanh. Tuy nhiên, số lượng nghiên cứu ít và kết quả chưa đủ để kết luận.
  • Hạn chế về phương pháp: Nhiều nghiên cứu không cân bằng năng lượng giữa các bữa sáng được so sánh, dùng các bài kiểm tra nhận thức khác nhau và ít đo các chỉ số sinh học như đường huyết. Số nghiên cứu trên thanh thiếu niên còn rất ít.
  • Kết quả học tập: Điểm số ở trường chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như giấc ngủ, hoàn cảnh gia đình và tình trạng sức khỏe. Do đó, không thể coi bữa sáng là yếu tố duy nhất quyết định kết quả học tập.

Như vậy, bằng chứng hiện có ủng hộ việc trẻ nên ăn sáng, nhưng chưa xác định được một thực đơn cụ thể nào có hiệu quả vượt trội.

Gợi ý xây dựng bữa sáng cho trẻ theo nguyên tắc dinh dưỡng chung

Trong khi chờ thêm bằng chứng, bác sĩ dinh dưỡng khuyến nghị xây dựng bữa sáng theo nguyên tắc của một bữa ăn cân đối:

  • Có nguồn tinh bột hấp thu chậm: Bánh mì nguyên cám, yến mạch, khoai, ngô, cơm hoặc bún, phở với lượng phù hợp. Nhóm này cung cấp glucose cho não trong suốt buổi sáng.
  • Có nguồn chất đạm: Trứng, sữa, sữa chua, thịt nạc, cá, đậu phụ. Chất đạm làm chậm tốc độ rỗng dạ dày và kéo dài cảm giác no.
  • Có rau hoặc quả: Cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất. Nên dùng quả nguyên trái thay cho nước quả.
  • Hạn chế thực phẩm nhiều đường bổ sung: Bánh ngọt, ngũ cốc ăn sáng có đường và nước ngọt cung cấp năng lượng nhưng ít vi chất và làm đường huyết tăng nhanh rồi giảm nhanh.
  • Bảo đảm đủ nước: Cho trẻ uống nước lọc hoặc sữa không đường trong bữa sáng.

Để trẻ có thời gian ăn, gia đình nên cho trẻ đi ngủ sớm và dậy sớm hơn khoảng 15 đến 20 phút, chuẩn bị một phần nguyên liệu từ tối hôm trước. Với trẻ chưa có cảm giác đói ngay sau khi thức dậy, có thể bắt đầu bằng một lượng nhỏ như một cốc sữa và một quả chuối, sau đó tăng dần. Trẻ cũng có thể mang theo phần ăn sáng đơn giản để ăn trước giờ vào lớp.

Lời khuyên của chuyên gia

Theo chuyên gia, trẻ trong độ tuổi đi học nên ăn sáng hằng ngày. Bằng chứng nghiên cứu cho thấy ăn sáng có liên quan đến trí nhớ và sự chú ý tốt hơn trong buổi học, và lợi ích rõ nhất ở trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém. Cha mẹ nên chuẩn bị bữa sáng có đủ tinh bột hấp thu chậm, chất đạm và rau quả, hạn chế thực phẩm nhiều đường. Bữa sáng là một phần của chế độ ăn cả ngày, vì vậy cần kết hợp với các bữa chính cân đối, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên. Trẻ thường xuyên mệt mỏi, khó tập trung hoặc chậm tăng trưởng nên được đưa đi khám để đánh giá tình trạng dinh dưỡng.

Nguồn tham khảo:

https://www.cambridge.org/core/journals/nutrition-research-reviews/article/systematic-review-of-the-effect-of-breakfast-on-the-cognitive-performance-of-children-and-adolescents/82FE2D456F27AB7FBB1BC58BB146D1A8

Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

Xem thêm