Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Liệu pháp nhận thức hành vi cho trầm cảm và lo âu

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau để trị liệu tâm lý. Một số nhà trị liệu sử dụng một cách tiếp cận hoặc định hướng cụ thể trong khi những người khác thực hành nhiều cách tiếp cận khác nhau. Liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive-Behavioral Therapy - CBT) là một định hướng cụ thể của tâm lý trị liệu nhằm tìm cách giúp mọi người thay đổi cách suy nghĩ.

Liệu pháp nhận thức - hành vi

Liệu pháp nhận thức hành vi dựa trên lý thuyết nhận thức và được phát triển bởi Aaron Beck cho chứng lo âu và trầm cảm. CBT là sự pha trộn của các liệu pháp nhận thức và hành vi giúp bệnh nhân điều chỉnh cuộc đối thoại nội tâm của họ để thay đổi các kiểu suy nghĩ không lành mạnh. Beck đã phát triển các quy trình cụ thể để giúp thách thức các giả định và niềm tin của một bệnh nhân trầm cảm và giúp bệnh nhân học cách thay đổi suy nghĩ của họ để thực tế hơn và do đó dẫn đến cảm giác tốt hơn. Cũng có một sự nhấn mạnh vào việc giải quyết vấn đề và thay đổi hành vi và bệnh nhân được khuyến khích đóng vai trò tích cực trong liệu pháp của họ.

Các loại trị liệu nhận thức - hành vi khác

Một loại CBT là liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý (REBT), được phát triển bởi Albert Ellis. Ellis coi những cảm xúc mạnh mẽ là kết quả của sự tương tác giữa các sự kiện trong môi trường và niềm tin, kỳ vọng của chúng ta. Một số niềm tin này có thể quá mạnh mẽ hoặc cứng nhắc. Ví dụ, duy trì một niềm tin rằng mọi người nên thích bạn. Với REBT, bạn sẽ học cách thay đổi niềm tin đó để nó bớt cực đoan hơn và ít có khả năng ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn. Niềm tin của bạn sau đó có thể thay đổi thành muốn mọi người thích bạn nhưng nhận ra rằng không phải ai cũng vậy.

Một dạng khác của CBT là liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), được Marsha Linehan phát triển chủ yếu để sử dụng cho những bệnh nhân mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới (BPD). DBT nhấn mạnh vào việc chấp nhận những suy nghĩ và cảm xúc thay vì cố gắng chống lại chúng. Mục tiêu là khiến bệnh nhân chấp nhận suy nghĩ và cảm xúc của họ để cuối cùng họ có thể thay đổi chúng.

Liệu pháp ngăn ngừa phơi nhiễm và phản ứng (ERP) là một loại CBT khác thường được sử dụng cho chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Trong liệu pháp này, bệnh nhân được tiếp xúc với các tình huống hoặc đối tượng khiến họ sợ hãi nhất (nỗi ám ảnh) nhưng không thể tham gia vào các hành vi giúp làm giảm sự lo lắng mà họ cảm thấy (bắt buộc). Ví dụ, nếu bạn sợ vi trùng, trong ERP, nhà trị liệu của bạn có thể cho bạn chạm vào tiền và sau đó không rửa tay trong một khoảng thời gian cụ thể. Thực hành điều này nhiều lần giúp bạn có được sự tự tin trong việc đối phó với sự lo lắng đi kèm và rất có thể giúp giảm các triệu chứng của OCD khi tiếp xúc nhiều lần.

CBT có hiệu quả cho trầm cảm không?

Thật khó để nghiên cứu hiệu quả của tâm lý trị liệu vì thuật ngữ này có thể đề cập đến rất nhiều hoạt động khác nhau. Tuy nhiên, liệu pháp nhận thức hành vi nhận thức rất tốt cho nghiên cứu và đã được khoa học chứng minh là có hiệu quả trong điều trị các triệu chứng trầm cảm và lo lắng. Nó thường có tác dụng trong thời gian ngắn hoặc trung bình, trái ngược với một số liệu pháp khác vì tập trung vào hiện tại, cũng như giải quyết vấn đề. Nhiệm vụ của nó là giáo dục bệnh nhân học cách trở thành nhà trị liệu của chính họ cũng làm cho nó trở thành một điều trị lâu dài.

Thuốc hay tâm lý trị liệu?

Trầm cảm và lo lắng có thể được điều trị bằng thuốc, tâm lý trị liệu hoặc cả hai. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự kết hợp giữa thuốc và liệu pháp có thể đặc biệt hiệu quả.

Nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc lo âu và bạn tin rằng một phần của vấn đề không được giải quyết, hãy xem xét tìm kiếm sự giúp đỡ từ một chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng của trầm cảm lên cơ thể

Bình luận
Tin mới
  • 13/08/2026

    Nguy hiểm khi sử dụng đạm Whey có chứa Dexamethasone

    Đạm Whey thường được sử dụng phổ biến với những người đang tập thể hình hoặc những người muốn xây dựng cơ bắp. Tuy nhiên một số nhà sản xuất đã trộn lẫn thêm glycocorticoid để lừa gạt người tiêu dùng và gây hại cho cơ thể. Cùng tìm hiểu những tác hại chính và cách tránh mua phải loại đạm này qua bài viết sau!

  • 12/08/2026

    8 mẹo để tránh ngộ độc thực phẩm trong chuyến du lịch của bạn

    Nếu bạn sắp có một chuyến đi, có lẽ ngộ độc thực phẩm không nằm trong danh sách những điều bạn muốn trải nghiệm. Tuy nhiên, ước tính có khoảng 30-70% người sẽ bị " tiêu chảy khi đi du lịch ", một dấu hiệu của ngộ độc thực phẩm, trong hoặc ngay sau chuyến đi của họ. Dưới đây là một số bước bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ gặp rủi ro, đồng thời vẫn tận hưởng được văn hóa và ẩm thực địa phương.

  • 11/08/2026

    Bí quyết giúp bé đánh bay rôm sảy, dịu mát suốt mùa hè

    Trong mùa hè nóng ẩm, trẻ nhỏ rất dễ đối mặt với tình trạng rôm sảy kèm theo các nốt mẩn đỏ gây ngứa ngáy và khó chịu trên da. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, những dấu hiệu này có thể chuyển biến nặng thành viêm da, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cũng như quá trình phát triển tự nhiên của trẻ.

  • 10/08/2026

    Mối liên hệ giữa thuốc lá, trầm cảm và lo âu

    Mặc dù đã trải qua nhiều thập kỷ, bất chấp nhiều thông điệp truyền thông về tác hại của thuốc lá với sức khỏe, thuốc lá vẫn luôn là kẻ thù số 1 của sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là đối với những cá nhân mắc các bệnh tâm lý như trầm cảm hoặc lo âu. Đây là 2 bệnh tâm lý liên quan mật thiết với tần suất sử dụng thuốc lá do phụ thuộc vào nicotine. Hiểu rõ mối quan hệ sẽ là chìa khóa để phòng ngừa, điều trị và phục hồi sức khỏe.

  • 09/08/2026

    Chụp cộng hưởng từ (MRI): Chìa khóa "Nhìn thấu" cơ thể không cần bức xạ

    Trong y học hiện đại, việc chẩn đoán chính xác bệnh lý ngay từ giai đoạn đầu là yếu tố sống còn. Để làm được điều này, các bác sĩ thường nhờ đến sự trợ giúp của một công cụ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến bậc nhất hiện nay: Chụp cộng hưởng từ, hay còn gọi là MRI. Dù thuật ngữ này khá quen thuộc, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ nguyên lý hoạt động cũng như những gì cơ thể sẽ trải qua trong phòng chụp.

  • 08/08/2026

    Muốn làm chậm quá trình lão hóa sinh học? bạn hãy bắt đầu từ giấc ngủ của mình

    Giấc ngủ là một yếu tố quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng ta. Không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng, chất lượng và thời lượng giấc ngủ còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.

  • 07/08/2026

    Hướng dẫn sơ cứu đuối nước kịp thời và đúng cách

    Tai nạn đuối nước thường có xu hướng gia tăng vào mùa hè, khi mọi người tìm đến các ao, hồ, sông, suối hay bãi biển để giải nhiệt, nguy hiểm hay gặp nhất là trẻ em. Khi không may xảy ra sự cố, việc sơ cứu kịp thời và đúng cách ngay trong "khoảng thời gian vàng" từ 1-4 phút đầu tiên là yếu tố cốt lõi giúp nạn nhân có cơ hội bình phục tốt hơn, đồng thời hạn chế tối đa biến chứng. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ hướng dẫn chi tiết dựa trên các nguyên tắc y khoa chuẩn, vai trò của hô hấp nhân tạo và các biện pháp hỗ trợ.

  • 06/08/2026

    7 loại thức uống tăng cường sức khỏe

    Các loại thức uống tăng cường sức khỏe, như loại làm từ gừng và nghệ, là những thức uống nhỏ đậm đặc giúp tăng cường năng lượng, cải thiện hệ miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa. Chúng chứa nhiều vitamin và khoáng chất và có thể được pha chế tại nhà, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn nữa về lợi ích của chúng.

Xem thêm