Dị ứng trong mùa hè

1. Các tác nhân chính gây dị ứng trong mùa hè

Khác với mùa xuân, khi phấn hoa từ cây cối là nguyên nhân chủ yếu, dị ứng mùa hè thường do các tác nhân khác trong tự nhiên và môi trường sống phát triển mạnh dưới tác động của nhiệt độ và độ ẩm cao. Cụ thể bao gồm:

• Phấn hoa từ cỏ và cỏ dại: vào giai đoạn cuối mùa xuân và xuyên suốt mùa hè, các loại cỏ và cỏ dại bắt đầu phát tán lượng lớn phấn hoa vào không khí. Cỏ phấn hương (ragweed), cỏ lợn và nhiều loại cỏ dại khác là những tác nhân phổ biến nhất gây dị ứng. Phấn hoa có kích thước siêu nhỏ, có thể bay xa hàng trăm kilomet nhờ gió, gây kích ứng mạnh mẽ cho hệ miễn dịch khi hít phải.
• Ô nhiễm không khí và tầng ozone: Ánh nắng mặt trời gay gắt của mùa hè khi phản ứng với các hóa chất từ khí thải phương tiện giao thông sẽ tạo ra ozone ở tầng thấp. Lớp sương mù quang hóa (smog) và tình trạng ô nhiễm không khí này là tác nhân kích thích nghiêm trọng, làm trầm trọng thêm các triệu chứng dị ứng và đặc biệt nguy hiểm với bệnh nhân mắc bệnh hen suyễn.
• Nấm mốc và mạt bụi nhà: Khí hậu nóng ẩm đặc trưng của mùa hè là môi trường sinh sôi lý tưởng cho nấm mốc và vi sinh vật. Bào tử nấm mốc có thể tồn tại ở những nơi tối và ẩm ướt trong nhà (như phòng tắm, tầng hầm) cũng như ngoài trời (trong các thảm lá mục). Đồng thời, mạt bụi nhà cũng phát triển mạnh mẽ trong chăn ga, gối đệm và thảm trải sàn, trực tiếp gây ra các phản ứng dị ứng đường hô hấp.

Đọc thêm: Dị ứng môi trường là gì? | VIAM

Khi hệ miễn dịch phản ứng thái quá với các dị nguyên (allergen) xâm nhập vào cơ thể, nó sẽ giải phóng hóa chất trung gian là histamin vào máu. Quá trình này gây ra một loạt các biểu hiện khó chịu, thường khá tương đồng với dị ứng mùa xuân, bao gồm:

• Tình trạng sổ mũi, chảy nước mũi trong hoặc nghẹt mũi kéo dài khiến người bệnh khó thở.
• Hắt hơi liên tục, thường đi kèm với ho do dịch tiết từ mũi chảy xuống phía sau của cổ họng.
• Cảm giác ngứa ngáy dữ dội ở vùng mắt, mũi, vòm miệng hoặc sâu trong cổ họng.
• Mắt có biểu hiện đỏ, liên tục chảy nước mắt và xuất hiện các quầng thâm rõ rệt dưới mí mắt (thường được gọi trong y khoa là "quầng thâm dị ứng").

Sự biến đổi thời tiết trong các tháng mùa hè có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ nghiêm trọng của bệnh lý dị ứng:

• Ngày hanh khô và nhiều gió: Gió mạnh dễ dàng cuốn theo lượng lớn phấn hoa và phát tán chúng rộng rãi trong không khí, làm gia tăng đáng kể nguy cơ hít phải tác nhân dị ứng khi hoạt động ngoài trời.
• Ngày mưa hoặc ẩm ướt: Mặc dù những cơn mưa rào mùa hè có thể giúp rửa trôi phấn hoa bay lơ lửng, nhưng độ ẩm cao sau mưa lại tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho nấm mốc và mạt bụi bùng phát. Do đó, người bệnh có thể tạm thời thuyên giảm dị ứng phấn hoa nhưng lại đối mặt với nguy cơ dị ứng nấm mốc cao hơn.
• Ngày nắng nóng gay gắt: Nền nhiệt độ cao làm không khí bị tù đọng, khiến nồng độ khói bụi và ozone tăng vọt. Điều này cực kỳ bất lợi cho những người có cơ địa dị ứng hoặc mắc bệnh hen suyễn, dễ kích hoạt các cơn ho và khó thở cấp tính.

4. Hướng dẫn phòng ngừa và xử trí hiệu quả

Để bảo vệ sức khỏe và tận hưởng trọn vẹn mùa hè, người bệnh cần áp dụng đồng bộ các biện pháp kiểm soát môi trường sống và tuân thủ phác đồ điều trị y tế:

• Biện pháp chăm sóc tại nhà và thay đổi lối sống: Khuyến cáo người bệnh nên thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết và chỉ số phấn hoa hàng ngày. Cần hạn chế các hoạt động ngoài trời vào những ngày gió lớn hoặc vào buổi sáng - thời điểm lượng phấn hoa trong không khí thường đạt đỉnh. Khi ở nhà hoặc di chuyển bằng ô tô, hãy luôn đóng kín cửa sổ và sử dụng máy điều hòa không khí hoặc máy lọc có trang bị màng lọc HEPA để duy trì không gian trong lành. Sau khi từ ngoài về, thao tác tắm rửa và thay quần áo ngay lập tức là rất cần thiết để loại bỏ phấn hoa bám trên da, tóc và trang phục. Thêm vào đó, việc thường xuyên hút bụi với máy có bộ lọc chuẩn và giặt giũ chăn ga bằng nước nóng sẽ giúp tiêu diệt mạt bụi hiệu quả.

Đọc thêm: Dị ứng thời tiết gây đau, ngứa mắt, cách xử lý và phòng tránh? | VIAM

• Các phương pháp can thiệp y tế: Việc sử dụng thuốc bắt buộc phải được tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa hoặc dược sĩ. Các nhóm thuốc phổ biến thường được chỉ định bao gồm: thuốc kháng histamin giúp giảm nhanh các triệu chứng ngứa, hắt hơi và sổ mũi; thuốc giảm xung huyết (decongestants) giúp làm thông thoáng đường thở khi bị nghẹt mũi đặc; thuốc xịt mũi chứa corticosteroid giúp kiểm soát viêm mạn tính; và thuốc nhỏ mắt chuyên dụng để làm dịu tình trạng kích ứng kết mạc. Ngoài ra, thói quen rửa mũi bằng nước muối sinh lý là một biện pháp hỗ trợ tự nhiên, an toàn giúp rửa trôi dị nguyên khỏi hốc mũi. Đối với các trường hợp dị ứng nặng, kéo dài hoặc không đáp ứng với thuốc thông thường, bác sĩ có thể tư vấn liệu pháp miễn dịch (tiêm phòng dị ứng hoặc ngậm dưới lưỡi) nhằm giải mẫn cảm, giúp hệ miễn dịch dần thích nghi và giảm thiểu phản ứng với tác nhân gây bệnh trong dài hạn.