Vaccine phòng ngừa viêm phổi cho người cao tuổi

Vaccine phòng viêm phổi không thể ngăn ngừa 100% các ca bệnh, nhưng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh. Đặc biệt, những người đã tiêm vaccine nếu không may mắc bệnh thường có triệu chứng nhẹ hơn và khả năng hồi phục nhanh hơn.

Những ai nên tiêm vaccine phòng ngừa viêm phổi?

Người cao tuổi trên 65 tuổi là đối tượng ưu tiên cần được tiêm vaccine phòng viêm phổi. Theo tuổi tác, hệ miễn dịch sẽ suy giảm dần, làm giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Do đó, việc tiêm chủng được các chuyên gia y tế khuyến cáo bắt buộc cho nhóm đối tượng này.

Những người có hệ miễn dịch suy yếu cũng cần được tiêm phòng. Các bệnh lý như tim mạch, đái tháo đường, khí phế thũng, hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đều có thể làm suy giảm hệ miễn dịch. Ngoài ra, người đang điều trị hóa trị, sau ghép tạng hoặc nhiễm HIV/AIDS cũng thuộc nhóm có nguy cơ cao cần được bảo vệ.

Người hút thuốc lá lâu năm là đối tượng dễ bị viêm phổi do các lông nhung trong đường hô hấp bị tổn thương, làm giảm khả năng lọc vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh. Tương tự, những người nghiện rượu cũng có nguy cơ cao do rượu làm suy giảm chức năng bạch cầu và làm cho hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả.

Cuối cùng, những người đang trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật lớn, bệnh nặng, điều trị tại ICU có sử dụng máy thở hoặc chấn thương nghiêm trọng cũng cần được tiêm vaccine. Trong những trường hợp này, cơ thể đang tập trung năng lượng để hồi phục nên khả năng đề kháng với mầm bệnh bị giảm sút đáng kể.

Để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu, người có nguy cơ cao nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm vaccine. Việc theo dõi và tiêm nhắc lại theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, kết hợp với lối sống lành mạnh sẽ giúp tăng cường sức đề kháng và phòng ngừa bệnh hiệu quả.

Đọc thêm tại bài viết: Viêm phế quản mạn tính có lây không?

Đối tượng không nên tiêm vaccine

Không phải ai cũng cần tiêm vaccine phòng viêm phổi. Đối với người trưởng thành khỏe mạnh trong độ tuổi từ 18 đến 50, vaccine này thường không cần thiết. Những người có tiền sử dị ứng với các thành phần của vaccine cũng không nên tiêm. Trong trường hợp không chắc chắn về tình trạng của mình, việc tham khảo ý kiến bác sĩ là rất quan trọng để đảm bảo an toàn.

Thời điểm tiêm vaccine

Khác với vaccine cúm mùa, vaccine viêm phổi có thể được tiêm vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Điều này mang lại sự linh hoạt cho người tiêm trong việc lựa chọn thời gian phù hợp. Đặc biệt, trong mùa cúm, bạn có thể tiêm vaccine viêm phổi cùng lúc với vaccine cúm, với điều kiện tiêm ở hai cánh tay khác nhau để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Cơ chế hoạt động và các loại vaccine

Hiện có 2 loại vaccine phòng viêm phổi chính lưu hành tại Mỹ, mỗi loại bảo vệ chống lại các chủng vi khuẩn khác nhau:

Vaccine phế cầu liên hợp (PCVs):

• PCV15 (Vaxneuvance): bảo vệ chống 15 chủng vi khuẩn
• PCV20 (Prevnar 20): bảo vệ chống 20 chủng vi khuẩn
• PCV21 (Capvaxive): bảo vệ chống 21 chủng vi khuẩn. Số trong tên vaccine chỉ số lượng chủng vi khuẩn mà vaccine có thể bảo vệ

Vaccine polysaccharide phế cầu (PPSV23):

• Pneumovax23: bảo vệ chống lại 23 chủng vi khuẩn viêm phổi
• Thường được chỉ định cho các trường hợp đặc biệt

Đối tượng và lịch tiêm phòng

Vaccine PCVs được khuyến cáo cho:

• Trẻ em dưới 5 tuổi
• Người lớn trên 65 tuổi
• Những người có nguy cơ cao mắc viêm phổi

Vaccine PPSV23 được chỉ định cho:

• Trẻ em từ 2-18 tuổi có một số bệnh lý đặc biệt
• Người lớn đã tiêm PCV15
• Những người đã tiêm PCV13 trước đây

Các rủi ro và tác dụng phụ

Điều quan trọng cần hiểu là vaccine viêm phổi không thể gây ra bệnh viêm phổi. Vaccine chỉ chứa chiết xuất từ vi khuẩn, không phải vi khuẩn sống có khả năng gây bệnh. Tuy nhiên, một số tác dụng phụ nhẹ có thể xảy ra:

Tác dụng phụ thường gặp (dưới 1% người tiêm):

• Sưng, đau hoặc đỏ tại vị trí tiêm
• Sốt nhẹ
• Cáu gắt hoặc khó chịu
• Chán ăn
• Đau cơ

Phản ứng dị ứng rất hiếm gặp và thường được phát hiện sớm trong quá trình theo dõi sau tiêm. Để đảm bảo an toàn, người tiêm nên ở lại cơ sở y tế ít nhất 30 phút sau khi tiêm để được theo dõi và xử trí kịp thời nếu có bất kỳ phản ứng bất thường nào.

Đọc thêm tại bài viết: Vaccine phòng ngừa phế cầu khuẩn ở trẻ em và những điều cần biết

Việc thảo luận với bác sĩ về lựa chọn vaccine phù hợp và lịch tiêm chủng là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu cho mỗi cá nhân.