Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chứng sợ béo và kì thị vóc dáng: nghịch lý từ trong suy nghĩ và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe

Nhiều người luôn ám ảnh trong đầu rằng bản thân họ luôn béo, và họ luôn cố gắng hạn chế ăn mọi thứ có thể dẫn đến béo. Nhưng thực tế thì các đánh giá thể chất, chỉ số cơ thể lại không cho kết quả tương xứng, và cho dù không béo, họ vẫn gặp phải các vấn đề sức khỏe giống như người béo. Vậy lý do gì dẫn đến tâm lý như vậy?

Tại sao lại sợ béo?

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người có chỉ số khối cơ thể cao sẽ có nguy cơ mắc các bệnh như tăng cholesterol, đái tháo đường và tăng huyết áp cao hơn những người có chỉ số cơ thể bình thường. Đây là nguyên nhân khiến nhiều những người đang trong mức thừa cân hay béo phì cần có những thay đổi để hạn chế tối đa mức độ ảnh hưởng có thể xảy ra của các bệnh liên quan.

Rõ ràng, việc chúng ta đưa ra các thông tin về tác hại của béo phì để thúc đẩy sự rèn luyện, thực hiện lối sống lành mạnh cho tất cả mọi người là điều đúng đắn. Nhưng điều này cũng gây ra một chiều hướng suy nghĩ tiêu cực đối với một số người. Đó là những suy nghĩ về lo ngại về bản thân liệu có đang béo hay không, bản thân liệu có nguy cơ gặp phải các bệnh liên quan hay không? Dần dần, những thông tin tiêu cực đó sẽ ngày càng ảnh hưởng đến tâm trí, dẫn đến tình trạng ám ảnh về béo và các bệnh tật do béo. Và đương nhiên, suy nghĩ rằng bản thân luôn béo sẽ được nảy mầm và mang đến những hành động cố gắng hạn chế tất cả những gì mà người đó cho rằng: nó có thể gây ra béo.

Sự kỳ thị vóc dáng của bản thân cũng phát triển từ tình trạng đó. Cho rằng bản thân đang quá khổ, những người gặp tình trạng ám ảnh với sự béo sẽ tự gắn những mặc cảm cho chính bản thân và né tránh những hoạt động giao tiếp với xung quanh. Thực chất, có thể họ không béo hay không quá khổ như họ nghĩ.

Có hay không mối liên quan giữa chỉ số cơ thể và nguy cơ các bệnh liên quan?

Một nghiên cứu mới đây được công bố trên Tạp chí Tim mạch Dự phòng Châu Âu đã kết luận rằng những người chỉ số BMI cao nếu hoạt động thường xuyên sẽ có nguy cơ gặp phải các vấn sức khỏe tương đương với người có chỉ số BMI bình thường. Theo các chuyên gia, mối quan hệ giữa các nguy cơ gặp phải các vấn đề sức khỏe và chỉ số BMI duy trì ở mức ổn định nếu cá nhân duy trì hoạt động thể lực đều đặn và có lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, giảm cân nên vẫn là mục tiêu hàng đầu của nhằm giảm nguy cơ mắc các bệnh có liên quan.

Nghiên cứu cũng không thừa nhận rằng sự kỳ thị về vóc dáng bản thân, kỳ thị về tăng cân và chứng sợ béo đã ảnh hưởng đến nghiên cứu, cũng như sức khỏe của những người tham gia và hiểu biết tổng thể về cân nặng và sức khỏe tổng thể. Đều lưu ý là kết luận này lại mang tới sự mâu thuẫn với một số nghiên cứu trước đây. Năm 2017, một nghiên cứu tác động của hoạt động thể chất đối với mối liên quan giữa thừa cân và béo phì với bệnh tim mạch đã theo dõi 5.344 người tại Hà Lan từ 15-55 tuổi tham gia. Nghiên cứu cho thấy những người có chỉ số BMI cao có mức độ hoạt động thể chất cao hơn không có nguy cơ mắc bệnh tim mạch nào tăng lên so với những người hoạt động bình thường có chỉ số BMI bình thường.

Nghịch lý béo phì

Nghịch lý béo phì là một thuật ngữ trong nhiều tài liệu khoa học mô tả những phát hiện trái ngược những gì chúng ta vẫn nghe: những người béo không chết vì bệnh tim mạch. Theo các chuyên gia, thuật ngữ này là một ví dụ điển hình cho chứng sợ béo hoặc kỳ thị cân nặng – vóc dáng bản thân.

Theo nghiên cứu đối chiếu trên 21.000 người tại Mỹ đã tìm thấy mối liên quan đáng kể giữa trải nghiệm của một người với chứng sợ béo và việc gia tăng tỷ lệ mắc bệnh loét dạ dày, bệnh tim, cholesterol cao và tiểu đường, mặc dù các nhà nghiên cứu đã kiểm soát mức độ hoạt động thể chất và chỉ số BMI của đối tượng. Các nghiên cứu khác cho thấy rằng trải nghiệm với chứng sợ béo và sự kỳ thị vóc dáng bản thân – kỳ thị cân nặng bản thân một cách liên tục làm tăng phản ứng căng thẳng sinh lý cơ thể và tăng mức cortisol có liên quan đến các tác động tiêu cực đến sức khỏe.

Mặc dù nghiên cứu gần đây đã kết luận rằng: một người không thể vừa béo vừa gầy cùng một lúc (dù đây là điều hiển nhiên nhưng không phải ai cũng nhìn nhận một cách chính xác – nhất là những người đang mắc chứng sợ béo), nhưng nó cho thấy việc hoạt động thể chất làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch một cách hiệu quả so với những người ít vận động ở cùng một hạng cân. Do đó, những người béo có thể tăng nguy cơ cao huyết áp và tiểu đường hơn những người gầy, nhưng sự chênh lệch là ít hoặc không rõ ràng nếu họ duy trì lối sống lành mạnh. Đương nhiên là duy trì một lối sống tích cực mang tới giảm thiểu các nguy cơ mắc bệnh tim mạch hơn so với không tập thể dục. Do vậy, một người vẫn có thể cải thiện sức khỏe thông qua hoạt động thể chất ngay cả khi không giảm cân.

Nghịch lý béo phì mang tới vòng tròn về những ảnh hưởng có hại: sợ béo – căng thẳng tâm lý – hạn chế ăn uống – tác động tiêu cực sức khỏe – các vấn đề về sức khỏe giống như béo – lại càng sợ béo…

Tổng kết

Chứng sợ béo và việc kỳ thị vóc dáng, cân nặng bản thân mang tới nhiều ảnh hưởng tiêu cực, gây ra những tác hại cho sức khỏe. Việc đánh giá béo hay không có thể căn cứ trên những tiêu chuẩn về chỉ số khối cơ thể, chứ không hẳn cảm giác béo mà bản thân chúng ta cảm nhận. Khoa học cũng chứng minh rằng, lối sống lành mạnh và duy trì tập luyện thể lực đều đặn chính là chìa khóa giúp cơ thể tránh khỏi các bệnh nguy cơ do béo phì gây ra, cho dù bạn có đang béo hay không.

Tham khảo thêm thông tin tại: Xác định thừa cân và béo phì

 

Bình luận
Tin mới
  • 15/05/2021

    5 thói quen giúp bạn đánh bay mỡ bụng

    Mỡ bụng là một trong những loại mỡ cứng đầu nhất trên cơ thể. Tuy nhiên nếu bạn duy trì đều đặn 5 thói quen tốt cho sức khỏe dưới đây, bạn sẽ giảm cân và giảm mỡ bụng nhanh chóng, dễ dàng.

  • 15/05/2021

    Ong đốt

    Ong đốt là một trong những tai nạn tương đối phổ biến, đặc biệt vào mùa hè khi các hoạt động ngoài trời hay du lịch, cắm trại diễn ra. Trong hầu hết các trường hợp, vết ong đốt thường chỉ gây khó chịu, đau và có thể điều trị tại nhà để giảm bớt cơn đau cũng như giảm tình trạng sưng phù. Tuy nhiên, một số người có thể gặp phải những phản ứng nghiêm trọng, và trong những tình huống đó thì điều trị khẩn cấp là điều bắt buộc.

  • 15/05/2021

    Mẹo hay chống say nắng mùa hè

    Say nắng là hiện tượng rất thường gặp trong mùa hè, đặc biệt trong những ngày nắng nóng cao điểm, nhiệt độ tăng đột ngột. Nếu không được xử lý kịp thời có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí gây tử vong. Vậy làm thế nào để phòng chống say nắng vào mùa hè?

  • 15/05/2021

    Lợi ích của củ dền đỏ cho làn da và sức khỏe

    Củ dền chứa rất nhiều chất dinh dưỡng thực vật có tác dụng phòng chống bệnh tật như các chất chống oxy hóa, vitamin và vi khoáng chất.

  • 15/05/2021

    Cách bảo vệ da khỏi tia cực tím khi làm việc ngoài trời

    Tia cực tím là “kẻ thù” lớn nhất của làn da mỗi khi mùa hè đến, đặc biệt đối với người thường xuyên phải làm việc ngoài trời. Nếu không bảo vệ tốt, da của bạn có thể bị cháy nắng, sạm, tàn nhang, thậm chí bị ung thư da.

  • 14/05/2021

    Thực phẩm cực tốt và 'đại kỵ' với người bị hôi nách

    Hôi nách là vùng da dưới cánh tay tiết ra mùi rất khó chịu do tuyến mồ hôi hoạt động mạnh. Dù hôi nách không phải là bệnh nguy hiểm, nhưng lại khiến chúng ta mất tự tin khi ở nơi đông người, gây bất tiện và ảnh hưởng rất nhiều tới các mối quan hệ xã hội.

  • 14/05/2021

    Mắt mờ đột ngột, coi chừng mất thị lực vĩnh viễn

    Khi mắt bị mờ đột ngột, bạn có thể nghĩ đến các nguyên nhân từ các bệnh lý của mắt hoặc do làm việc căng thẳng, quá sức trong một thời gian dài.

  • 14/05/2021

    Phụ nữ chuyển giới có kinh nguyệt được không?

    Phụ nữ chuyển giới có thể được điều trị bằng một số phương pháp để khẳng định giới tính, chẳng hạn như liệu pháp hormone. Như một tác dụng phụ của liệu pháp hormone, họ có thể gặp các triệu chứng tương tự như các triệu chứng của hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) hoặc rối loạn khó thở tiền kinh nguyệt (PMDD).

Xem thêm