Sơ cứu vết thương do pháo nổ: Nên và không nên làm gì?

Mỗi dịp năm mới, các bệnh viện và phòng khám trên khắp cả nước đều tiếp nhận và điều trị các thương tích liên quan đến pháo hoa, pháo nổ,.. bao gồm bỏng, vết cắt và vết thương do nổ. Theo báo cáo của Bộ Y tế, tính chung trong 8 ngày nghỉ Tết năm Ất Tỵ (2025) đã có 481 trường hợp khám, cấp cứu do pháo nổ, pháo hoa trên khắp cả nước. Mặc dù con số này giảm 24,2% so với cùng kỳ 7 ngày Tết Giáp Thìn (2024), nhưng hậu quả thì vẫn rất thương tâm..

Việc biết cách sơ cứu đúng cách và hiểu những việc nên làm và không nên làm khi rủi ro xảy ra có thể tạo ra sự khác biệt quan trọng trong việc ngăn ngừa biến chứng và đảm bảo vết thương lành an toàn và hiệu quả.

Những việc cần làm ngay sau khi bị thương do pháo

1. Đảm bảo an toàn trước tiên.

Di chuyển ra xa nguồn nguy hiểm và đảm bảo rằng khu vực đó không còn pháo nổ đang hoạt động. Tìm một nơi an toàn, tốt nhất là trong môi trường yên tĩnh, nơi bạn có thể tập trung vào việc sơ cứu đúng cách.

2. Kiểm soát chảy máu ngay lập tức.

Bạn nên dùng khăn sạch, vải, gạc hoặc giấy ăn để ấn nhẹ vết thương. Nếu có thể, hãy đặt vùng bị thương ở vị trí cao hơn để giúp cầm máu và ngăn ngừa sốc do mất máu.

3. Làm sạch vết thương nhẹ nhàng và kỹ lưỡng.

Rửa tay trước khi làm sạch và băng bó vết thương do pháo nổ. Rửa vết thương dưới dòng nước sạch đang chảy nhằm loại bỏ cặn bẩn, bụi bẩn và mảnh vụn có thể gây nhiễm trùng. Nếu có xà phòng nhẹ, hãy dùng xà phòng xung quanh vùng bị bỏng nhưng không rửa sâu vào bên trong vết thương. 

4. Làm mát vết bỏng đúng cách.

Làm mát vết bỏng càng sớm càng tốt giúp giảm đau và ngăn ngừa tổn thương da thêm. Đặt vùng bị bỏng dưới vòi nước mát (không lạnh) chảy trong khoảng 10 phút. Nếu không có nước chảy, hoặc nếu vết bỏng do pháo nổ ở trên mặt, hãy nhẹ nhàng đắp khăn sạch thấm nước mát lên vết thương cho đến khi giảm đau.

5. Bảo vệ vết thương.

Che vết thương bằng băng sạch (không dùng loại dính) hoặc gạc vô trùng để ngăn vi khuẩn xâm nhập và giúp vết thương lành đúng cách. Chú ý thay băng nếu băng bị bẩn hoặc ướt.

Tóm lại, bạn nên sơ cứu đúng cách ngay lập tức, sau đó tìm kiếm sự chăm sóc y tế sau khi bị thương do pháo nổ, vì ngay cả những vết cắt hoặc trầy xước nhỏ cũng có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như uốn ván.

Đọc thêm tại bài viết: Các mức độ bỏng và cách xử trí

Những điều KHÔNG nên làm sau khi bị thương do pháo nổ

1. Không sử dụng kem đánh răng và các phương pháp chữa trị tại nhà khác lên vết bỏng.

Bạn không nên bôi kem đánh răng lên vết bỏng. Mặc dù ban đầu có thể tạo cảm giác mát lạnh, nhưng kem đánh răng có thể giữ nhiệt dưới da và gây kích ứng vết bỏng, do đó có thể gây tổn thương nhiều hơn và làm chậm quá trình lành vết thương.

Bạn cũng không nên sử dụng đá, bã cà phê, dầu, bơ, lòng trắng trứng hoặc các hỗn hợp thảo dược lên vết bỏng vì chúng có thể giữ lại vi khuẩn, gây kích ứng da và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

2. Không chọc vỡ các vết phồng rộp hoặc loại bỏ vùng da bị bỏng.

Vết phồng rộp sau khi bị bỏng là cách da tự bảo vệ khỏi nhiễm trùng. Cố tình chọc vỡ chúng có thể làm lộ vùng da nhạy cảm bên dưới, làm tăng khả năng nhiễm trùng và làm chậm quá trình lành vết thương. Tốt nhất là bạn nên để chúng tự xẹp xuống và lành lại.

Đọc thêm tại bài viết: Hướng dẫn ngừa và điều trị sẹo do bỏng hiệu quả

3. Không sử dụng cồn, iốt hoặc hydrogen peroxide trực tiếp lên vết bỏng.

Chuyên gia cũng không khuyến khích bạn sử dụng cồn, iốt hoặc hydrogen peroxide để làm sạch vết bỏng vì chúng có thể gây kích ứng vùng da bị tổn thương và làm chậm quá trình lành vết thương.

4. Không quấn vết thương quá chặt.

Mặc dù việc băng bó vết thương rất quan trọng để giữ cho vùng da tổn thương sạch sẽ, nhưng băng quá chặt có thể hạn chế lưu thông máu và có thể làm chậm quá trình lành vết thương, làm tăng sưng hoặc gây khó chịu cho bạn. Băng bó quá chặt cũng có thể tăng độ ẩm và tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển khiến bạn có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn.

Tổng kết

Tóm lại, khi đón năm mới, hãy nhớ ưu tiên sự an toàn, đặc biệt là đối với trẻ em vì trẻ em là đối tượng thích náo nhiệt, không nhận thức được sự nguy hiểm, do đó dễ bị tổn thương nhất trong các hoạt động bắn pháo. Giữ trẻ em ở khoảng cách an toàn với pháo, giám sát chặt chẽ và khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động an toàn hơn để tận hưởng niềm vui ngày lễ.

Nếu chẳng may bạn hoặc trẻ bị bỏng hay có vết thương do pháo nổ, hãy thực hiện các bước sơ cứu đúng cách rồi tới ngay cơ sở y tế gần nhất để tiến hành điều trị càng sớm càng tốt, tránh những biến chứng nguy hiểm khi sơ cứu sai cách hoặc tiếp nhận điều trị muộn màng.