Đi tìm nguyên nhân thực sự của trầm cảm

Đâu là nguyên nhân thực sự của trầm cảm? Rất nhiều người cho rằng trầm cảm là sự mất cân bằng các chất hóa học trong não. Giả thuyết mất cân bằng các chất hóa học có sức thuyết phục mạnh mẽ đến nỗi trong nhiều năm, các công ty dược phẩm cũng như các nhà tâm thần học tin rằng đó là nguyên nhân duy nhất gây ra trầm cảm.

Giả thuyết này lần đầu tiên được đưa ra vào những năm 1960 sau khi một loại thuốc  chống trầm cảm có tác dụng thay đổi các chất hóa học trong não được sử dụng để điều trị trầm cảm. Cộng thêm với thực tế rằng, việc điều trị tâm thần bằng các biện pháp phân tâm học đã lộ ra những điểm yếu kém và nguy hiểm. Ý tưởng về sự thay đổi các chất trong não gây ra trầm cảm nhanh chóng được phổ biến, trở thành một lý thuyết trong y khoa mặc dù các bằng chứng về việc này không rõ ràng. Không chỉ thế, một số  bác sỹ cho rằng nếu quy về giả thiết này là nguyên nhân gây ra trầm cảm thì người bệnh cũng dễ dàng chấp nhận, hiểu và tuân thủ điều trị hơn.

Nhưng khi khoa học phát triển hơn, giả thuyết này đã lung lay mạnh.

Prozac, Zoloft- các thuốc đại diện cho việc điều  chỉnh các chất hóa học trong não

Việc ra đời của thuốc chống trầm cảm Prozac (fluoxetine) vào năm 1960 là một cú hích lớn trong việc điều trị trầm cảm. Với ưu điểm ít tác dụng phụ hơn các thuốc chống trầm cảm trước đó, Prozac trở thành một loại thuốc bom tấn trong ngành công nghiệp dược, và trở thành đại diện tiêu biểu cho dòng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc nhắm vào chất dẫn truyền thần kinh serotonin.

Zoloft (sertraline), một thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc, là một con át chủ bài khác trong công cuộc điều trị trầm cảm bằng cách điều chỉnh các chất hóa học trong não và củng cố thêm cho giả thuyết này. Mặc dù chưa rõ việc trầm cảm có liên qua nhiều đến việc mất cân bằng các chất hóa học tự nhiên giữa các tế bào thần kinh, nhưng rõ ràng Zoloft  rất hiệu quả trong việc điều chỉnh sự mất cân bằng này.

Cần lưu ý rằng, kể từ khi Prozac là cơn bão càn quét thị trường thuốc, trầm cảm là một bệnh nan y, mặc dù có rất nhiều lựa chọn thuốc chống trầm cảm các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin hoạt động bằng cách ngăn ngừa tái hấp thu chất dẫn truyền thần kinh serotonin. Điều này làm tăng lượng serotonin sẵn có trong não, và được cho là cải thiện tâm trạng.

Trầm cảm thực sự phức tạp hơn rất nhiều

Những người bị trầm cảm chắc chắn mất cân bằng ít nhất một chất hóa học nào đó trong não bộ, nhưng nếu chỉ dựa vào lý thuyết này để lý giải cho các triệu chứng của trầm cảm thì chưa hẳn đã thuyết phục. Ví dụ, người ta biết rằng việc các stress tâm lý sẽ gây ra  những thay đổi sinh hóa trong não bao gồm cả việc giảm kích thước của hồi hải mã- vùng của trí nhớ và học tập. Bằng chứng là một số người trầm cảm  có kích thước hồi hải mã nhỏ hơn kích thước trung bình của quần thể.

Các nghiên cứu cũng gợi ý  trầm cảm không đơn giản chỉ là việc quá nhiều hoặc quá ít một chất  dẫn truyền thần kinh nào đó. Bệnh này phức tạp hơn rất nhiều. Đó là sự tổ hợp của rất nhiều các yếu tố như điều hòa tâm trạng não bộ, tổn thương hệ gen, các biến cố stress, thuốc và các bệnh lý khác. Có hàng tỷ hàng triệu các phản ứng hóa học trong hệ thống thần kinh chịu trách nhiệm tạo ra các tâm trạng cảm xúc, nhận thức và  trải nghiệm cuộc sống của một con người.

Một giả thuyết khác được đặt ra là, stress là một yếu tố chính dẫn đến trầm cảm bởi chúng đàn áp sự sản xuất các tế bào thần kinh mới ở hồi hải mã. Để cảm thấy khá hơn những người trầm cảm cần phải tăng  tạo các tế bào mới, mà việc này phải mất đến nhiều tuần. Điều  này giải thích tại sao uống thuốc chống trầm cảm không thể cải thiện các triệu chứng sau một vài tuần sử dụng. Các bệnh nhân chỉ thực sự cảm thấy khá hơn khi lượng các chất hóa học tăng đủ.

Tóm lại,  muốn điều trị trầm cảm thì thực sự phải phối hợp rất nhiều phương pháp: dinh dưỡng, liệu pháp ánh sáng, liệu pháp thể dục, thuốc chống trầm cảm… Những biện pháp này sẽ giúp cải thiện bệnh nhanh hơn, toàn diện hơn và giảm nhiều tác dụng phụ của thuốc hơn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ảnh hưởng của trầm cảm lên cơ thể