Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ung thư ở trẻ em và thanh thiếu niên

Mặc dù ung thư ở trẻ em là rất hiếm gặp, nhưng đó là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong trong ở trẻ em tại Mỹ. Năm 2021, tại Mỹ có khoảng 15.590 người tuổi từ 0-19 được chẩn đoán ung thư và 1780 tử vong. Riêng độ tuổi 0-14 tuổi có 1190 tử vong trong số 10.500 ca ung thư; trẻ 15-19 tuổi có 590 tử vong/ 5090 ca ung thư.

Nhìn chung trong số trẻ em và thanh thiếu niên (từ 0-19 tuổi), loại ung thư phổ biến nhất là bệnh bạch cầu (leukemia), ung thư não, khối u hệ thần kinh trung ương và ung thư máu. Trong nhóm trẻ em (0-14 tuổi), dạng ung thư phổ biến nhất là bệnh bạch cầu (leukemia), theo sau là các khối u não và hệ thần kinh trung ương, ung thư máu, u nguyên bào thần kinh, u thận và khối u ác tính ở xương. Trong nhóm trẻ vị thành niên (15-19 tuổi), dạng ung thư phổ biến nhất là u não và hệ thần kinh trung ương, ung thư máu, bệnh bạch cầu (leukemia), ung thư tuyến giáp, ung thư bộ phận sinh dục (tinh hoàn và buồng trứng), khối u tế bào mầm và khối u xương ác tính.

Tiên lượng khi trẻ em bị ung thư?

Tiên lượng khi trẻ em bị ung thư đã được cải thiện đáng kể trong vòng nửa thế kỷ vừa qua. Vào khoảng giữa những năm 1970, 58% trẻ em 0-14 tuổi và 68% thanh thiếu niên 15-19 tuổi được chẩn đoán mắc ung thư có thể sống thêm ít nhất 5 năm. Trong giai đoạn 2010-2016, 84.1% trẻ em và 85.3% thanh thiếu niên được chẩn đoán mắc ung thư có thể sống thêm ít nhất 5 năm.

Sự cải thiện chủ yếu trong một số loại ung thư, đặc biệt là ở bệnh bạch cầu lympho cấp tính. Tỷ lệ sống sau 5 năm tăng từ 57% (1975) lên 92% (2014). Tỷ lệ sống của trẻ được chẩn đoán bệnh lympho non-Hodgkin của trẻ 0-14 tuổi cũng tăng lên rõ rệt, từ 43% (1975) lên 91% (2012). Do tỷ lệ sống sau 5 năm tăng hơn, tủ vong do ung thư não đã trở thành hàng đầu ở trẻ em.

Ngược lại, tỷ lệ sống sót vẫn còn thấp với một số loại ung thư: một nửa số trẻ bị u thần kinh đệm cầu não chỉ sống được khoảng 1 năm sau chẩn đoán; ung thư biểu mô liên kết có tỷ lệ sống thêm 5 dao động từ 65% (sarcoma cơ vân) đến 95% (ung thư sụn) nhưng nếu ung thư đã di căn thì tỷ lệ sống sót sẽ thấp hơn nhiều. Tỷ lệ sống thêm sau 5 năm với trẻ em bị bệnh leukemia cấp cũng cao hơn so với giai đoạn 2008-2014 (91% so với 74%).

Nhìn chung tỷ lệ tử vong do ung thư ở trẻ em và thanh thiếu niên đã giảm đi hơn 50% từ năm 1975 đến 2017. Đặc biệt, tỷ lệ tử vong chỉ là 5,1/100.000 năm 1975 và giảm xuống chỉ còn 2,2/100.000 vào năm 2017. Tuy vậy, vẫn có tới 1800 trẻ em và thanh thiếu niên tử vong do ung thư mỗi năm tại Mỹ. 

Nguyên nhân gây ung thư ở trẻ em

Đa số các nguyên nhân gây ung thư đều chưa được biết rõ. Có khoảng 10% các dạng ung thư ở trẻ em là do đột biến di truyền (dòng mầm) di truyền từ bố mẹ. Đột biến gen khởi phát ung thư cũng có thể phát sinh trong giai đoạn bào thai. Tuy nhiên, đa số các dạng ung thư ở trẻ em, cũng giống như ở người lớn là hậu quả của đột biến các gen, dẫn đến sự phát triển không kiểm soát được của các tế bào, từ đó dẫn đến ung thư.

Ở người trưởng thành, tình trạng này là kết quả của việc phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ gây ung thư trong môi trường như khói thuốc lá, amiang và tia UV. Tuy nhiên, các yếu tố môi trường có khả năng gây ung thư ở trẻ em rất khó phát hiện, một phần là do tỷ lệ ung thư ở trẻ em rất hiếm gặp. Một số yếu tố nguy cơ phổ biến trong môi trường là bức xạ ion hóa (có thể dẫn đến bệnh leukemia và các loại ung thư khác), tia phóng xạ (từ các quả bom nguyên tử, các vụ nổ nhà máy hạt nhân), trẻ có mẹ phải chụp X quang, chụp CT, trong khi mang thai…v…v

Trẻ em sau khi điều trị ung thư thường có nguy cơ cao hơn gặp phải các ảnh hưởng lâu dài do các biện pháp điều trị ung thư để lại, ví dụ như ung thư thứ phát, thay thế khớp, giảm thính lực, suy tim…Do đó, trẻ em sau khi điều trị ung thư cần được theo dõi trong thời gian dài và thường xuyên được khám lại để phát hiện sớm các biến chứng sau điều  trị và được điều trị càng sớm càng tốt.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Bệnh bạch cầu (máu trắng) ở trẻ em

Ths. Liên Hương - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (theo cancer.gov) -
Bình luận
Tin mới
  • 30/01/2023

    Bạn biết gì về ung thư tinh hoàn?

    Cùng tìm hiều thông tin về ung thư tinh hoàn trong bài viết dưới đây của Viện Y học ứng dụng Việt Nam:

  • 30/01/2023

    Bỏng lạnh phải làm gì?

    Bỏ túi các bước xử lý khi bị bỏng lạnh được gợi ý trong bài viết dưới đây của Viện Y học ứng dụng Việt Nam:

  • 30/01/2023

    Có thực sự cần dùng men vi sinh sau khi uống kháng sinh?

    Bạn có thể tự hỏi liệu bạn có nên dùng men vi sinh sau khi dùng kháng sinh hay không? Cùng tìm câu trả lời trong bài viết dưới đây của Viện Y học ứng dụng Việt Nam:

  • 29/01/2023

    Sử dụng thuốc chống đông máu trong thời gian dài

    Thuốc chống đông máu để giúp làm loãng máu và ngăn hình thành cục máu đông nếu bạn có nguy cơ bị rung nhĩ. Thuốc chống đông cần phải sử dụng lâu dài, vì vậy loại thuốc này có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn

  • 29/01/2023

    Hormone thay đổi như thế nào khi mang thai?

    Những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn hiểu được hormone thay đổi như thế nào khi mang thai và tác dụng của từng loại hormone để bạn hiểu rõ hơn về sinh lý cơ thể khi mang thai.

  • 29/01/2023

    Nên làm tầm soát ung thư khi nào?

    Ung thư có thể ảnh hưởng rất nhiều đến các mô trong cơ thể, gây ra một loạt các dấu hiệu và triệu chứng, chẳng hạn như giảm cân, buồn nôn, thay đổi trên làn da, ho mạn tính… Bất kỳ ai khi gặp các triệu chứng này lâu ngày hoặc lo lắng mình mắc ung thư đều nên đến gặp bác sĩ.

  • 28/01/2023

    Phát ban tại dương vật

    Bạn có thể bị phát ban trên cánh tay hoặc chân, hoặc thậm chí trên mặt. Nhưng phát ban trên dương vật của bạn thì sao? Câu trả lời là phát ban vẫn có thể xảy ra trên dương vật và có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này.

  • 28/01/2023

    Làm thế nào để cấp ẩm cho da?

    Có rất nhiều cách để ngăn ngừa khô da và giữ cho làn da của chúng ta được dưỡng ẩm và khỏe mạnh. Cùng tham khảo thông tin trong bài viết dưới đây của Viện Y học ứng dụng Việt Nam:

Xem thêm