Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Đi tìm nguyên nhân thực sự của trầm cảm

Trầm cảm thực sự là do tâm lý hay do sự mất cân bằng các chất hóa học trong não?

Đâu là nguyên nhân thực sự của trầm cảm? Rất nhiều người cho rằng trầm cảm là sự mất cân bằng các chất hóa học trong não. Giả thuyết mất cân bằng các chất hóa học có sức thuyết phục mạnh mẽ đến nỗi trong nhiều năm, các công ty dược phẩm cũng như các nhà tâm thần học tin rằng đó là nguyên nhân duy nhất gây ra trầm cảm.

Giả thuyết này lần đầu tiên được đưa ra vào những năm 1960 sau khi một loại thuốc  chống trầm cảm có tác dụng thay đổi các chất hóa học trong não được sử dụng để điều trị trầm cảm. Cộng thêm với thực tế rằng, việc điều trị tâm thần bằng các biện pháp phân tâm học đã lộ ra những điểm yếu kém và nguy hiểm. Ý tưởng về sự thay đổi các chất trong não gây ra trầm cảm nhanh chóng được phổ biến, trở thành một lý thuyết trong y khoa mặc dù các bằng chứng về việc này không rõ ràng. Không chỉ thế, một số  bác sỹ cho rằng nếu quy về giả thiết này là nguyên nhân gây ra trầm cảm thì người bệnh cũng dễ dàng chấp nhận, hiểu và tuân thủ điều trị hơn.

Nhưng khi khoa học phát triển hơn, giả thuyết này đã lung lay mạnh.

Prozac, Zoloft- các thuốc đại diện cho việc điều  chỉnh các chất hóa học trong não

Việc ra đời của thuốc chống trầm cảm Prozac (fluoxetine) vào năm 1960 là một cú hích lớn trong việc điều trị trầm cảm. Với ưu điểm ít tác dụng phụ hơn các thuốc chống trầm cảm trước đó, Prozac trở thành một loại thuốc bom tấn trong ngành công nghiệp dược, và trở thành đại diện tiêu biểu cho dòng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc nhắm vào chất dẫn truyền thần kinh serotonin.

Zoloft (sertraline), một thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc, là một con át chủ bài khác trong công cuộc điều trị trầm cảm bằng cách điều chỉnh các chất hóa học trong não và củng cố thêm cho giả thuyết này. Mặc dù chưa rõ việc trầm cảm có liên qua nhiều đến việc mất cân bằng các chất hóa học tự nhiên giữa các tế bào thần kinh, nhưng rõ ràng Zoloft  rất hiệu quả trong việc điều chỉnh sự mất cân bằng này.

Cần lưu ý rằng, kể từ khi Prozac là cơn bão càn quét thị trường thuốc, trầm cảm là một bệnh nan y, mặc dù có rất nhiều lựa chọn thuốc chống trầm cảm các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin hoạt động bằng cách ngăn ngừa tái hấp thu chất dẫn truyền thần kinh serotonin. Điều này làm tăng lượng serotonin sẵn có trong não, và được cho là cải thiện tâm trạng.

Trầm cảm thực sự phức tạp hơn rất nhiều

Những người bị trầm cảm chắc chắn mất cân bằng ít nhất một chất hóa học nào đó trong não bộ, nhưng nếu chỉ dựa vào lý thuyết này để lý giải cho các triệu chứng của trầm cảm thì chưa hẳn đã thuyết phục. Ví dụ, người ta biết rằng việc các stress tâm lý sẽ gây ra  những thay đổi sinh hóa trong não bao gồm cả việc giảm kích thước của hồi hải mã- vùng của trí nhớ và học tập. Bằng chứng là một số người trầm cảm  có kích thước hồi hải mã nhỏ hơn kích thước trung bình của quần thể.

Các nghiên cứu cũng gợi ý  trầm cảm không đơn giản chỉ là việc quá nhiều hoặc quá ít một chất  dẫn truyền thần kinh nào đó. Bệnh này phức tạp hơn rất nhiều. Đó là sự tổ hợp của rất nhiều các yếu tố như điều hòa tâm trạng não bộ, tổn thương hệ gen, các biến cố stress, thuốc và các bệnh lý khác. Có hàng tỷ hàng triệu các phản ứng hóa học trong hệ thống thần kinh chịu trách nhiệm tạo ra các tâm trạng cảm xúc, nhận thức và  trải nghiệm cuộc sống của một con người.

Một giả thuyết khác được đặt ra là, stress là một yếu tố chính dẫn đến trầm cảm bởi chúng đàn áp sự sản xuất các tế bào thần kinh mới ở hồi hải mã. Để cảm thấy khá hơn những người trầm cảm cần phải tăng  tạo các tế bào mới, mà việc này phải mất đến nhiều tuần. Điều  này giải thích tại sao uống thuốc chống trầm cảm không thể cải thiện các triệu chứng sau một vài tuần sử dụng. Các bệnh nhân chỉ thực sự cảm thấy khá hơn khi lượng các chất hóa học tăng đủ.

Tóm lại,  muốn điều trị trầm cảm thì thực sự phải phối hợp rất nhiều phương pháp: dinh dưỡng, liệu pháp ánh sáng, liệu pháp thể dục, thuốc chống trầm cảm… Những biện pháp này sẽ giúp cải thiện bệnh nhanh hơn, toàn diện hơn và giảm nhiều tác dụng phụ của thuốc hơn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng của trầm cảm lên cơ thể

Ths.Bs. Trần Thu Nguyệt - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Mercola
Bình luận
Tin mới
  • 20/07/2024

    Mẹo bảo vệ răng miệng suốt mùa Hè

    Hè đến, nhiều người có thói quen uống nước đá lạnh, nước ngọt, ăn kem – những thực phẩm và đồ uống chứa nhiều đường và có hại cho răng. Lưu ý sau giúp bạn bảo vệ sức khỏe răng miệng khi vào Hè.

  • 20/07/2024

    Mọi điều bạn cần biết về chứng mất ngủ

    Mất ngủ xảy ra khi bạn không thể có được giấc ngủ cần thiết để cảm thấy sảng khoái. Nguyên nhân có thể từ căng thẳng, mệt mỏi sau chuyến bay, mang thai đến các tình trạng sức khỏe mãn tính. Phương pháp điều trị bao gồm trị liệu, dùng thuốc và thay đổi lối sống.

  • 20/07/2024

    Mách bạn cách trị hôi miệng do sâu răng

    Hôi miệng do sâu răng có thể khiến bạn cảm thấy mất tự tin trong giao tiếp hàng ngày. Vậy cách cải thiện tình trạng này thế nào?

  • 20/07/2024

    Điều hòa có tác dụng gì với cơ thể?

    Điều hòa không khí là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt là ở những khu vực có khí hậu nóng bức. Từ việc mang lại sự thoải mái, cải thiện giấc ngủ, đến những nguy cơ tiềm ẩn như khô da, viêm đường hô hấp và sự phụ thuộc vào điều hòa, chủ đề này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và khoa học về cách sử dụng điều hòa một cách hợp lý để bảo vệ sức khỏe.

  • 20/07/2024

    Chế độ ăn cho người mới nhổ răng, phẫu thuật vùng miệng

    Sau khi phẫu thuật vùng miệng như nhổ răng, cấy ghép implant, bạn cần điều chỉnh chế độ ăn uống vài ngày để vết thương nhanh hồi phục.

  • 19/07/2024

    Tự ý nặn mụn: Thói quen gây nghiện khiến làn da "khóc thét"!

    Nhiều người cảm thấy thỏa mãn và thích thú một cách kỳ lạ khi nặn mụn. Nhưng điều này không được các bác sĩ da liễu khuyến khích do có thể đem lại nhiều hậu quả khôn lường cho làn da. Đồng thời, không phải lúc nào phương pháp này cũng có thể giải quyết triệt để các vấn đề về mụn.

  • 19/07/2024

    Lưỡi tiết lộ điều gì về sức khỏe của bạn?

    Lưỡi có chức năng quan trọng của hệ tiêu hóa, nếm, nói và nuốt. Qua khám lưỡi, các bác sỹ có thể biết nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau như nhiễm trùng, thiếu vitamin và bệnh tật. Dưới đây là một số vấn đề phổ biến liên quan đến sức khỏe của lưỡi, cũng như các dấu hiệu có thể nhận biết và cần tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.

  • 19/07/2024

    Những lợi ích bất ngờ của đậu nành đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ em

    Các nghiên cứu gần đây đã khám phá ra mối liên quan giữa việc ăn đậu nành hay các sản phẩm từ đậu nành với việc tăng cường sự chú ý và cải thiện khả năng tư duy ở trẻ em. Đặc biệt, các thành phần như isoflavones trong đậu nành được cho là có thể có tác động tích cực đến các chức năng nhận thức của hệ thần kinh.

Xem thêm