Triệu chứng của giảm thể tích tuần hoàn

Có nhiều nguyên nhân gây giảm thể tích tuần hoàn, ví dụ như: mất nước nghiêm trọng hoặc chảy máu ồ ạt. Trong trường hợp nghiêm trọng, giảm thể tích tuần hoàn có thể dẫn đến sốc và tử vong. 

Giảm thể tích tuần hoàn là gì?

Không nên nhầm lẫn giảm thể tích tuần hoàn với mất nước. Giảm thể tích tuần hoàn là tình trạng giảm thể tích dịch thể trong hệ thống mạch máu và hệ bạch huyết, có thể đi kèm với sự sụt giảm chất lỏng toàn cơ thể. Còn mất nước là sụt giảm chất lỏng toàn cơ thể. Giảm thể tích tuần hoàn có thể xảy ra do mất nước nhưng cũng có thể đến từ những nguyên nhân khác.

Giảm thể tích tuần hoàn xảy ra như thế nào?

Giảm thể tích tuần hoàn - Hypovolemiatheo ghép của từ thể tích ( hypo- )  và thấp ( -volemia ). Đây là tình trạng liên quan đến việc giảm thể tích dịch ngoại bào. Dịch ngoại bào là những chất tồn tại bên ngoài tế bào, chẳng hạn như huyết tương hoặc dịch bạch huyết.

Giảm thể tích tuần hoàn là do mất máu hoặc mất nước. Trong cả hai trường hợp, việc giảm mạnh các loại thể dịch làm giảm thể tích máu toàn phần trong cơ thể. Điều này làm giảm lượng oxy được cung cấp cho các tế bào và mô trên khắp cơ thể. Khi tình trạng giảm thể tích tuần hoàn trở nên trầm trọng, lượng máu trong động mạch và tĩnh mạch thấp sẽ khiến huyết áp của bạn giảm xuống. Và khi thể tích tuần hoàn giảm đến mức các cơ quan không thể hoạt động, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái sốc. Sốc do giảm thể tích tuần hoàn được gọi cụ thể là sốc giảm thể tích.

Đọc thêm bài viết: Mất bao lâu để giảm nồng độ cholesterol trong máu?

Các triệu chứng của giảm thể tích tuần hoàn 

Giảm thể tích tuần hoàn gây ra các triệu chứng toàn thân, nghĩa là toàn bộ cơ thể bị ảnh hưởng do lưu lượng máu giảm. Các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn khi lượng dịch thể trong cơ thể tiếp tục giảm. Các triệu chứng giảm thể tích tuần hoàn có thể không được nhận ra trong giai đoạn đầu và chỉ trở nên rõ ràng khi thể tích tuần hoàn giảm tới 30%.

Giảm thể tích tuần hoàn được phân loại thành các giai đoạn từ 1 - 4, biểu thị phần trăm thể tích chất lỏng bị mất. Các triệu chứng khi giảm thể tích tuần hoàn phát triển và tăng dần từ giai đoạn này sang giai đoạn khác, như sau:

Sốc giảm thể tích

Theo thuật ngữ y học, sốc là phản ứng của cơ thể khi huyết áp giảm đột ngột. Sốc giảm thể tích là một loại sốc do mất máu hoặc chất lỏng nghiêm trọng, khiến tim không thể bơm đủ máu để phục vụ nhu cầu của cơ thể. Các trường hợp sốc khác có thể kể đến như sốc tim - liên quan đến rối loạn chức năng của tim và sốc phản vệ do phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Sốc giảm thể tích là một trường hợp cấp cứu. Tình trạng sốc tiến triển bắt đầu với tình trạng giảm thể tích tuần hoàn ở giai đoạn 1 và khi chuyển sang giai đoạn 4 là thời điểm lượng máu trong cơ thể không đủ cho các hoạt động của các cơ quan. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến suy đa phủ tạng và những tổn thương không thể phục hồi, đồng thời làm tăng nguy cơ tử vong. Theo một nghiên cứu năm 2022, cứ 3 người bị sốc bên ngoài bệnh viện thì có khoảng một người chết trong vòng 30 ngày, ngay cả khi được điều trị y tế.

Nguyên nhân gây ra tình trạng giảm thể tích tuần hoàn

Giảm thể tích tuần hoàn có thể từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào nguyên nhân. Nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng giảm thể tích tuần hoàn là:

• Mất nước nghiêm trọng: Nguyên nhân do thiếu nước, suy dinh dưỡng, nôn, tiêu chảy nặng, hoặc đổ mồ hôi nhiều trong bệnh tăng tiết mồ hôi - hyperhidrosis
• Chảy máu bên ngoài: Do vết thương nặng, vết cắt hoặc vết bỏng
• Chảy máu trong: Do chấn thương hoặc các bệnh lý như phình động mạch chủ, vỡ lá lách, chửa ngoài tử cung hoặc bệnh loét dạ dày tá tràng
• Các vấn đề về thận: Nguyên nhân do đa niệu, suy thận cấp tính hoặc lạm dụng thuốc lợi tiểu
• Sự tích tụ chất lỏng trong các khoang cơ thể: Gây ra bởi các bệnh như viêm tụy cấp tính, xơ gan, suy tim tiến triển, hội chứng thận hư và tắc ruột khiến nước từ các mô bị hút vào ổ bụng và các khoang khác

Đọc thêm bài viết: Chế độ ăn giúp làm giảm lượng triglyceride trong máu

Chẩn đoán giảm thể tích tuần hoàn

Để xác định tình trạng giảm thể tích tuần hoàn người ta thường không sử dụng đến các xét nghiệm máu. Thông thường bác sĩ sẽ dựa trên các triệu chứng lâm sàng của người bệnh để đưa ra chẩn đoán. Các dấu hiệu quan trọng để đánh giá tình trạng giảm thể tích tuần hoàn:

• Huyết áp
• Nhịp tim
• Nhịp thở
• Thời gian hồi máu của mao mạch hay thời gian làm hồng móng tay là thời gian mà máu đi từ các mạch nhỏ đến da để đánh giá tình trạng tưới máu của cơ thể, thực hiện ở vị trí khác như ở mu bàn chân, mặt trong cẳng chân, cẳng tay hoặc vùng xương ức, ấn giữ 5 giây rồi buông ra. Thời gian này càng ngắn càng tốt.

Tất cả các dấu hiệu này đều phản ánh tình trạng thể tích máu cũng như chức năng hoạt động tim mạch của bạn. Khi hỏi bệnh sử và thăm khám, bác sĩ có thể hỏi về lượng nước bạn uống vào, tiền sử nôn hoặc tiêu chảy và lượng nước tiểu của bạn. Bạn cũng có thể cần đo huyết áp và mạch khi nằm, ngồi và đứng. Những thay đổi về dấu hiệu sinh tồn giữa các tư thế khác nhau có thể cho thấy sự hiện diện của tình trạng giảm thể tích tuần hoàn.

Điều trị giảm thể tích tuần hoàn

Bồi phụ thể dịch là phương pháp điều trị giảm thể tích tuần hoàn. Loại chất lỏng được sử dụng cho tình trạng giảm thể tích tuần hoàn sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp và nguyên nhân gây giảm thể tích tuần hoàn. Trong trường hợp mất máu trực tiếp, người bệnh có thể cần truyền máu trong những trường hợp nặng. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là cần điều trị theo nguyên nhân cơ bản của tình trạng này.

Có một chế độ dinh dưỡng lành mạnh, khoa học sẽ giúp bạn có sức khỏe tốt hơn. Tham khảo dịch vụ khám, tư vấn dinh dưỡng tại Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam. Đặt lịch khám TẠI ĐÂY hoặc Hotline 0935 18 3939/ 024 3633 5678