Tập thể dục có thể giúp bảo vệ đôi mắt khi về già như thế nào

Các chuyên gia luôn nhấn mạnh bạn càng chăm sóc tốt cơ thể, đôi mắt của bạn sẽ càng khỏe mạnh. Điều này không phải là sự đảm bảo tuyệt đối, nhưng đó là một yếu tố dự báo tương đối đáng tin cậy.

Thị lực thay đổi như thế nào khi chúng ta già đi?

Suy giảm thị lực là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy không phải ai cũng mắc bệnh mắt nghiêm trọng, nhưng nguy cơ tăng lên theo tuổi.

Nhiều bệnh về mắt, đặc biệt là thoái hóa điểm vàng và tăng nhãn áp, thường gặp ở người trên 70 tuổi. Khi thị lực suy giảm, nguy cơ té ngã tăng lên, khả năng sinh hoạt độc lập giảm và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng đáng kể. Vì vậy, bảo vệ mắt là một phần quan trọng của chiến lược sống khỏe khi về già.

Vì sao tập thể dục lại tốt cho mắt?

Võng mạc – lớp mô nhạy cảm với ánh sáng ở phía sau mắt  phụ thuộc rất nhiều vào nguồn cung cấp máu ổn định. Ở trung tâm võng mạc là điểm vàng, nơi đảm nhiệm thị lực trung tâm sắc nét.

Khi hệ tim mạch hoạt động kém, lưu lượng máu đến mắt giảm, võng mạc và điểm vàng có thể không nhận đủ oxy và dưỡng chất, làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Tập thể dục giúp cải thiện tuần hoàn máu toàn thân, bao gồm cả máu đến võng mạc và dây thần kinh thị giác.

Mắt phụ thuộc rất nhiều vào nguồn cung cấp máu. Nếu bạn duy trì tập thể dục đều đặn cùng với hệ tim mạch khỏe mạnh thì nguy cơ mắc các bệnh về mắt sẽ giảm xuống, không chỉ thoái hóa điểm vàng mà cả tăng nhãn áp.

Ngoài tác động trực tiếp đến tuần hoàn, vận động còn giúp:

• Giảm nguy cơ đái tháo đường type 2 (yếu tố nguy cơ của bệnh võng mạc tiểu đường)
• Kiểm soát huyết áp
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Giảm nguy cơ đột quỵ

Tất cả những yếu tố này đều có liên quan đến sức khỏe thị lực.

Nghiên cứu nói gì về tập thể dục và thoái hóa điểm vàng?

Một nghiên cứu trên động vật cho thấy tập thể dục có thể làm giảm sự phát triển bất thường của mạch máu trong mắt – cơ chế quan trọng trong tiến triển của thoái hóa điểm vàng.

Ở người, phân tích tổng hợp năm 2022 trên hơn 14.600 người trưởng thành cho thấy mức độ hoạt động thể chất cao có liên quan đến nguy cơ mắc thoái hóa điểm vàng giai đoạn sớm thấp hơn.

Loại hình vận động cũng có vai trò nhất định. Các hoạt động cường độ cao hoặc yêu cầu vận động mạnh mang lại lợi ích rõ rệt hơn so với đi bộ nhẹ nhàng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là vận động nhẹ không có ích – quan trọng nhất vẫn là việc bạn có thể duy trì thói quen vận động đều đặn.

Cần lưu ý: tập luyện không thể đảo ngược tổn thương ở người đã mắc thoái hóa điểm vàng. Tuy nhiên, duy trì hoạt động thể chất giúp hỗ trợ sức khỏe tim mạch và có thể góp phần làm chậm tiến triển bệnh.

Đọc thêm tại bài viết: Cách xây dựng thói quen tập thể dục cho người mới bắt đầu

Người mắc thoái hóa điểm vàng có nên tập thể dục?

Các chuyên gia khuyến nghị người mắc thoái hóa điểm vàng vẫn nên tập luyện khoảng 30 phút mỗi ngày để duy trì sức khỏe tổng thể.

Thoái hóa điểm vàng gây mất thị lực trung tâm, khiến việc đọc sách hoặc lái xe trở nên khó khăn. Tuy nhiên, thị lực ngoại biên thường vẫn được bảo tồn. Vì vậy, nhiều người có thể tiếp tục tập luyện an toàn trong môi trường quen thuộc. Các chuyên gia đưa ra khuyến nghị về tập luyện cho người thoái hóa điểm vàng:

• Tập trong không gian trong nhà quen thuộc
• Thận trọng khi chạy hoặc đi bộ ở khu vực lạ
• Nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu thị lực yếu để được tư vấn công cụ hỗ trợ và kế hoạch sinh hoạt phù hợp

Nên tập bao nhiêu là đủ?

Theo Trung tâm kiểm soát phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động tim mạch cường độ vừa mỗi tuần. Có thể chia thành 5 buổi, mỗi buổi 30 phút hoặc chia nhỏ hơn tùy lịch sinh hoạt.

Các hình thức phù hợp gồm:

• Đi bộ nhanh
• Chạy bộ
• Đạp xe
• Bơi lội
• Tập thể dục nhịp điệu
• Tập luyện theo mạch

Điều quan trọng nhất không phải là cường độ cao ngay từ đầu, mà là sự đều đặn và phù hợp với thể trạng.

Đọc thêm tại bài viết: Các bài tập thể dục đơn giản tại nhà cho người bận rộn

Bắt đầu như thế nào?

• Chọn hoạt động bạn yêu thích, sự hứng thú giúp duy trì lâu dài.
• Tăng dần cường độ, không cần tập quá nhiều ngay từ đầu.
• Tìm bạn đồng hành, tập cùng người khác giúp tăng động lực tập luyện cho bạn.
• Ưu tiên không gian phù hợp, có thể tập ngoài trời hoặc trong nhà tùy điều kiện và thị lực.

Duy trì vận động là một chiến lược đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ đôi mắt theo thời gian. Dù không phải là “lá chắn tuyệt đối” chống lại bệnh lý về mắt, tập thể dục đều đặn góp phần củng cố nền tảng tim mạch  đây được xem là yếu tố cốt lõi giúp duy trì thị lực khỏe mạnh khi bạn bước vào tuổi già.