Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Dinh dưỡng đúng - ‘chìa khóa’ thúc đẩy hiệu suất thể thao và phục hồi tốt

Ngoài việc tiêu thụ đủ lượng calo và chất dinh dưỡng đa lượng, các vận động viên cũng có thể cần nhiều vitamin, khoáng chất và các chất dinh dưỡng khác để phục hồi và đạt hiệu suất cao nhất…

1. Tại sao dinh dưỡng lại quan trọng trong tập luyện và thi đấu thể thao?

Dinh dưỡng là điều cần thiết để hỗ trợ sức khỏe chung của vận động viên và nhu cầu tập luyện của họ. Có một chế độ ăn uống phù hợp sẽ cung cấp đủ năng lượng và chất dinh dưỡng để đáp ứng nhu cầu tập luyện và vận động. Ngoài việc giúp hiệu suất tập luyện tối ưu, dinh dưỡng còn tạo điều kiện để phục hồi cơ thể tốt.

Các vận động viên có thể cân nhắc:

  • Lượng và tỷ lệ chất dinh dưỡng đa lượng

  • Thời gian bữa ăn chính và bữa ăn nhẹ

  • Vitamin và khoáng chất để phục hồi và hoạt động

  • Hydrat hóa.

PGS. TS. BS Nguyễn Xuân Ninh - Cố vấn dinh dưỡng cho thể thao Việt Nam.

Việc điều chỉnh những yếu tố này phải phù hợp với trọng lượng và thành phần cơ thể của vận động viên, thời gian tập luyện và loại hình thể thao mà họ tập luyện, thi đấu…

PGS. TS. BS Nguyễn Xuân Ninh - Phó Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cố vấn dinh dưỡng cho thể thao Việt Nam cho biết: Dinh dưỡng và tập luyện là hai mảng không thể thiếu được đối với vận động viên, đặc biệt là vận động viên thành tích cao. Nếu như những người tập luyện thông thường thì vấn đề dinh dưỡng ảnh hưởng không nhiều, nhưng với vận động viên chuyên nghiệp muốn dành đến huy chương (đỉnh cao) thì dinh dưỡng cực kỳ quan trọng.

Dinh dưỡng rất quan trọng trong tập luyện và thi đấu thể thao.

Người ta ví rằng tập luyện đúng nó giống như cái bánh xe trước, lái đi đúng hướng, còn dinh dưỡng đúng nó như cái bánh xe sau, là động lực đẩy cái xe đi đến đích. Nếu bánh xe sau bị ‘xịt lốp’- cung cấp không đủ dinh dưỡng hoặc dinh dưỡng không đúng cách - thì có tập luyện đúng cũng không thể đi đến đích được và việc dành huy chương lại càng không thể, PGS.TS. BS Nguyễn Xuân Ninh nhấn mạnh.

2. Dinh dưỡng phải phù hợp với từng cá thể

PGS. TS. BS Nguyễn Xuân Ninh cho biết, trên nguyên tắc cơ bản ai cũng cần phải đủ năng lượng, proteinchất bột đườngchất béo, vitamin và chất khoáng, chất xơ... nên về số chất dinh dưỡng đối với vận động viên không khác nhiều so với người bình thường.

Tuy nhiên với vận động viên thì thành phần của các chất này lại khác nhau rất nhiều, tùy thuộc vào từng loại hình thể thao, giai đoạn tập luyện (trước, trong và sau khi thi đấu…) và phải tùy thuộc vào từng cá thể…

Giống như động cơ ô tô cần xăng và dầu thích hợp để đạt hiệu suất cao nhất, vận động viên cần chế độ dinh dưỡng thích hợp để hoạt động tốt nhất. Tất cả sức mạnh, tốc độ và sức bền đều có thể được tối ưu hóa với các chất dinh dưỡng phù hợp. Nhưng các chất dinh dưỡng có thể khác nhau tùy thuộc vào môn thể thao và chế độ luyện tập của vận động viên…

ối với vận động viên thể hình, cần phải có cơ bắp cuồn cuộn, to và mỡ phải giảm xuống. Vận động viên thể hình cần lượng protein nhiều gấp 3-4 lần so với bình thường. Ví dụ, người bình thường cần 1gam protein/kg cân nặng cơ thể. Một người nặng 70 kg thì cần 70 gam protein trong ngày. Nếu tính ra thành thịt thì nhân lên với 5 lần (khoảng 3,5 lạng thịt). Nhưng đối với vận động viên cần gấp 3 -4 lần, có thể cần đến hàng cân thịt trong một ngày. Đấy là chưa kể đến giai đoạn cần tăng cân, giữ cân rồi giảm cân để tăng cơ, xiết cơ… thì chế độ dinh dưỡng phải khác nhau.

Với vận động viên bóng đá trước khi vào thi đấu, trong khi thi đấu và sau khi thi đấu cần phải cung cấp dinh dưỡng phù hợp để vận động viên có đủ sức thi đấu trong 90 phút và hiệp phụ (nếu có) và phục hồi cơ thể. Trong quá trình thi đấu, thời gian để tiếp ‘nhiên liệu’ rất ít, nên phải cung cấp dinh dưỡng qua nước uống và các thức ăn rất dễ hấp thu (trong giờ giải lao). Khi trận đấu kết thúc là lúc vận động viên đang kiệt sức, cơ bắp bị tổn thương, mọi chất dinh dưỡng suy kiệt, nước điện giải bị thiếu, lúc này cần phải dinh dưỡng phục hồi tốt.

Tất cả những giai đoạn đó đều phải có chế độ ăn rất phù hợp, chưa kể nói đến đặc điểm riêng của mỗi vận động viên: Có người đang gầy thiếu mỡ, có người đang nhiều mỡ quá thì chế độ ăn đều phải khác nhau. Do đó, dinh dưỡng phải phù hợp với từng cá thể là rất quan trọng, PGS. TS. BS Nguyễn Xuân Ninh cho biết.

3. Tỷ lệ các chất trong bữa ăn

Cung cấp dinh dưỡng phải phù hợp với từng vận động viên.

 

3. Tỷ lệ các chất trong bữa ăn

Cung cấp dinh dưỡng phải phù hợp với từng vận động viên.

Tỷ lệ các chất thay đổi theo từng giai đoạn thi đấu. Tùy từng vận động viên, nhưng năng lượng phải đủ, phù hợp với tình trạng của cơ thể.

Nhìn chung so với người bình thường:

Năng lượng: Có thể tăng hơn hoặc ngang bằng.

Protein: Cần nhiều hơn vì vận động viên phải tăng cường cơ bắp (cơ bắp tăng thì sức khỏe sẽ tăng) và tăng xương, nên thậm chí protein phải tăng gấp đôi, gấp ba so với người bình thường.

Chất béo: Vừa phải, có thể ngang bằng với người bình thường, nhưng chất béo phải có lợi giúp cho hệ tim mạch hoạt động tốt.

Vitamin và chất khoáng: Thường phải tăng hơn rất nhiều, bởi vận động viên hoạt động với công suất rất lớn, nên vitamin (giúp chuyển hóa năng lượng) và chất khoáng chất như: B1, B2, B6, sắt, canxi, magiê… cần rất cao để giúp điều hòa cơ thể, giúp cho ‘bộ máy, cơ thể hoạt động tốt.

Chất chống ô xy hóa: Cần rất nhiều. Khi cơ thể hoạt động nhiều sẽ sản sinh ra các chất chuyển hóa trung gian hoặc chất độc hại. Ví dụ sản sinh ra acid lactic có thể gây đau cơ… Các chất độc hại này phải được thải ra ngoài cơ thể hoặc phải được chất nào đó trung hòa ngay lập tức và vai trò của các chất chống ô xy hóa là rất quan trọng để trung hòa các chất độc hại này, giúp cơ thể đỡ mỏi mệt hơn, đỡ bị đau nhức và cơ thể hoạt động tốt hơn…

Hồng Thu - Theo Sức Khỏe Đời Sống
Bình luận
Tin mới
  • 10/04/2026

    Có giảm được mỡ bụng không nếu ngừng ăn đường?

    Có giảm được mỡ bụng không nếu ngừng ăn đường?

  • 10/04/2026

    7 lợi ích sức khỏe của quả thanh long có thể bạn chưa biết

    Quả thanh long không chỉ giải nhiệt mà còn là 'siêu thực phẩm' với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Khám phá cách loại quả này giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh, ngăn ngừa bệnh mạn tính và tăng cường sức đề kháng tự nhiên mỗi ngày.

  • 10/04/2026

    Tập thể dục có thể giúp bảo vệ đôi mắt khi về già như thế nào

    Việc duy trì hoạt động thể chất không chỉ tốt cho tim mạch và não bộ mà còn có thể giúp bảo vệ thị lực khi bạn về già. Nhiều nghiên cứu cho thấy tập thể dục thường xuyên làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh lý về mắt, trong đó có thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD) – nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực trung tâm ở người lớn tuổi.

  • 09/04/2026

    3 công dụng làm đẹp bất ngờ của đường mía thô

    Đường mía thô là một trong những nguyên liệu quen thuộc trong gian bếp nhưng lại sở hữu những công dụng làm đẹp ít được biến đến...

  • 09/04/2026

    Tất cả những điều bạn cần biết về chứng sương mù não sau sinh

    Ước tính cho thấy có đến 80% bà mẹ mới sinh mắc chứng sương mù não sau sinh, và mặc dù điều này có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của bạn, nhưng hiểu những gì đang xảy ra trong cơ thể bạn có thể giúp bạn vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách tự tin hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về tình trạng này!

  • 08/04/2026

    Bí quyết giảm mỡ, tăng cơ nhưng không giảm cân

    Trong hành trình thay đổi hình thể, có một hiểu lầm phổ biến là muốn đẹp thì số cân nặng phải giảm xuống. Tuy nhiên, một hình thể đẹp phải có thân hình săn chắc, khỏe khoắn, cân nặng giữ nguyên. Đây là quá trình giảm tỷ lệ mỡ và tăng tỷ lệ cơ bắp đồng thời, giúp cơ thể trở nên gọn gàng.

  • 08/04/2026

    Khen ngợi và phần thưởng thông minh - Động lực cho con lớp 1 ôn thi học kỳ

    Việc ôn thi học kỳ lớp 1 không chỉ là quá trình tiếp thu kiến thức mà còn là hành trình giúp con xây dựng sự tự tin và niềm yêu thích học tập ngay từ những năm đầu đời. Để con vượt qua giai đoạn chuyển tiếp đầy thử thách này một cách nhẹ nhàng và hiệu quả, cách khích lệ, khen ngợi và phần thưởng thông minh đóng vai trò then chốt. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những gợi ý thiết thực, giúp cha mẹ đồng hành cùng con tạo động lực bền vững, biến việc ôn thi thành trải nghiệm vui vẻ và ý nghĩa.

  • 07/04/2026

    Thực hư thông tin uống nhiều "sữa hạt" gây sỏi mật

    Gần đây, xuất hiện thông tin cho rằng uống nhiều "sữa hạt" có thể gây sỏi mật đã khiến không ít người hoang mang.

Xem thêm