Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Mãn kinh và tiền mãn kinh ở phụ nữ

Bạn đang bị khủng hoảng thời kỳ tiền mãn kinh hoặc mãn kinh? Đây là bài viết dành cho bạn

Mãn kinh là gì?

Thời kỳ mãn kinh là quá trình kỳ kinh của phụ nữ kết thúc. Đó là một bước ngoặt, không phải là một căn bệnh, nhưng nó có thể ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của một người phụ nữ. Mặc dù mãn kinh có thể mang lại sự khó chịu về thể chất do bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm và các triệu chứng khác, nhưng nó cũng có thể là sự khởi đầu của một giai đoạn mới và cần thiết trong cuộc đời của một người phụ nữ, và là cơ hội vàng để đề phòng những nguy cơ sức khỏe lớn như bệnh tim và loãng xương.

Nguyên nhân của mãn kinh?

Tuổi tác là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mãn kinh. Khi bạn có tuổi, đây là thời kỳ kết thúc của chức năng sinh sản của một người phụ nữ do buồng trứng hoạt động dần chậm lại. Một số phẫu thuật và điều trị y tế cũng có thể gây ra mãn kinh. Chúng bao gồm phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng (cắt buồng trứng hai bên), hóa trị và xạ trị vùng chậu. Ngoài ra phẫu thuật cắt bỏ tử cung mà không cắt bỏ buồng trứng không dẫn đến mãn kinh, mặc dù bạn sẽ không có kinh nữa.

Khi nào thì thời kỳ mãn kinh bắt đầu?

Trung bình, tuổi mãn kinh tự nhiên của phụ nữ là khoảng 50 tuổi. Nhưng thời kỳ mãn kinh vẫn có thể bắt đầu sớm hơn hoặc muộn hơn. Một số phụ nữ bắt đầu mãn kinh khi còn khá trẻ ở độ tuổi 40, và một tỷ lệ rất nhỏ những người khác mãn kinh sau 60 tuổi. Phụ nữ hút thuốc có xu hướng mãn kinh sớm hơn vài năm so với những người không hút thuốc. Không có cách dự đoán tuổi mãn kinh nào đã được chứng minh với đầy đủ bằng chứng khoa học. Chỉ sau khi một người phụ nữ bị trễ kinh trong 12 tháng liên tục mà không có nguyên nhân rõ ràng nào khác, thì người ta mới xác nhận được thời kỳ mãn kinh. Bên cạnh đó vẫn có những xét nghiệm có thể kiểm tra buồng trứng của bạn và phát hiện sự suy giảm khả năng sinh sản.

Tiền mãn kinh

Quá trình mãn kinh tự nhiên diễn ra dần dần. Buồng trứng không đột ngột ngừng hoạt động mà chúng hoạt động chậm lại theo thời gian. Quá trình chuyển đổi sang thời kỳ mãn kinh được gọi là tiền mãn kinh. Mãn kinh là một cột mốc quan trọng - đó là ngày đánh dấu 12 tháng liên tiếp kể từ kỳ kinh cuối cùng của phụ nữ. Trong thời kỳ tiền mãn kinh, bạn vẫn có khả năng mang thai – mặc dù những năm vàng cho việc sinh sản của phụ nữ đang trôi qua và kinh nguyệt của bạn có thể trở nên khó đoán hơn, nhưng buồng trứng của bạn vẫn hoạt động và bạn vẫn có thể rụng trứng dù không phải lúc nào cũng rụng trứng hàng tháng.

 

Những gì có thể xảy ra

Thời kỳ mãn kinh không giống nhau ở tất cả mọi người. Một số phụ nữ đến thời kỳ mãn kinh tự nhiên mà không gặp nhiều khó khăn. Một số khác lại có các triệu chứng nghiêm trọng. Và khi thời kỳ mãn kinh bắt đầu đột ngột do hậu quả của phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị, việc điều chỉnh lại cuộc sống có thể rất khó khăn. Dưới đây là các triệu chứng mãn kinh mà nhiều phụ nữ mắc phải, mặc dù cường độ có thể khác nhau.

Dấu hiệu: Thay đổi chu kỳ kinh nguyệt

Khi đến thời kỳ mãn kinh, kinh nguyệt của phụ nữ có thể sẽ thay đổi. Nhưng những thay đổi đó có thể khác nhau ở mỗi phụ nữ - thời gian có thể ngắn hơn hoặc dài hơn, nặng hơn hoặc nhẹ hơn, với thời gian giữa các kỳ kinh nhiều hơn hoặc ít hơn. Những thay đổi như vậy là bình thường, nhưng bạn nên đi khám bác sĩ nếu kỳ kinh của bạn đến rất gần nhau hoặc bạn bị chảy máu nhiều hoặc ra máu ít hoặc nếu kỳ kinh của bạn kéo dài hơn một tuần.

Triệu chứng:

Nóng bừng

Các cơn bốc hỏa và nóng bừng là triệu chứng phổ biến. Đó là cảm giác nóng nhẹ có thể khiến mặt và cổ đỏ bừng và gây ra các vết đỏ tạm thời xuất hiện trên ngực, lưng và cánh tay. Bạn cũng có thể đổ mồ hôi và ớn lạnh. Các cơn bốc hỏa có cường độ khác nhau và thường kéo dài từ 30 giây đến 10 phút. Mặc quần áo nhẹ, sử dụng quạt, tập thể dục thường xuyên, tránh thức ăn cay và nóng, và kiểm soát căng thẳng có thể giúp bạn đối phó với các cơn bốc hỏa.

Các vấn đề về giấc ngủ

Cơn bốc hỏa vào ban đêm có thể cản trở giấc ngủ và gây đổ mồ hôi ban đêm. Hãy thử các mẹo sau khi ngủ:

  • Sử dụng quạt trong phòng ngủ của bạn.
  • Tránh giường và chăn đệm quá nặng.
  • Chọn chất liệu cotton nhẹ hoặc vải thoáng mát cho quần áo ngủ của bạn.
  • Để khăn ẩm gần đó để làm mát nhanh chóng nếu bạn thức dậy cảm thấy nóng và đổ mồ hôi.
  • Giữ vật nuôi ở ngoài phòng ngủ của bạn
  • Đi khám nếu các vấn đề về giấc ngủ của bạn không dừng lại hoặc chúng làm ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn.

Vấn đề tình dục

Giảm estrogen có thể dẫn đến khô âm đạo, ngứa và kích ứng, khiến việc giao hợp không thoải mái hoặc đau đớn. Bạn có thể thử sử dụng chất bôi trơn gốc nước. Ham muốn của bạn có thể tăng hoặc giảm, nhưng có nhiều thứ ngoài thời kỳ mãn kinh - bao gồm căng thẳng, thuốc men, trầm cảm, ngủ kém và các vấn đề trong quan hệ - ảnh hưởng đến ham muốn tình dục. Đi khám nếu bạn có vấn đề về tình dục và giúp cho đời sống tình dục của bạn trở nên tốt hơn. Và hãy nhớ rằng, các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STDs) không kết thúc với thời kỳ mãn kinh. Do đó, bạn luôn cần bảo vệ bản thân hoặc tuân thủ điều trị các bệnh này.

Quản lý các triệu chứng nghiêm trọng

Nếu các triệu chứng mãn kinh là vấn đề rắc rối, hãy đi khám bác sĩ. Họ có thể giúp bạn cân nhắc ưu và nhược điểm của các lựa chọn điều trị như liệu pháp thay thế hormone. Các phương pháp điều trị khác bao gồm thuốc tránh thai liều thấp nếu bạn đang trong thời kỳ tiền mãn kinh, thuốc chống trầm cảm, thuốc huyết áp, hoặc các loại thuốc khác để giúp giảm cơn bốc hỏa; và kem bôi estrogen âm đạo. Bác sĩ cũng có thể đưa ra những lời khuyên về lối sống như việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tập thể dục, giấc ngủ và quản lý căng thẳng của bạn.

Liệu pháp thay thế hormone

Liệu pháp thay thế hormone có thể làm dịu một số triệu chứng mãn kinh. Có nhiều sản phẩm kê đơn khác nhau để điều trị chứng bốc hỏa và các triệu chứng ở âm đạo. Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ khuyến cáo nên dùng liều thấp nhất có thể và chỉ trong thời gian ngắn vì các nghiên cứu đã chỉ ra việc sử dụng liệu pháp thay thế hormone trong thời gian dài có thể tăng nguy cơ đau tim, đột quỵ, cục máu đông và nguy cơ ung thư vú cao hơn. Tuy nhiên, bạn cần đi khám và tham khảo ý kiến bác sĩ kỹ càng trước khi thực hiện bất cứ liệu pháp nào.

Rủi ro sức khỏe

Vào thời kỳ mãn kinh, nguy cơ mắc bệnh tim là nguyên nhân số 1 gây tử vong phổ biến và tình trạng loãng xương cũng nghiêm trọng hơn. Suy giảm hormone có thể đóng một vai trò nào đó trong bệnh tim sau khi mãn kinh, nhưng liệu pháp thay thế hormone không được khuyến khích để giảm nguy cơ mắc bệnh tim hoặc đột quỵ. Tất nhiên, sức khỏe của tim và xương là quan trọng trong suốt cuộc đời của người phụ nữ, nhưng mãn kinh có nghĩa là đã đến lúc thực sự phải chấp nhận và học cách sống cùng với nó.

Giữ gìn sức khỏe

Sống một lối sống lành mạnh là điều quan trọng trong suốt cuộc đời của một người phụ nữ. Kiểm tra sức khỏe bao gồm đo huyết áp, cholesterol và lượng đường trong máu của bạn, tiêm vắc-xin và kiểm tra định kỳ như chụp X-quang tuyến vú và mật độ xương là những thói quen cần thiết để đảm bảo bạn luôn khỏe mạnh. Thời kỳ mãn kinh cũng là thời điểm tuyệt vời để thay đổi chế độ ăn uống, hoạt động thể chất và kỹ năng quản lý căng thẳng - bác sĩ có thể cung cấp cho bạn những gợi ý khi bạn lập kế hoạch cho một thời kỳ mãn kinh khỏe mạnh.

Vận động trong thời kỳ mãn kinh

Một trong những điều tốt nhất nhất mà phụ nữ có thể làm khi chuyển sang giai đoạn mãn kinh là hoạt động thể chất thường xuyên. Điều đó bao gồm tập thể dục nhịp điệu cho tim và tập thể dục tăng trọng lượng cho xương - cả hai đều có thể giúp hạn chế tăng cân và cải thiện tâm trạng. Ngay cả khi phụ nữ không hoạt động nhiều trong những năm còn trẻ, thì không bao giờ là quá muộn để bắt đầu. Thời kỳ mãn kinh là một sự khởi đầu mới và là thời điểm hoàn hảo để đan xen thêm nhiều hoạt động vào cuộc sống của bạn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 10 cách để đánh bại béo bụng sau mãn kinh - Phần 1 

BS. Đoàn Thu Hồng - Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM (theo WebMD) -
Bình luận
Tin mới
  • 06/10/2022

    Giao mùa, cần nhớ 4 cách chăm sóc trẻ để phòng bệnh

    Thời tiết thay đổi thất thường, từ nóng chuyển sang lạnh, nắng chuyển sang mưa sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ em khi sức đề kháng của các con còn non yếu.

  • 06/10/2022

    Cách nhận biết hắt hơi, sổ mũi do cảm lạnh hay viêm mũi xoang

    Hắt hơi, chảy nước mũi, ho… là triệu chứng bệnh thông thường nhiều người hay gặp phải. Vậy đây là dấu hiệu của cảm lạnh thông thường hay viêm mũi xoang? Khi nào chúng ta cần đi khám?

  • 06/10/2022

    Bộ Y tế: Không xét nghiệm tràn lan Adenovirus ở trẻ em

    Adenovirus là bệnh truyền nhiễm đã lưu hành từ những năm 50 và là bệnh truyền nhiễm nhóm B. Các chuyên gia cho rằng việc xét nghiệm phải có chỉ định của bác sĩ, không xét nghiệm tràn lan.

  • 06/10/2022

    Ăn rau sống: Lợi và hại

    Nhiều người cho rằng các vitamin trong rau sống thường được bảo toàn nguyên vẹn, ít bị hao hụt so với khi nấu chín. Tuy nhiên, ăn chín uống sôi sẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm giun sán hay ngộ độc.

  • 06/10/2022

    Rau, quả tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, rửa thế nào cho đúng?

    Với rau, củ quả, cách duy nhất để làm sạch là rửa. Cách truyền thống, đơn giản nhưng bảo đảm an toàn vệ sinh nhất vẫn là rửa rau xanh có lá to, quả chín dưới vòi nước sạch, chảy mạnh.

  • 06/10/2022

    Teo não

    Teo não là tình trạng mất các tế bào thần kinh. Teo não là nguyên nhân của nhiều bệnh khác nhau làm tổn thương não, bao gồm đột quỵ và bệnh Alzheimer. Khi bạn già đi, bạn sẽ dần mất một số tế bào não, nhưng quá trình sẽ xảy ra từ từ. Teo não liên quan đến bệnh tật hoặc chấn thương xảy ra nhanh hơn và gây tổn hại nhiều hơn.

  • 05/10/2022

    Lợi ích của việc ăn rau quả

    Mỗi nhóm rau quả đều có giá trị dinh dưỡng nhất định. Nhóm màu xanh đậm giàu các hoạt chất sinh học có đặc tính chống ung thư. Các loại rau lá xanh đậm giàu beta-caroten, folate, vitamin C, K…

  • 05/10/2022

    Nhóm trẻ có nguy cơ cao bị triệu chứng hậu Covid-19

    Một trẻ mắc Covid-19 với mức độ nhẹ cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu của hậu Covid-19. Tuy nhiên, trẻ mắc Covid-19 cấp tính nguy kịch cần thở máy hoặc chăm sóc ở các đơn vị hồi sức tích cực sẽ dễ bị mắc các triệu chứng như mệt mỏi, yếu cơ sau khi hết bệnh…

Xem thêm