Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

DHA, EPA và việc ăn cá

Mọi người thường nhắc nhiều đến DHA,EPA, omega 3 mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người. Nhưng bạn đã biết gì về những chất này chưa và còn cả việc tại sao cá lại được coi là nguồn cung cấp omega 3 hiệu quả nhất. Hãy đọc những thông tin dưới dây.

A xít béo thiết yếu

Axít béo là một chuỗi các nguyên tử các bon, oxy, hydro tạo thành một nhóm carboxyl. A xít béo được phân loại dựa trên việc có bao nhiêu các bon trong chuỗi cũng như có bao nhiêu liên kết đôi tồn tại trong phân tử.

Cá có chứa rất nhiều chất béo nhưng những chất béo này được coi là có lợi cho sức khỏe vì chúng là những  axít béo omega 3 chuỗi dài: eicosapentanaenoic (EPA) và docosahexaenoic (DHA). Những omega 3 này chỉ được tìm thấy trong hải sản và tảo biển.

Như bạn có nhìn thấy ở biểu đồ dưới đây là quá trình để cơ thể tổng hợp EPA và DHA từ các chuỗi alpha linoleic omega 3 ngắn (ALA). ALA được tìm thấy ở trong thức ăn có nguồn gốc thực vật như hạt lanh, cây gai dầu, hạt bí ngô và hạt óc chó.

 

Tuy nhiên người ta đã chứng minh được một cách rõ ràng là  sự chuyển đổi từ ALA sang EPA và DHA là rất hạn chế. Hiệu quả chuyển đổi từ ALA sang EPA thấp hơn 5% và từ ALA sang DHA chỉ dưới 0,5%.

Một quan niệm của đa số những người ăn chay đó là họ tin rằng thức ăn thực vật có thể cung cấp đủ lượng ALA để chuyển đổi sang DHA và EPA, nhưng những con số trên đã chứng minh rằng quan niệm đó hoàn toàn sai lầm.

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các bổ sung ALA ( như dầu hạt lanh) không có khả năng làm tăng lượng ALA trong huyết thanh ở những người ăn chay mặc dù mức độ DHA có thể rất thấp. Vì vậy trừ khi được bổ sung DHA từ nguồn tảo, còn lại tất cả những người ăn chay đều thiếu DHA và EPA.

Đây là một việc quan trọng bỏi vì các omega 3 được coi là mang  lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.

Sự cần thiết của DHA

Trên thực tế, một số nhà nghiên cứu đã đề suất rằng DHA là một dưỡng chất vô cùng thiết yếu. Khi các nhà khoa học mà dán nhãn “thiết yếu” thì có nghĩa là chúng còn trên cả mức độ “rất quan trọng”. Về mặt giá trị dinh dưỡng thì đo là loại dưỡng chất mà cơ thể con người không tự tổng hợp được nhưng có thể lấy được từ chế độ ăn.

Theo những giáo trình dinh dưỡng mới nhất hiện nay, chỉ có hai a xít béo được gắn mác thiết yếu đó là Omega 6 linoleic (LA) và omega 3 alpha linoleic (ALA). Người  ta tin rằng miễn là trong chế độ ăn có mặt chất béo thì mọi omega 3 hay omega 6 chuỗi dài, cơ thể đều tổng hợp được. Nhưng đây chỉ là mặt lý thuyết còn trong thực tế việc chuyển đổi không bao giờ được như vậy cả. Điều này đúng với cả những người khỏe mạnh và cực kỳ đúng với những người thiếu dinh dưỡng bởi chuyển đổi của ALA sang DHA còn phụ thuộc vào kẽm, sắt và piridoxine

Khả năng hấp thu sắt từ nguồn thực vật con thấp hơn rất nhiều so với động vật vì vậy việc thiếu hụt sắt còn là vấn đề thường xuyên diễn ra ở người ăn chay. Đây cũng là một lý do khác khiến việc chuyển từ ALA sang DHA kém hiệu quả đến thế.

Đây là một vài giả thiết ủng hộ cho việc DHA là thiết yếu

  • DHA trong mô của mọi động vật có vú dều tương tự như nhau mặc dù cấu trúc của axít béo omega 3 có thể khác nhau.
  • Chỉ có DHA và AA ( acis arachidonic) mới có thể chuyển qua nhau thai còn lại các a xít béo khác của omega 3 và omega 6 thì không được như thế
  • 60% não bộ được cấu tạo bởi a xít béo, và DHA,  AA là dạng phổ biến nhất của các phospholipid.
  • Lượng DHA ở trẻ sơ sinh ăn sữa công thức có LA và ALA thấp hơn trẻ ăn sữa hoặc sữa công thức có tiền chất của DHA.

Nói tóm lại là việc ăn cá và thịt là cần thiết để có thể nhận được lượng DHA và AA bởi cơ thể chúng ta không thể đảm đương nổi việc chuyển đôi ALA và LA từ thực vật thành DHA và AA. Hấp thu thẳng dưỡng chất bao giờ cũng hiệu quả hơn việc chuyển đổi từ tiền chất thành dưỡng chất.

Thế còn EPA có phải là chất thiết yếu không?

Epa là một a xít béo omega 3 chuỗi dài được tin là có rất nhiều tác dụng với sức khỏe khi ăn cá.

EPA thường được gọi là chất chống viêm tuy nhiên theo một báo cáo thì EPA có ảnh hưởng đến sự trao đổi chất của a xít arachidonic (AA) hơn là tác dụng chống viêm.

Hãy nhìn vào biểu đồ trên một lần nữa để thấy tại sao người ta lại gọi EPA là chất chống viêm. AA được sử dụng để tổng hợp nên chất prostagladin- đây là một chất tham gia vào quá trình viêm, EPA có cấu trúc tương tự như như AA nên trong cơ thể nó sẽ ức chế cạnh tranh với AA làm cho các enzym không chuyển hóa được AA sang thành protaglandin nên chống được viêm. Nhưng chúng ta không thể chắc chắn được rằng được rằng nếu AA không tham gia vào được tổng hợp protagladin thì những a xít béo khác vẫn có thể tham gia tổng hợp vào protagladin cũng như các chất gây viêm khác. Như thế có nghĩa là hiệu qảu chống viêm của EPA là không cao.

Ngược lại DHA thì khác, DHA được dùng để tổng hợp nên những hợp chất đóng vai trò chống viêm tích cực. EPA có lẽ chỉ giống như một sản phẩm phụ trong quá trình tổng hợp DHA.

Tất cả những điều trên có ý nghĩa gì với bạn

Thông tin sẽ được tóm gọn dưới đây

  • DHA là một trong những a xít béo quan trọng nhất của a xít béo omega 3 và là một trong những chất nền tảng cho việc cải thiện sức khỏe của con người.
  • DHA là một chất vô cùng thiết yếu nghĩa là việc trong chế độăn có DHA sẽ giúp bạn ngăn ngừa được bệnh tật và đảm bảo tối ưu hóa các chức năng trong cơ thể
  • Việc chuyển đổi ALA có trong thực vật như dầu hạt lanh sang DHA kém hiệu quả với người bình thường và có lẽ là rất kém với những người thiếu dinh dưỡng và những người ăn chay.
  • Nếu bạn mua dầu hạt lanh với hy vọng là có thể giúp cung cấp thêm DHA thì bạn chỉ đang tốn tiền cho những việc lãng phí thôi hãy dành tiền đó để mua cá ăn hoặc mua dầu cá để uống
DHA không phải là lý do duy nhất khiến bạn ăn cá, bởi ngoài việc cung cấp DHA thì cá còn cung cấp Selen và vitamin D. Tuy nhiên DHA gần như là lý do cơ bản khiến người ta nên ăn cá thường xuyên hơn và chắc chắn việc ăn cá đem lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn bạn nghĩ.
Ts.Bs.Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Chriskresser
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm