Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ?

Yếu tố chính ảnh hưởng đến chiều cao là cấu tạo gen hoặc DNA. Tuy nhiên, nhiều yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến chiều cao trong quá trình phát triển, bao gồm dinh dưỡng, nội tiết tố và tình trạng sức khỏe.

Các nhà khoa học tin rằng DNA chịu trách nhiệm cho khoảng 80% chiều cao của một trẻ. Ví dụ, điều này có nghĩa là những người cao có xu hướng sinh con cũng cao hơn. trẻ thường phát triển cho đến khi 18 tuổi. Trước đó, một loạt các yếu tố môi trường có thể ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ. Bài viết này thảo luận về các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ, một số cách cá nhân có thể tăng chiều cao trong quá trình phát triển và liệu người lớn có thể tăng chiều cao của họ hay không.

Làm thế nào để tăng chiều cao trong quá trình phát triển?

Con người không thể kiểm soát hầu hết các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của mình. Điều này là do DNA quyết định các yếu tố này, và chúng không thể thay đổi. Tuy nhiên, có một số yếu tố có thể làm tăng hoặc giảm sự phát triển trong thời thơ ấu và tuổi dậy thì. Trẻ em và thanh thiếu niên đang lớn có thể thực hiện một số bước để tối đa hóa chiều cao khi trưởng thành. Các yếu tố này bao gồm:

Đảm bảo dinh dưỡng tốt

Dinh dưỡng đóng một vai trò rất quan trọng đối với sự tăng trưởng. Trẻ không có chế độ dinh dưỡng tốt có thể không cao bằng trẻ được dinh dưỡng đầy đủ. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo rằng trẻ em và thanh niên nên ăn một chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng với nhiều trái cây và rau quả. Điều này sẽ đảm bảo rằng chúng nhận được tất cả các vitamin và khoáng chất cần thiết để phát triển. Protein và canxi đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển của xương. Một số thực phẩm giàu protein bao gồm:

  • thịt
  • gia cầm
  • hải sản
  • trứng
  • cây họ đậu
  • các loại hạt và hạt giống
  • rau giàu protein, chẳng hạn như rau bina, măng tây và rau cải xanh

Một số thực phẩm giàu canxi bao gồm:

  • sữa chua
  • sữa
  • phô mai
  • bông cải xanh
  • cải xoăn
  • đậu nành
  • cá mòi
  • cá hồi

Đảm bảo dinh dưỡng tốt trong thai kỳ cũng rất quan trọng đối với sức khỏe xương và sự phát triển của thai nhi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo rằng những người đang mang thai nên tiêu thụ nhiều loại thực phẩm, chẳng hạn như:

  • cam và rau xanh
  • hoa quả
  • sản phẩm sữa tiệt trùng
  • đậu
  • quả hạch
  • thịt
  • cá

Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ thúc đẩy tăng trưởng và phát triển ở trẻ em và thanh thiếu niên. Trong khi ngủ sâu, cơ thể tiết ra các hormone cần thiết để phát triển. Do đó, ngủ đủ giấc có thể cho phép sự phát triển tối ưu. Ngủ không đủ giấc trong thời gian dài có thể cản trở sự phát triển khỏe mạnh, gây ra các vấn đề sức khỏe khác và làm suy giảm khả năng tập trung, học tập của trẻ.

Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục thường xuyên rất quan trọng để phát triển thể chất thích hợp, vì nó hỗ trợ sức khỏe của xương và các mô cơ. Ví dụ, hoạt động thể lực ngoài trời hoặc chơi thể thao có thể giúp xương khỏe mạnh hơn, đặc hơn và chắc hơn. Do đó, tập thể dục có lợi cho tất cả mọi người, bao gồm cả trẻ em đang lớn và những người đang mang thai.

Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chiều cao?

Trẻ sơ sinh và trẻ em phát triển liên tục. Điều này là do những thay đổi trong các mảng tăng trưởng trong xương dài của cánh tay và chân của chúng. Khi các đĩa tăng trưởng tạo ra xương mới, xương dài ra và trẻ sẽ cao hơn. Trong năm đầu đời, trẻ sơ sinh thường tăng trưởng 50%. Trong độ tuổi từ 2 đến 5, trẻ em thường tăng 6,3–8,9 cm hàng năm. Đến 10 tuổi, trẻ em thường sẽ tăng thêm 6,3 cm mỗi năm. Trong thời kỳ thanh thiếu niên, kéo dài từ khoảng 11 tuổi đến 21 tuổi, thanh thiếu niên sẽ đạt 15–20% chiều cao cuối cùng của họ khi trưởng thành. Sau đó, các mảng tăng trưởng ngừng tạo xương mới và một người sẽ ngừng phát triển. Do quá trình lão hóa điển hình, mọi người bắt đầu giảm chiều cao dần dần khi họ già đi.

Các yếu tố sau có thể ảnh hưởng đến chiều cao của một người

DNA

DNA là yếu tố chính xác định chiều cao của trẻ. Các nhà khoa học đã xác định được hơn 700 biến thể gen khác nhau xác định chiều cao. Một số gen này ảnh hưởng đến các đĩa tăng trưởng, và một số gen khác ảnh hưởng đến việc sản xuất các hormone tăng trưởng. Phạm vi chiều cao bình thường là khác nhau đối với những người có nguồn gốc dân tộc khác nhau, với DNA là yếu tố quyết định chính. Một số tình trạng di truyền, bao gồm cả hội chứng Down và hội chứng Marfan, cũng có thể ảnh hưởng đến chiều cao khi trưởng thành của một người.

Nội tiết tố

Cơ thể sản xuất ra các hormone hướng dẫn các đĩa tăng trưởng tạo ra xương mới. Các hormone này bao gồm:

  • Hormone tăng trưởng: Chúng được tạo ra trong tuyến yên và là hormone quan trọng nhất để tăng trưởng. Một số tình trạng sức khỏe có thể hạn chế lượng hormone tăng trưởng mà cơ thể tạo ra và điều này có thể ảnh hưởng đến chiều cao. Ví dụ, những đứa trẻ mắc một tình trạng di truyền hiếm gặp được gọi là thiếu hụt hormone tăng trưởng bẩm sinh sẽ phát triển với tốc độ chậm hơn nhiều so với những đứa trẻ khác.
  • Hormone tuyến giáp: Tuyến giáp tạo ra các hormone ảnh hưởng đến sự tăng trưởng.
  • Hormone giới tính: Testosterone và estrogen rất quan trọng đối với sự phát triển ở tuổi dậy thì.

Người lớn có tăng chiều cao được không?

Khi trẻ đã qua tuổi dậy thì, các mảng tăng trưởng ngừng tạo xương mới. Chúng hợp nhất với nhau, và trẻ ngừng phát triển. Điều này có nghĩa là khi một cá nhân đến tuổi trưởng thành, họ không có khả năng tăng chiều cao. Tuy nhiên tư thế thích hợp và giữ cho cơ lưng và cơ cốt lõi khỏe và hoạt động tích cực có thể cho phép một người đứng thẳng hơn và trông cao hơn.

Testosterone có làm cho bạn cao hơn không?

Khi trẻ đến tuổi vị thành niên, chúng sẽ trải qua sự gia tăng sản xuất các hormone sinh dục estrogen và testosterone. Bước nhảy này bắt đầu tuổi dậy thì. Ngoài sự phát triển của các cơ quan sinh dục, tuổi dậy thì còn gây ra sự tăng trưởng vượt bậc kết thúc bằng việc tăng chiều cao. Nếu thanh thiếu niên dậy thì muộn, chúng có thể không phát triển đúng theo độ tuổi. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự chậm phát triển. Điều này bao gồm thiểu năng sinh dục, là tình trạng testosterone thấp kinh niên. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) hiện chỉ chấp thuận bổ sung testosterone cho nam giới vị thành niên có bệnh lý được chẩn đoán là nguyên nhân gây ra testosterone thấp, chẳng hạn như thiểu năng sinh dục hoặc dậy thì muộn vì các lý do khác. Hai công thức đã được phê duyệt cho mục đích này là testosterone enanthate và testosterone dạng viên.

Kết luận, DNA xác định chiều cao của trẻ. Tuy nhiên, các yếu tố môi trường, chẳng hạn như dinh dưỡng và tập thể dục, có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng trong quá trình phát triển. Khi lớn hơn, trẻ cần có chế độ dinh dưỡng tốt và vận động nhiều để giúp cơ thể tạo ra các kích thích tố cần thiết để phát triển. Thanh thiếu niên sẽ trải qua một sự phát triển vượt bậc trong giai đoạn dậy thì. Sau đó, xương của chúng sẽ ngừng phát triển và chúng sẽ không cao thêm được nữa. Có những hormone tăng trưởng mà trẻ có thể sử dụng để tăng chiều cao. Tuy nhiên, FDA chỉ chấp thuận việc sử dụng này chỉ cho những người có tình trạng y tế cụ thể. Một người nên liên hệ với bác sĩ để được đánh giá và xác định điều trị nếu họ lo lắng rằng tầm vóc của mình quá thấp.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: TĂNG TRƯỞNG CHIỀU CAO

 

Hà Linh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (tổng hợp từ Medical News Today) -
Bình luận
Tin mới
  • 20/10/2026

    Những thứ bạn không ngờ có thể gây dị ứng

    Việc tìm ra nguyên nhân gây dị ứng đôi khi khá khó khăn. "Thủ phạm" mà bạn thường nghĩ đến chẳng hạn như phấn hoa, bụi hoặc thú cưng có thể không phải là nguyên nhân, trong một số trường hợp, nguyên nhân lại là những tác nhân mà bạn không bao giờ ngờ tới. Bài viết dưới đây chia sẻ về những dạng dị ứng hiếm gặp và cách để1 giúp bệnh nhân kiểm soát chúng.

  • 20/10/2026

    Hiểu đúng về cholesterol

    Từ lâu, cholesterol trong thực phẩm như trứng, tôm bị coi là "thủ phạm" hàng đầu gây tăng cholesterol máu.

  • 19/10/2026

    Đo chức năng hô hấp (Spirometry): phương pháp đơn giản giúp phát hiện sớm tổn thương phổi

    Đo chức năng hô hấp bằng máy đo (Spirometry) là phương pháp thăm dò không xâm lấn, thực hiện nhanh chóng, dễ dàng chỉ trong 10-15 phút tại các cơ sở y tế. Phương pháp này có khả năng phát hiện chính xác các tổn thương tắc nghẽn đường thở từ sớm, trước khi người bệnh xuất hiện triệu chứng khó thở rõ rệt.

  • 19/10/2026

    8 bài tập giúp xương chắc khỏe, phòng ngừa loãng xương

    Loãng xương khiến xương trở nên giòn, dễ gãy, đặc biệt ở người lớn tuổi.

  • 18/10/2026

    Hiện tượng “dòng thác kê đơn” khi sử dụng thuốc – mối hiểm họa rình rập

    Bạn bắt đầu bằng một viên thuốc hạ huyết áp, vài tuần sau xuất hiện phù chân, bác sĩ kê thêm thuốc lợi tiểu. Sau khi uống thuốc lợi tiểu, bạn xét nghiệm thấy tăng axit uric gây đau khớp, và thế là bạn lại được kê thêm thuốc giảm đau. Vòng xoáy nguy hiểm này trong y khoa được gọi là “Dòng thác kê đơn - Prescribing Cascade” - một cái bẫy với nhiều hiểm họa và rất phổ biến ở người cao tuổi.

  • 18/10/2026

    FDA phê duyệt Foundayo – viên uống giảm cân GLP-1 dùng một lần mỗi ngày

    Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức phê duyệt Foundayo (hoạt chất orforglipron) – một loại thuốc uống thuộc nhóm GLP-1 dùng một lần mỗi ngày, giúp hỗ trợ giảm cân và duy trì cân nặng lâu dài ở người trưởng thành thừa cân, béo phì.

  • 17/10/2026

    Những lợi ích tuyệt vời của việc duy trì quan hệ tình dục đều đặn

    Tình dục không đơn thuần là hành vi mang tính bản năng hay phục vụ mục đích duy trì nòi giống, mà còn đóng vai trò cốt lõi trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện cho con người. Việc duy trì hoạt động tình dục đều đặn, lành mạnh mang lại hàng loạt tác động tích cực về cả thể chất lẫn tinh thần. Nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn khoa học và đúng đắn hơn về chủ đề này, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin và phân tích chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 17/10/2026

    Nhận diện các loại côn trùng thường gặp và cách xử trí

    Ve, muỗi, kiến lửa, bọ chét hay nhện độc... là những "vị khách không mời" quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt vào mùa mưa ẩm.

Xem thêm