Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Liệu pháp nhận thức hành vi cho trầm cảm và lo âu

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau để trị liệu tâm lý. Một số nhà trị liệu sử dụng một cách tiếp cận hoặc định hướng cụ thể trong khi những người khác thực hành nhiều cách tiếp cận khác nhau. Liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive-Behavioral Therapy - CBT) là một định hướng cụ thể của tâm lý trị liệu nhằm tìm cách giúp mọi người thay đổi cách suy nghĩ.

Liệu pháp nhận thức - hành vi

Liệu pháp nhận thức hành vi dựa trên lý thuyết nhận thức và được phát triển bởi Aaron Beck cho chứng lo âu và trầm cảm. CBT là sự pha trộn của các liệu pháp nhận thức và hành vi giúp bệnh nhân điều chỉnh cuộc đối thoại nội tâm của họ để thay đổi các kiểu suy nghĩ không lành mạnh. Beck đã phát triển các quy trình cụ thể để giúp thách thức các giả định và niềm tin của một bệnh nhân trầm cảm và giúp bệnh nhân học cách thay đổi suy nghĩ của họ để thực tế hơn và do đó dẫn đến cảm giác tốt hơn. Cũng có một sự nhấn mạnh vào việc giải quyết vấn đề và thay đổi hành vi và bệnh nhân được khuyến khích đóng vai trò tích cực trong liệu pháp của họ.

Các loại trị liệu nhận thức - hành vi khác

Một loại CBT là liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý (REBT), được phát triển bởi Albert Ellis. Ellis coi những cảm xúc mạnh mẽ là kết quả của sự tương tác giữa các sự kiện trong môi trường và niềm tin, kỳ vọng của chúng ta. Một số niềm tin này có thể quá mạnh mẽ hoặc cứng nhắc. Ví dụ, duy trì một niềm tin rằng mọi người nên thích bạn. Với REBT, bạn sẽ học cách thay đổi niềm tin đó để nó bớt cực đoan hơn và ít có khả năng ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn. Niềm tin của bạn sau đó có thể thay đổi thành muốn mọi người thích bạn nhưng nhận ra rằng không phải ai cũng vậy.

Một dạng khác của CBT là liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), được Marsha Linehan phát triển chủ yếu để sử dụng cho những bệnh nhân mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới (BPD). DBT nhấn mạnh vào việc chấp nhận những suy nghĩ và cảm xúc thay vì cố gắng chống lại chúng. Mục tiêu là khiến bệnh nhân chấp nhận suy nghĩ và cảm xúc của họ để cuối cùng họ có thể thay đổi chúng.

Liệu pháp ngăn ngừa phơi nhiễm và phản ứng (ERP) là một loại CBT khác thường được sử dụng cho chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Trong liệu pháp này, bệnh nhân được tiếp xúc với các tình huống hoặc đối tượng khiến họ sợ hãi nhất (nỗi ám ảnh) nhưng không thể tham gia vào các hành vi giúp làm giảm sự lo lắng mà họ cảm thấy (bắt buộc). Ví dụ, nếu bạn sợ vi trùng, trong ERP, nhà trị liệu của bạn có thể cho bạn chạm vào tiền và sau đó không rửa tay trong một khoảng thời gian cụ thể. Thực hành điều này nhiều lần giúp bạn có được sự tự tin trong việc đối phó với sự lo lắng đi kèm và rất có thể giúp giảm các triệu chứng của OCD khi tiếp xúc nhiều lần.

CBT có hiệu quả cho trầm cảm không?

Thật khó để nghiên cứu hiệu quả của tâm lý trị liệu vì thuật ngữ này có thể đề cập đến rất nhiều hoạt động khác nhau. Tuy nhiên, liệu pháp nhận thức hành vi nhận thức rất tốt cho nghiên cứu và đã được khoa học chứng minh là có hiệu quả trong điều trị các triệu chứng trầm cảm và lo lắng. Nó thường có tác dụng trong thời gian ngắn hoặc trung bình, trái ngược với một số liệu pháp khác vì tập trung vào hiện tại, cũng như giải quyết vấn đề. Nhiệm vụ của nó là giáo dục bệnh nhân học cách trở thành nhà trị liệu của chính họ cũng làm cho nó trở thành một điều trị lâu dài.

Thuốc hay tâm lý trị liệu?

Trầm cảm và lo lắng có thể được điều trị bằng thuốc, tâm lý trị liệu hoặc cả hai. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp giữa thuốc và liệu pháp có thể đặc biệt hiệu quả.

Nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc lo âu và bạn tin rằng một phần của vấn đề không được giải quyết, hãy xem xét tìm kiếm sự giúp đỡ từ một chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng của trầm cảm lên cơ thể

Bình luận
Tin mới
  • 15/07/2026

    Khi đội bóng yêu thích thất bại: Góc nhìn và giải pháp khoa học giúp kiểm soát cảm xúc

    Theo dõi các trận thi đấu thể thao là một trong những hình thức giải trí phổ biến nhất trên toàn thế giới để tìm kiếm niềm vui và sự gắn kết. Tuy nhiên, áp lực tâm lý từ những trận thua và thói quen để cảm xúc bị thao túng nghiêm ngặt theo kết quả trận đấu lại vô tình đẩy nhiều người hâm mộ vào những hệ lụy sức khỏe tinh thần trầm trọng.

  • 15/07/2026

    Cách chọn dầu gội đầu cho người tóc mỏng

    Tóc mỏng không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn phản ánh sức khỏe của da đầu, nội tiết tố hoặc dinh dưỡng đang mất cân bằng. Để chăm sóc mái tóc thưa yếu, bước đầu tiên là lựa chọn được một loại dầu gội phù hợp.

  • 15/07/2026

    Đừng để muỗi và côn trùng "phá bĩnh" chuyến camping mùa hè của bạn

    Mùa hè là thời điểm lý tưởng cho các hoạt động cắm trại và dã ngoại ngoài thiên nhiên để giải tỏa căng thẳng sau những ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, những chuyến đi này luôn tiềm ẩn nguy cơ bị các loài côn trùng tấn công, gây ra nhiều phiền toái. Nhằm giúp mọi người có một chuyến đi an toàn, suôn sẻ và trọn vẹn, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ cung cấp những thông tin chi tiết và hữu ích về cách nhận diện, xử lý kịp thời cũng như các biện pháp phòng tránh hiệu quả những sự cố ngoài ý muốn này.

  • 14/07/2026

    Xem bóng đá đêm World Cup 2026

    Sự kiện giải vô địch bóng đá thế giới FIFA World Cup 2026 mang lại bầu không khí vô cùng cuồng nhiệt cho hàng triệu người hâm mộ bóng đá tại Việt Nam. T

  • 14/07/2026

    7 lợi ích sức khỏe tiềm năng khi ăn nấm

    Ăn nấm từ lâu đã là thói quen của nhiều người nhờ giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe. Theo y học cổ truyền, đa số các loại nấm có vị ngọt, tính bình, giúp kiện tỳ, ích khí và hỗ trợ bồi bổ cơ thể.

  • 14/07/2026

    Tình trạng ngứa da do bệnh thận mạn tính

    Tình trạng ngứa da rất phổ biến ở những người mắc bệnh thận mạn tính (CKD). Đây có thể là một vấn đề nghiêm trọng đối với nhiều người và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của họ. Cùng tìm hiểu về tình trạng ngứa ở bệnh thận mạn tính qua bài viết sau đây!

  • 13/07/2026

    7 cách để tăng lượng protein hàng ngày

    Protein là dưỡng chất thiết yếu tham gia vào cấu trúc tế bào, enzyme, hormone và hệ miễn dịch giúp duy trì sự sống nhưng việc bổ sung đạm thế nào để tối ưu hóa sức khỏe chuyển hóa thì không phải ai cũng rõ.

  • 13/07/2026

    WORLD CUP 2026: Cách thức đêm xem bóng đá không hại sức khỏe

    Mùa giải WORLD CUP 2026 đang diễn ra với mật độ thi đấu dày đặc, kéo theo xu hướng thay đổi giờ giấc sinh hoạt của đại bộ phận người hâm mộ tại Việt Nam. Việc duy trì tần suất thức đêm liên tục để theo dõi các trận đấu gây đảo lộn nghiêm trọng nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể.

Xem thêm