Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

DHA, EPA và việc ăn cá

Mọi người thường nhắc nhiều đến DHA,EPA, omega 3 mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người. Nhưng bạn đã biết gì về những chất này chưa và còn cả việc tại sao cá lại được coi là nguồn cung cấp omega 3 hiệu quả nhất. Hãy đọc những thông tin dưới dây.

A xít béo thiết yếu

Axít béo là một chuỗi các nguyên tử các bon, oxy, hydro tạo thành một nhóm carboxyl. A xít béo được phân loại dựa trên việc có bao nhiêu các bon trong chuỗi cũng như có bao nhiêu liên kết đôi tồn tại trong phân tử.

có chứa rất nhiều chất béo nhưng những chất béo này được coi là có lợi cho sức khỏe vì chúng là những  axít béo omega 3 chuỗi dài: eicosapentanaenoic (EPA) và docosahexaenoic (DHA). Những omega 3 này chỉ được tìm thấy trong hải sản và tảo biển.

Như bạn có nhìn thấy ở biểu đồ dưới đây là quá trình để cơ thể tổng hợp EPA và DHA từ các chuỗi alpha linoleic omega 3 ngắn (ALA). ALA được tìm thấy ở trong thức ăn có nguồn gốc thực vật như hạt lanh, cây gai dầu, hạt bí ngô và hạt óc chó.

 

Tuy nhiên người ta đã chứng minh được một cách rõ ràng là  sự chuyển đổi từ ALA sang EPA và DHA là rất hạn chế. Hiệu quả chuyển đổi từ ALA sang EPA thấp hơn 5% và từ ALA sang DHA chỉ dưới 0,5%.

Một quan niệm của đa số những người ăn chay đó là họ tin rằng thức ăn thực vật có thể cung cấp đủ lượng ALA để chuyển đổi sang DHA và EPA, nhưng những con số trên đã chứng minh rằng quan niệm đó hoàn toàn sai lầm.

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các bổ sung ALA ( như dầu hạt lanh) không có khả năng làm tăng lượng ALA trong huyết thanh ở những người ăn chay mặc dù mức độ DHA có thể rất thấp. Vì vậy trừ khi được bổ sung DHA từ nguồn tảo, còn lại tất cả những người ăn chay đều thiếu DHA và EPA.

Đây là một việc quan trọng bỏi vì các omega 3 được coi là mang  lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.

Sự cần thiết của DHA

Trên thực tế, một số nhà nghiên cứu đã đề suất rằng DHA là một dưỡng chất vô cùng thiết yếu. Khi các nhà khoa học mà dán nhãn “thiết yếu” thì có nghĩa là chúng còn trên cả mức độ “rất quan trọng”. Về mặt giá trị dinh dưỡng thì đo là loại dưỡng chất mà cơ thể con người không tự tổng hợp được nhưng có thể lấy được từ chế độ ăn.

Theo những giáo trình dinh dưỡng mới nhất hiện nay, chỉ có hai a xít béo được gắn mác thiết yếu đó là Omega 6 linoleic (LA) và omega 3 alpha linoleic (ALA). Người  ta tin rằng miễn là trong chế độ ăn có mặt chất béo thì mọi omega 3 hay omega 6 chuỗi dài, cơ thể đều tổng hợp được. Nhưng đây chỉ là mặt lý thuyết còn trong thực tế việc chuyển đổi không bao giờ được như vậy cả. Điều này đúng với cả những người khỏe mạnh và cực kỳ đúng với những người thiếu dinh dưỡng bởi chuyển đổi của ALA sang DHA còn phụ thuộc vào kẽm, sắt và piridoxine

Khả năng hấp thu sắt từ nguồn thực vật con thấp hơn rất nhiều so với động vật vì vậy việc thiếu hụt sắt còn là vấn đề thường xuyên diễn ra ở người ăn chay. Đây cũng là một lý do khác khiến việc chuyển từ ALA sang DHA kém hiệu quả đến thế.

Đây là một vài giả thiết ủng hộ cho việc DHA là thiết yếu

  • DHA trong mô của mọi động vật có vú dều tương tự như nhau mặc dù cấu trúc của axít béo omega 3 có thể khác nhau.
  • Chỉ có DHA và AA ( acis arachidonic) mới có thể chuyển qua nhau thai còn lại các a xít béo khác của omega 3 và omega 6 thì không được như thế
  • 60% não bộ được cấu tạo bởi a xít béo, và DHA,  AA là dạng phổ biến nhất của các phospholipid.
  • Lượng DHA ở trẻ sơ sinh ăn sữa công thức có LA và ALA thấp hơn trẻ ăn sữa hoặc sữa công thức có tiền chất của DHA.

Nói tóm lại là việc ăn cá và thịt là cần thiết để có thể nhận được lượng DHA và AA bởi cơ thể chúng ta không thể đảm đương nổi việc chuyển đôi ALA và LA từ thực vật thành DHA và AA. Hấp thu thẳng dưỡng chất bao giờ cũng hiệu quả hơn việc chuyển đổi từ tiền chất thành dưỡng chất.

Thế còn EPA có phải là chất thiết yếu không?

Epa là một a xít béo omega 3 chuỗi dài được tin là có rất nhiều tác dụng với sức khỏe khi ăn cá.

EPA thường được gọi là chất chống viêm tuy nhiên theo một báo cáo thì EPA có ảnh hưởng đến sự trao đổi chất của a xít arachidonic (AA) hơn là tác dụng chống viêm.

Hãy nhìn vào biểu đồ trên một lần nữa để thấy tại sao người ta lại gọi EPA là chất chống viêm. AA được sử dụng để tổng hợp nên chất prostagladin- đây là một chất tham gia vào quá trình viêm, EPA có cấu trúc tương tự như như AA nên trong cơ thể nó sẽ ức chế cạnh tranh với AA làm cho các enzym không chuyển hóa được AA sang thành protaglandin nên chống được viêm. Nhưng chúng ta không thể chắc chắn được rằng được rằng nếu AA không tham gia vào được tổng hợp protagladin thì những a xít béo khác vẫn có thể tham gia tổng hợp vào protagladin cũng như các chất gây viêm khác. Như thế có nghĩa là hiệu qảu chống viêm của EPA là không cao.

Ngược lại DHA thì khác, DHA được dùng để tổng hợp nên những hợp chất đóng vai trò chống viêm tích cực. EPA có lẽ chỉ giống như một sản phẩm phụ trong quá trình tổng hợp DHA.

Tất cả những điều trên có ý nghĩa gì với bạn

Thông tin sẽ được tóm gọn dưới đây

  • DHA là một trong những a xít béo quan trọng nhất của a xít béo omega 3 và là một trong những chất nền tảng cho việc cải thiện sức khỏe của con người.
  • DHA là một chất vô cùng thiết yếu nghĩa là việc trong chế độăn có DHA sẽ giúp bạn ngăn ngừa được bệnh tật và đảm bảo tối ưu hóa các chức năng trong cơ thể
  • Việc chuyển đổi ALA có trong thực vật như dầu hạt lanh sang DHA kém hiệu quả với người bình thường và có lẽ là rất kém với những người thiếu dinh dưỡng và những người ăn chay.
  • Nếu bạn mua dầu hạt lanh với hy vọng là có thể giúp cung cấp thêm DHA thì bạn chỉ đang tốn tiền cho những việc lãng phí thôi hãy dành tiền đó để mua cá ăn hoặc mua dầu cá để uống
DHA không phải là lý do duy nhất khiến bạn ăn cá, bởi ngoài việc cung cấp DHA thì cá còn cung cấp Selen và vitamin D. Tuy nhiên DHA gần như là lý do cơ bản khiến người ta nên ăn cá thường xuyên hơn và chắc chắn việc ăn cá đem lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn bạn nghĩ.
Ts.Bs.Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Chriskresser
Bình luận
Tin mới
  • 26/10/2021

    Mẹo nhỏ đánh bay vết ố trên ấm chén uống trà

    Những vết ố vàng cứng đầu trên bộ ấm chén pha trà gây mất thẩm mỹ. Cùng tìm hiểu một số mẹo nhỏ đánh bay vết ố vàng trên ấm chén một cách dễ dàng nhé.

  • 26/10/2021

    Thừa răng

    Chúng ta đều sẽ có 2 loại răng trong suốt cả cuộc đời, đó là răng sữa và răng vĩnh viễn. Thông thường, con người sẽ có 20 răng sữa và 32 răng vĩnh viễn.

  • 25/10/2021

    Những lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc của quả thanh long

    Không chỉ là loại trái cây quen thuộc có màu sắc bắt mắt và hương vị thơm ngon, quả thanh long còn chứa nhiều dinh dưỡng, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như chống ung thư, hỗ trợ tiêu hóa,...

  • 25/10/2021

    Thời kỳ mãn kinh có thể gây mất ngủ không?

    Sau khi mãn kinh, lượng hormone sản xuất từ buồng trứng, bao gồm estrogen và progesterone, sẽ thấp hơn nhiều so với trước đây. Đối với một số người, quá trình chuyển đổi này đi kèm với rối loạn giấc ngủ.

  • 25/10/2021

    Chuyên gia dinh dưỡng chỉ cách chế biến gạo lứt cho người cao tuổi, người bệnh đái tháo đường

    Gạo lứt có hàm lượng chất xơ và giá trị dinh dưỡng cao hơn gạo trắng. Gạo lứt rất tốt cho người cao tuổi và người bệnh đái tháo đường nhưng không phải ai cũng biết dùng đúng.

  • 25/10/2021

    10 loại thực phẩm giúp giữ ấm cơ thể khi trời trở lạnh

    Bạn nên tăng cường ăn những loại thực phẩm sau đây để giữ ấm cho cơ thể, tăng sức đề kháng từ đó phòng chống được các bệnh thường gặp khi trời lạnh.

  • 25/10/2021

    Làm thế nào để phát hiện sớm ung thư vú?

    Tầm soát ung thư vú là biện pháp giúp sớm phát hiện bệnh, giảm chi phí và thời gian, tăng hiệu quả điều trị. Trong các phương pháp tầm soát bệnh, chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán, dò tìm những bất thường ở tuyến vú, đặc biệt là bệnh ung thư vú.

  • 25/10/2021

    Trẻ nên tập ăn dặm với rau củ quả nào?

    Việc cho trẻ tập ăn rau từ sớm giúp bổ sung chất xơ và vi chất cần thiết vào chế độ dinh dưỡng của bé. Theo chuyên trang Healthline, một số rau củ sau nên có trong thực đơn của trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên.

Xem thêm