Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Liệu pháp nhận thức hành vi cho trầm cảm và lo âu

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau để trị liệu tâm lý. Một số nhà trị liệu sử dụng một cách tiếp cận hoặc định hướng cụ thể trong khi những người khác thực hành nhiều cách tiếp cận khác nhau. Liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive-Behavioral Therapy - CBT) là một định hướng cụ thể của tâm lý trị liệu nhằm tìm cách giúp mọi người thay đổi cách suy nghĩ.

Liệu pháp nhận thức - hành vi

Liệu pháp nhận thức hành vi dựa trên lý thuyết nhận thức và được phát triển bởi Aaron Beck cho chứng lo âu và trầm cảm. CBT là sự pha trộn của các liệu pháp nhận thức và hành vi giúp bệnh nhân điều chỉnh cuộc đối thoại nội tâm của họ để thay đổi các kiểu suy nghĩ không lành mạnh. Beck đã phát triển các quy trình cụ thể để giúp thách thức các giả định và niềm tin của một bệnh nhân trầm cảm và giúp bệnh nhân học cách thay đổi suy nghĩ của họ để thực tế hơn và do đó dẫn đến cảm giác tốt hơn. Cũng có một sự nhấn mạnh vào việc giải quyết vấn đề và thay đổi hành vi và bệnh nhân được khuyến khích đóng vai trò tích cực trong liệu pháp của họ.

Các loại trị liệu nhận thức - hành vi khác

Một loại CBT là liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý (REBT), được phát triển bởi Albert Ellis. Ellis coi những cảm xúc mạnh mẽ là kết quả của sự tương tác giữa các sự kiện trong môi trường và niềm tin, kỳ vọng của chúng ta. Một số niềm tin này có thể quá mạnh mẽ hoặc cứng nhắc. Ví dụ, duy trì một niềm tin rằng mọi người nên thích bạn. Với REBT, bạn sẽ học cách thay đổi niềm tin đó để nó bớt cực đoan hơn và ít có khả năng ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn. Niềm tin của bạn sau đó có thể thay đổi thành muốn mọi người thích bạn nhưng nhận ra rằng không phải ai cũng vậy.

Một dạng khác của CBT là liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), được Marsha Linehan phát triển chủ yếu để sử dụng cho những bệnh nhân mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới (BPD). DBT nhấn mạnh vào việc chấp nhận những suy nghĩ và cảm xúc thay vì cố gắng chống lại chúng. Mục tiêu là khiến bệnh nhân chấp nhận suy nghĩ và cảm xúc của họ để cuối cùng họ có thể thay đổi chúng.

Liệu pháp ngăn ngừa phơi nhiễm và phản ứng (ERP) là một loại CBT khác thường được sử dụng cho chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Trong liệu pháp này, bệnh nhân được tiếp xúc với các tình huống hoặc đối tượng khiến họ sợ hãi nhất (nỗi ám ảnh) nhưng không thể tham gia vào các hành vi giúp làm giảm sự lo lắng mà họ cảm thấy (bắt buộc). Ví dụ, nếu bạn sợ vi trùng, trong ERP, nhà trị liệu của bạn có thể cho bạn chạm vào tiền và sau đó không rửa tay trong một khoảng thời gian cụ thể. Thực hành điều này nhiều lần giúp bạn có được sự tự tin trong việc đối phó với sự lo lắng đi kèm và rất có thể giúp giảm các triệu chứng của OCD khi tiếp xúc nhiều lần.

CBT có hiệu quả cho trầm cảm không?

Thật khó để nghiên cứu hiệu quả của tâm lý trị liệu vì thuật ngữ này có thể đề cập đến rất nhiều hoạt động khác nhau. Tuy nhiên, liệu pháp nhận thức hành vi nhận thức rất tốt cho nghiên cứu và đã được khoa học chứng minh là có hiệu quả trong điều trị các triệu chứng trầm cảm và lo lắng. Nó thường có tác dụng trong thời gian ngắn hoặc trung bình, trái ngược với một số liệu pháp khác vì tập trung vào hiện tại, cũng như giải quyết vấn đề. Nhiệm vụ của nó là giáo dục bệnh nhân học cách trở thành nhà trị liệu của chính họ cũng làm cho nó trở thành một điều trị lâu dài.

Thuốc hay tâm lý trị liệu?

Trầm cảm và lo lắng có thể được điều trị bằng thuốc, tâm lý trị liệu hoặc cả hai. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp giữa thuốc và liệu pháp có thể đặc biệt hiệu quả.

Nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc lo âu và bạn tin rằng một phần của vấn đề không được giải quyết, hãy xem xét tìm kiếm sự giúp đỡ từ một chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng của trầm cảm lên cơ thể

Bình luận
Tin mới
  • 05/11/2026

    Cà phê có giúp bạn giữ nước không?

    Uống cà phê có thể góp phần bổ sung nước cho cơ thể mỗi ngày, nhưng điều quan trọng là phải uống điều độ. Mặc dù cà phê được tính vào lượng chất lỏng cần thiết, nhưng uống quá nhiều có thể dẫn đến mất nước do tác dụng lợi tiểu của nó.

  • 04/11/2026

    Bí quyết giữ ấm mùa đông chuẩn phong cách nhật bản dành cho gia đình Việt

    Mùa đông ở miền Bắc nước ta thường mang theo cái lạnh thấu xương, kèm theo độ ẩm cao khiến nhiều gia đình, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ, dễ bị nhiễm lạnh và mắc bệnh. Ở một đất nước có mùa đông giá rét và tuyết rơi dày đặc như Nhật Bản, người dân nơi đây từ lâu đã đúc kết được những phương pháp giữ ấm vô cùng độc đáo, kết hợp giữa truyền thống và các sản phẩm hiện đại. Những bí quyết này không chỉ giúp cơ thể luôn ấm áp, phòng tránh bệnh tật mà còn rất tiết kiệm và dễ dàng áp dụng. Dưới đây là những mẹo giữ ấm chuẩn phong cách Nhật Bản mà các bậc cha mẹ Việt có thể học hỏi và áp dụng ngay cho tổ ấm của mình.

  • 04/11/2026

    Ngửi mùi socola đen trước khi tập gym có thể giúp bạn tập được nhiều hơn?

    Một nghiên cứu mới công bố cho thấy chỉ cần ngửi mùi socola đen trước và trong khi tập luyện cũng có thể giúp cải thiện hiệu suất tập gym, đồng thời làm giảm cảm giác đói bụng sau buổi tập.

  • 03/11/2026

    Tác hại của việc ăn đêm với sức khỏe

    Sau một ngày dài tất bật với công việc cơ quan và chăm lo cho con cái, khoảng thời gian tĩnh lặng lúc đêm muộn thường là lúc các bậc phụ huynh mới thực sự có giây phút thư giãn cho riêng mình. Đi cùng với một bộ phim hay hay những trang mạng xã hội thường là thói quen nhâm nhi một bát mì nóng hổi, một chút bánh kẹo ngọt hay những món đồ ăn vặt còn sót lại trong tủ lạnh. Sự chiều chuộng bản thân này tưởng chừng như vô hại và giúp giải tỏa căng thẳng rất tốt, nhưng thực chất lại đang âm thầm tạo ra những ảnh hưởng tiêu cực đến cơ thể. Việc thường xuyên nạp thức ăn vào thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi sẽ phá vỡ nhịp độ tự nhiên, kéo theo hàng loạt rủi ro về bệnh lý và làm suy giảm chất lượng cuộc sống của chúng ta.

  • 03/11/2026

    Sởi và Rubella trong mùa đông

    Mùa thu đông là thời điểm dễ bùng phát các bệnh truyền nhiễm do virus, đặc biệt là sởi và Rubella – hai căn bệnh có khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng nguy hiểm, nhất là ở trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Dù đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả, song sự chủ quan và thiếu tiêm chủng đầy đủ khiến nguy cơ dịch bệnh vẫn luôn hiện hữu. Việc hiểu rõ đặc điểm, triệu chứng và cách phòng tránh sởi, Rubella là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh.

  • 02/11/2026

    Tình trạng mất cơ khi dùng thuốc GLP-1: Những điều cần biết

    Các loại thuốc GLP-1 có thể giúp kiểm soát lượng đường trong máu và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, một số người có thể lo ngại về tình trạng mất cơ trong quá trình sử dụng các loại thuốc này.

  • 02/11/2026

    Cúm, COVID-19, viêm phổi và RSV – 4 bệnh truyền nhiễm dễ bùng phát khi trời lạnh

    Mùa lạnh là “thời điểm vàng” cho nhiều loại virus đường hô hấp phát triển. Nhiệt độ thấp và độ ẩm giảm khiến hệ miễn dịch suy yếu, niêm mạc mũi họng bị khô, giảm khả năng lọc và tiêu diệt mầm bệnh. Ngoài ra, khi trời lạnh, con người có xu hướng ở trong không gian kín, hạn chế thông gió, tạo điều kiện cho virus dễ lây lan qua giọt bắn và không khí.

  • 01/11/2026

    Chiến dịch Movember và hành trình chủ động bảo vệ sức khỏe phái mạnh

    Để nâng cao nhận thức cộng đồng và khuyến khích nam giới chủ động chăm sóc bản thân, tháng 11 hằng năm đã được chọn là tháng hành động vì sức khỏe nam giới toàn cầu.

Xem thêm