Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chất béo trong máu lợi, hại và cách hóa giải

Chất béo (triglyceride) được tìm thấy trong máu, là một thành phần quan trọng hình thành nên các màng tế bào của cơ thể.

Chất béo trong máu lợi, hại và cách hóa giải

Tuy nhiên, việc ăn uống quá nhiều hay quá ít đều gây bệnh, đặc biệt khi chỉ số triglyceride trong máu quá cao làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm. Vậy có cách nào giúp hạ thấp chỉ số này trong máu?

Chức năng của triglyceride

Bảo vệ các nội tạng của cơ thể: Triglyceride xây dựng các mô mỡ, còn gọi là chất béo dưới da. Mô mỡ này hoạt động như nơi lưu trữ chính chất béo cơ thể và có vai trò bảo vệ các nội tạng cơ thể. Mô mỡ bao phủ lên các cơ quan bao gồm tim, thận, gan và các cơ quan khác và hoạt động như một tấm đệm bảo vệ các cơ quan quan trọng của cơ thể khỏi chấn thương và an toàn trong lúc chuyển động cơ thể.

Cung cấp một lớp cách nhiệt: Ngoài vai trò bảo vệ, chất béo dưới da cũng đóng vai trò như chất cách nhiệt của cơ thể. Chất béo dưới da giúp giảm thiểu lãng phí nhiệt qua da của chúng ta, cùng với việc giúp cơ thể duy trì nhiệt độ tối ưu cho các cơ quan nội tạng thực hiện tốt các chức năng.

Là một nguồn năng lượng của cơ thể: Trong khi nguồn chính năng lượng của cơ thể là carbohydrate, nhưng khi cơ thể cần nhiều năng lượng hơn, có thể lấy năng lượng từ nguồn triglyceride và triglyceride thực sự là nguồn dự trữ năng lượng của cơ thể con người. Vì vậy, bất cứ khi nào bạn đang ăn kiêng hoặc tập luyện trong một thời gian dài, triglyceride sẽ được phá vỡ và các acid béo sẽ cung cấp cho bạn năng lượng cần thiết.

Giúp hấp thu các chất dinh dưỡng cần thiết: Một trong những chức năng quan trọng nhất của triglyceride là giúp hấp thu các chất dinh dưỡng cần thiết, chẳng hạn như chất béo giúp hòa tan các vitamin A, D, E, và K, cơ thể con người là gần như không có khả năng hấp thụ các vitamin và khoáng chất này mà không có sự giúp đỡ của các chất béo. Khi nồng độ triglyceride quá thấp, cơ thể của chúng ta sẽ không thể nhận được đủ các vitamin, khoáng chất và các chất dinh dưỡng, gây ra thiếu hụt vitamin và suy dinh dưỡng. Tăng triglycerid máu làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, dễ dẫn đến tắc nghẽn động mạch.

Tăng triglycerid máu làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, dễ dẫn đến tắc nghẽn động mạch.

Nguy cơ của tăng triglyceride máu

Đơn vị mg/dL hoặc mmol/L là những đơn vị được sử dụng trong y học để đo nồng độ triglycerid trong máu của một người. Nồng độ triglyceride bình thường khi thấp hơn 150 mg/dL; 150-199 mg/dL là cao nhẹ; 200-499 mg/dL được gọi là cao; và ở mức cao hơn 500 mg/dL được gọi là rất cao.

Tăng triglyceride máu và các rối loạn do tăng triglyceride máu gây ra khá nguy hiểm. Tăng triglyceride máu làm tăng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành và cũng có thể dẫn đến góp phần vào việc tắc nghẽn các động mạch khác của cơ thể, cuối cùng sẽ dẫn đến một cơn đột quỵ hoặc cơn đau tim.

Người bị bệnh đái tháo đường, bệnh thận hoặc suy giáp có nguy cơ cao khi kèm tăng triglycerid máu.

Nồng độ triglyceride máu vượt quá 500 mg/dL có thể dẫn đến sự phát triển của tình trạng viêm tuyến tụy làm đe dọa tính mạng, còn được gọi là bệnh viêm tụy cấp.

Làm thế nào để hạ thấp nồng độ triglyceride máu?

Giảm trọng lượng cơ thể: Giảm cân cần đặt ra, nếu cân nặng của bạn rơi vào thừa cân hoặc béo phì. Mất 5-10% trọng lượng hiện tại có thể làm giảm nồng độ triglycerid 20%. Giữ chỉ số khối cơ thể (BMI) dưới 23 hoặc ít hơn, nhưng trên 18,5 (dành cho người châu Á). Nếu chỉ số BMI của bạn trên 23, bạn đang bị thừa cân và trên 25, bạn đang bị béo phì, cần giảm ngay cân nặng của bạn. Kiểm soát vòng eo trong giới hạn cho phép: đàn ông < 90cm, phụ nữ < 80cm theo chuẩn người châu Á.

Giảm tiêu thụ đường: Nghiên cứu đã chứng minh những người có mức tiêu thụ đường hàng ngày không vượt quá 10% lượng calo hàng ngày của họ, có mức thấp nhất của nồng độ triglyceride máu. Tốt nhất là bạn có thể giữ con số đó thấp hơn 5%. Điều này có nghĩa là bạn không thể tiêu thụ hơn 150 gram đường mỗi ngày nếu bạn là một người đàn ông và 100 gram đường nếu bạn là một người phụ nữ.

Tiêu thụ thực phẩm giàu chất xơ: Các loại thực phẩm giàu chất xơ bao gồm trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt giúp làm giảm nồng độ triglyceride máu. Bạn nên ăn nhiều loại thực phẩm này.

Tiêu thụ nhiều hơn các axit béo omega-3: Axit béo omega-3 có thể được tìm thấy trong các loại cá béo như cá trích, cá hồi, cá mòi. Khuyến cáo ăn cá hai lần một tuần, nhưng nếu bạn có triglyceride cao, bạn cũng nên uống bổ sung omega-3 để cung cấp cho cơ thể nhiều chất béo cần thiết này theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Uống thuốc làm giảm triglyceride: Trong trường hợp bạn có một nồng độ cao hoặc rất cao triglyceride, bác sĩ có thể sẽ khuyên bạn nên bắt đầu uống một số loại thuốc như niacin, statin hoặc fibrate để đưa nồng độ triglyceride về giới hạn bình thường. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng cố gắng giảm triglyceride chỉ bằng cách sử dụng các loại thuốc sẽ không làm giảm nguy cơ phát triển một cơn đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim, có nghĩa là bạn cũng nên kết hợp điều chỉnh lối sống lành mạnh trong ăn uống, sinh hoạt và hoạt động thể chất theo khuyến cáo.

Giảm các chất béo không lành mạnh: Càng dùng nhiều các chất béo trans (chất béo chuyển hóa) và chất béo bão hòa càng làm tăng nồng độ triglyceride trong máu. Có thể làm giảm các chất béo bằng cách hạn chế số lượng chất béo không lành mạnh mà bạn tiêu thụ. Chất béo bão hòa có trong thịt đỏ, các sản phẩm từ sữa có nhiều chất béo, bơ và da gà. Bạn cũng nên chú ý đến việc hạn chế tiêu thụ chất béo chuyển hóa, do chúng có hại cho cơ thể. Bạn có thể làm điều đó bằng cách đọc những thông tin dinh dưỡng trên nhãn của sản phẩm trước khi mua.

Tóm lại, kiêng khem quá mức dễ dẫn đến suy dinh dưỡng, trong đó có thiếu hụt triglyceride và gây ra thiếu các vitamin, khoáng chất và các chất dinh dưỡng quan trọng khác. Nhưng cũng cần áp dụng ngay các biện pháp thay đổi lối sống nhằm hạn chế các nguy cơ do tăng triglyceride máu gây ra, nhất là tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

BS. Thiện Trí - Theo Sức khỏe và Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

Xem thêm