Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Liệu pháp nhận thức hành vi cho trầm cảm và lo âu

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau để trị liệu tâm lý. Một số nhà trị liệu sử dụng một cách tiếp cận hoặc định hướng cụ thể trong khi những người khác thực hành nhiều cách tiếp cận khác nhau. Liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive-Behavioral Therapy - CBT) là một định hướng cụ thể của tâm lý trị liệu nhằm tìm cách giúp mọi người thay đổi cách suy nghĩ.

Liệu pháp nhận thức - hành vi

Liệu pháp nhận thức hành vi dựa trên lý thuyết nhận thức và được phát triển bởi Aaron Beck cho chứng lo âu và trầm cảm. CBT là sự pha trộn của các liệu pháp nhận thức và hành vi giúp bệnh nhân điều chỉnh cuộc đối thoại nội tâm của họ để thay đổi các kiểu suy nghĩ không lành mạnh. Beck đã phát triển các quy trình cụ thể để giúp thách thức các giả định và niềm tin của một bệnh nhân trầm cảm và giúp bệnh nhân học cách thay đổi suy nghĩ của họ để thực tế hơn và do đó dẫn đến cảm giác tốt hơn. Cũng có một sự nhấn mạnh vào việc giải quyết vấn đề và thay đổi hành vi và bệnh nhân được khuyến khích đóng vai trò tích cực trong liệu pháp của họ.

Các loại trị liệu nhận thức - hành vi khác

Một loại CBT là liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý (REBT), được phát triển bởi Albert Ellis. Ellis coi những cảm xúc mạnh mẽ là kết quả của sự tương tác giữa các sự kiện trong môi trường và niềm tin, kỳ vọng của chúng ta. Một số niềm tin này có thể quá mạnh mẽ hoặc cứng nhắc. Ví dụ, duy trì một niềm tin rằng mọi người nên thích bạn. Với REBT, bạn sẽ học cách thay đổi niềm tin đó để nó bớt cực đoan hơn và ít có khả năng ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn. Niềm tin của bạn sau đó có thể thay đổi thành muốn mọi người thích bạn nhưng nhận ra rằng không phải ai cũng vậy.

Một dạng khác của CBT là liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), được Marsha Linehan phát triển chủ yếu để sử dụng cho những bệnh nhân mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới (BPD). DBT nhấn mạnh vào việc chấp nhận những suy nghĩ và cảm xúc thay vì cố gắng chống lại chúng. Mục tiêu là khiến bệnh nhân chấp nhận suy nghĩ và cảm xúc của họ để cuối cùng họ có thể thay đổi chúng.

Liệu pháp ngăn ngừa phơi nhiễm và phản ứng (ERP) là một loại CBT khác thường được sử dụng cho chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Trong liệu pháp này, bệnh nhân được tiếp xúc với các tình huống hoặc đối tượng khiến họ sợ hãi nhất (nỗi ám ảnh) nhưng không thể tham gia vào các hành vi giúp làm giảm sự lo lắng mà họ cảm thấy (bắt buộc). Ví dụ, nếu bạn sợ vi trùng, trong ERP, nhà trị liệu của bạn có thể cho bạn chạm vào tiền và sau đó không rửa tay trong một khoảng thời gian cụ thể. Thực hành điều này nhiều lần giúp bạn có được sự tự tin trong việc đối phó với sự lo lắng đi kèm và rất có thể giúp giảm các triệu chứng của OCD khi tiếp xúc nhiều lần.

CBT có hiệu quả cho trầm cảm không?

Thật khó để nghiên cứu hiệu quả của tâm lý trị liệu vì thuật ngữ này có thể đề cập đến rất nhiều hoạt động khác nhau. Tuy nhiên, liệu pháp nhận thức hành vi nhận thức rất tốt cho nghiên cứu và đã được khoa học chứng minh là có hiệu quả trong điều trị các triệu chứng trầm cảm và lo lắng. Nó thường có tác dụng trong thời gian ngắn hoặc trung bình, trái ngược với một số liệu pháp khác vì tập trung vào hiện tại, cũng như giải quyết vấn đề. Nhiệm vụ của nó là giáo dục bệnh nhân học cách trở thành nhà trị liệu của chính họ cũng làm cho nó trở thành một điều trị lâu dài.

Thuốc hay tâm lý trị liệu?

Trầm cảm và lo lắng có thể được điều trị bằng thuốc, tâm lý trị liệu hoặc cả hai. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp giữa thuốc và liệu pháp có thể đặc biệt hiệu quả.

Nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc lo âu và bạn tin rằng một phần của vấn đề không được giải quyết, hãy xem xét tìm kiếm sự giúp đỡ từ một chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng của trầm cảm lên cơ thể

Bình luận
Tin mới
  • 04/04/2026

    5 thức uống giàu chất điện giải giúp bù nước hiệu quả

    Chất điện giải (như natri, kali, magiê...) giữ vai trò then chốt trong cân bằng nước và chức năng cơ thể. Dùng các thức uống giàu chất điện giải phù hợp giúp ngăn ngừa mất nước, hỗ trợ hoạt động thể chất và duy trì sức khỏe trong điều kiện nắng nóng, vận động mạnh…

  • 04/04/2026

    Vì sao bạn nên tránh 10 loại thực phẩm này trước khi đi ngủ

    Ăn những thực phẩm không tốt trước khi đi ngủ, như pizza hoặc kem, có thể gây rối loạn giấc ngủ và dẫn đến chứng khó tiêu hoặc tăng cân vào ban đêm. Biết được những loại thực phẩm nào nên tránh sẽ giúp bạn có giấc ngủ ngon và sức khỏe tốt hơn.

  • 03/04/2026

    Hợp tác cùng Công ty Cổ phần Dược phẩm Pharvina

    Viện Y học ứng dụng Việt Nam thực hiện nghiên cứu và viết các bài báo khoa học giới thiệu sản phẩm do Công ty CP Dược phẩm Pharvina cung cấp.

  • 03/04/2026

    Dùng quả quất thế nào để phát huy lợi ích đối với cơ thể?

    Trong y học cổ truyền, quả quất (kim quất) có vị chua ngọt, tính ấm, quy kinh phế và tỳ, thường được dùng để hành khí, hóa đờm, giảm ho và hỗ trợ tiêu hóa, tăng sức đề kháng khi dùng đúng cách.

  • 03/04/2026

    Mất điều hòa vận động

    Chứng mất điều hòa vận động có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động hàng ngày của người mắc bệnh. Vậy tình trạng này là gì, nguyên nhân gây ra bệnh và biện pháp điều trị như thế nào? Cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây!

  • 02/04/2026

    Ăn tỏi và mật ong có lợi gì cho sức khỏe?

    Tỏi và mật ong là hai thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của người Việt. Ngoài giá trị dinh dưỡng, chúng còn được nghiên cứu về một số tác dụng sinh học có lợi cho sức khỏe khi sử dụng hợp lý.

  • 02/04/2026

    Lợi ích của thiền định: Nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần

    Thiền định không chỉ bắt nguồn từ truyền thống tâm linh mà còn được khoa học chứng minh mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe thể chất và tinh thần trong cuộc sống hiện đại. Thực hành thiền giúp giảm stress hàng ngày, hỗ trợ điều trị bệnh lý mãn tính, và tạo sự cân bằng nội tại bền vững. Chỉ vài phút thiền mỗi ngày có thể tạo ra những thay đổi sinh học tích cực, như giảm hormone căng thẳng cortisol và cải thiện chức năng hệ miễn dịch. Bài viết này nhằm tổng hợp các bằng chứng khoa học về lợi ích của thiền và cung cấp hướng dẫn thực hành đơn giản cho người mới bắt đầu.

  • 02/04/2026

    Những nguy hại ít người biết trong trào lưu kiêng sữa, bỏ ngũ cốc

    Thời gian gần đây, trào lưu “ăn chống viêm”, “thải độc” hay “tăng miễn dịch cấp tốc” với những lời khuyên “bỏ sữa ngay để trị mụn”, “gluten (ngũ cốc) là thủ phạm gây viêm não” trở nên phổ biến trên mạng xã hội.

Xem thêm