Thói quen sử dụng đồ hộp của người Việt (Phần 2)

Đọc thêm: Thói quen sử dụng đồ hộp của người Việt (Phần 1)

Những sai lầm phổ biến của người tiêu dùng khi lựa chọn, bảo quản và chế biến thực phẩm đóng hộp

Nhiều người coi thực phẩm đóng hộp là giải pháp tiện lợi nhưng lại thiếu kiến thức cơ bản trong khâu lựa chọn và chế biến, vô tình biến những bữa ăn nhanh thành "nguồn cơn" gây bệnh. Một số sai lầm thường gặp:

• Chỉ nhìn hạn sử dụng mà bỏ qua tình trạng vật lý của lon/hộp, trong khi các dấu hiệu như hộp phồng, móp méo sâu, rỉ sét, nắp bật hoặc có mùi lạ khi mở là dấu hiệu thực phẩm có thể đã hỏng hoặc nhiễm khuẩn.
• Thói quen bảo quản đồ hộp đã mở nắp ngay trong lon kim loại trong tủ lạnh, thay vì chuyển sang hộp thủy tinh hoặc nhựa an toàn, làm tăng nguy cơ nhiễm kim loại và ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm.
• Không đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, không để ý đến hàm lượng natri, đường, chất béo bão hòa và năng lượng, dẫn đến việc vô tình chọn các sản phẩm có thành phần không phù hợp với tình trạng sức khỏe (tăng huyết áp, tiền đái tháo đường, rối loạn mỡ máu…).
• Không đa dạng hóa nguồn thực phẩm, sử dụng đồ hộp như nguồn thực phẩm chính hằng ngày, gây mất cân đối dinh dưỡng, thiếu vi chất
• Hâm nóng đồ hộp trực tiếp trong lon trên bếp hoặc trong lò vi sóng, điều này có thể làm thôi nhiễm các chất từ lớp phủ bên trong lon vào thực phẩm, đặc biệt khi lớp phủ bị trầy xước.
• Không chú ý đến lượng muối, dầu hoặc nước sốt trong đồ hộp, không rửa lại hoặc không chắt bớt nước muối/dầu trước khi dùng, làm tăng đáng kể lượng natri và chất béo nạp vào cơ thể.
• Dự trữ quá lâu trong môi trường nóng ẩm, gần bếp hoặc ngoài ban công, làm giảm chất lượng sản phẩm và tăng nguy cơ hư hỏng dù chưa hết hạn.

Lưu ý khi sử dụng thực phẩm đóng hộp

Để khắc phục các sai lầm trên và đảm bảo an toàn, hãy áp dụng các lưu ý dưới đây trong chọn lựa và sử dụng thực phẩm đóng hộp:

Không nên thay thế bữa ăn chính bằng thực phẩm đóng hộp

Thực phẩm đóng hộp chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ khi bận rộn, đi xa, dự trữ khẩn cấp, không nên thay thế bữa ăn chính hằng ngày. Về lâu dài, thực phẩm tươi vẫn phải chiếm phần lớn khẩu phần để đảm bảo đủ vitamin, khoáng chất, chất xơ và hợp chất sinh học. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo thực phẩm đóng hộp chỉ nên chiếm không quá 20-30% tổng khẩu phần ăn hàng tuần để tránh tình trạng thiếu hụt dưỡng chất thiết yếu do quá trình chế biến công nghiệp.

Ưu tiên lựa chọn sản phẩm có thành phần đơn giản

Nên chọn đồ hộp có danh sách thành phần ngắn, dễ hiểu, ít phụ gia, không hoặc ít chất bảo quản, không phẩm màu nhân tạo, ít đường, ít muối, ít chất béo bão hòa và không chứa chất béo chuyển hóa. Ví dụ, hãy ưu tiên các sản phẩm được chứng nhận hữu cơ hoặc có nhãn "không chất bảo quản nhân tạo", đồng thời ưu tiên các nhà sản xuất uy tín, tuân thủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc tế như ISO hoặc HACCP để giảm thiểu rủi ro tiếp xúc với hóa chất dư thừa.

Đọc thêm bài viết: Cách đọc nhãn thành phần trên bao bì thực phẩm

Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng

Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng là điều quan trọng khi mua bất kỳ thực phẩm nào, nhất là những người có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường, nên hạn chế. Cụ thể, cần chú ý đến các chỉ số như natri không vượt quá 20% nhu cầu hàng ngày (khoảng 2.300mg), đường bổ sung dưới 10% tổng năng lượng, và chất béo bão hòa dưới 10%, đồng thời so sánh giữa các sản phẩm cùng loại để chọn lựa tối ưu để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh lý.

Quan sát kỹ tình trạng bao bì trước khi mua và khi mở

Tuyệt đối không sử dụng lon phồng, rỉ sét, móp méo sâu, nắp bật, có bọt khí, mùi lạ hoặc màu sắc bất thường dù còn hạn sử dụng. Những dấu hiệu này có thể chỉ ra sự phát triển của vi khuẩn yếm khí như Clostridium botulinum, dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng, vì vậy hãy kiểm tra kỹ lưỡng dưới ánh sáng tốt và từ chối sản phẩm nếu có bất kỳ nghi ngờ nào.

Bảo quản đúng cách sau khi mở nắp

Sau khi mở, nên chuyển thực phẩm sang hộp thủy tinh hoặc nhựa an toàn thực phẩm có nắp kín, ghi lại ngày mở nắp và sử dụng trong vòng 24–48 giờ, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Việc này giúp ngăn chặn sự oxy hóa, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn từ không khí và tránh thôi nhiễm hóa chất từ lớp lót lon, đồng thời ghi ngày mở nắp để theo dõi thời gian sử dụng nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm.

Không hâm nóng trực tiếp trong lon hoặc bao bì gốc

Tốt nhất hãy cho thực phẩm ra bát/đĩa chịu nhiệt trước khi làm nóng. Do là nhiệt độ cao có thể làm tăng tốc độ rò rỉ BPA hoặc các hợp chất tương tự từ bao bì, đặc biệt nếu lon bị trầy xước, dẫn đến ô nhiễm thực phẩm; thay vào đó, sử dụng lò vi sóng hoặc bếp với dụng cụ trung gian để an toàn hơn.

Tham khảo thêm: 10 thực phẩm bạn không nên hâm nóng trong lò vi sóng

Giảm lượng muối, đường và dầu từ đồ hộp trước khi ăn

Với cá hộp, đậu hộp, rau hộp ngâm nước muối hoặc nước đường, nên chắt bỏ phần nước và rửa lại nhanh bằng nước sạch để giảm natri và đường. Quy trình này có thể giảm tới 30-50% lượng natri, giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ béo phì, đồng thời giữ nguyên giá trị dinh dưỡng chính của thực phẩm mà không làm mất đi hương vị gốc.

Kết hợp đồ hộp với thực phẩm tươi để cân bằng bữa ăn

Bạn có thể kết hợp cá hộp ăn kèm salad rau xanh, đậu hộp trộn rau và ngũ cốc nguyên hạt, súp hộp thêm rau tươi… giúp tăng chất xơ, vitamin và giảm mật độ năng lượng. Ví dụ, thêm rau củ tươi như bông cải, cà rốt hoặc rau bina vào món ăn từ đồ hộp không chỉ bổ sung vitamin C và chất xơ mà còn giúp cải thiện hệ tiêu hóa, giảm hấp thụ calo dư thừa, từ đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng và sức khỏe tổng thể.

Đa dạng hóa nguồn thực phẩm

Tránh sử dụng lặp lại một vài loại đồ hộp trong thời gian dài để hạn chế mất cân đối dinh dưỡng và phơi nhiễm tích lũy với phụ gia. Hãy luân phiên giữa các loại như cá, thịt, rau củ và đậu để đảm bảo đa dạng protein, carbohydrate và chất béo lành mạnh, đồng thời theo dõi tổng lượng phụ gia nạp vào qua nhật ký ăn uống nếu cần, nhằm giảm thiểu rủi ro tích lũy hóa chất lâu dài.

Tham khảo thêm về nguy cơ thôi nhiễm hóa chất từ độc hại từ hộp xốp đựng thực phẩm