Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cảnh báo sự gia tăng các bệnh truyền nhiễm mới

LHQ đã đưa ra lời cảnh báo về mối đe dọa đáng lo ngại nhất hiện nay là sự gia tăng các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Khoảng 60% tất cả các bệnh truyền nhiễm là từ động vật sang người, trong đó có 75% là các dịch bệnh truyền nhiễm mới xuất hiện. Trung bình cứ mỗi 4 tháng lại có một dịch bệnh truyền nhiễm mới được phát hiện ở con người.

Theo thông báo đưa ra ngày 21/5/2016, các dịch bệnh này gọi chung là có “nguồn gốc từ thú” (zoonoses) gồm: Ebola, cúm gia cầm, hội chứng viêm đường hô hấp cấp tính nặng do virút (SARS), hội chứng viêm đường hô hấp xuất phát từ Trung Đông (MERS), sốt Rift Valley, virút phía Tây sông Nile (Ai Cập), virút Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ em.

Trong những năm gần đây, thế giới ngày càng quan tâm đến nguy cơ từ các dịch bệnh truyền nhiễm mới có khả năng gây ra những hậu quả nhanh chóng và sâu rộng đối với sức khỏe con người và sự phát triển kinh tế.

Trong hai thập kỷ qua, thế giới đã tiêu tốn hơn 100 tỷ USD cho các dịch bệnh mới xuất hiện. Nếu các dịch bệnh này bùng phát thành đại dịch ở người, thiệt hại này sẽ lên đến vài nghìn tỷ USD.

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sự thay đổi sinh thái, gây ra một loạt yếu tố có thể làm trầm trọng thêm, tràn lan một loạt các bệnh mới (bệnh Zoonotic) - các nhà khoa học cảnh báo.

Viện Nghiên cứu Y học Malaysia công bố trong số 1.400 loài được biết đến của các sinh vật gây bệnh truyền nhiễm cho con người, 61% là bệnh zoonotic. Động vật hoang dã và động vật nuôi là những loài chủ chốt gây ra bệnh Zoonotic từ những sinh vật không rõ trước đây, có thể xuất hiện trong con người. Chẳng hạn như tại Malaysia, sự kết hợp giữa yếu tố El Nino và sự phá hủy của con người gây cháy rừng, phá hủy hệ sinh thái đã khiến loài dơi và quạ mang virus paramyxo kỳ lạ. Virus Nipal gây ra bệnh viêm não mới tại Malaysia trong ba tháng đã làm 283 trường hợp mắc, 105 người chết.

Tương tự, Hội đồng Nghiên cứu Y khoa & Y tế Quốc gia Austraklia cũng cho biết một số bệnh nhiễm khuẩn lây qua đường trung gian mang tính chất địa lý đã gia tăng trong những năm gần đây cùng với sự nóng lên trong khu vực như sốt rét ở khu vực cao nguyên Đông Phi, viêm não do ve truyền ở Thụy Điển, bệnh Lyme ở Canada, bệnh sán máng ở miền Đông Trung Quốc và Châu Âu, bệnh lưỡi xanh do virus ở Châu Âu.

Đặc biệt, các bệnh nhiễm khuẩn lây truyền thành từng đợt sang người từ các nguồn động vật di cư như bệnh sốt Tây sông Nile (đã có cả ở Mỹ và Canada - chim là vật chủ), bệnh Sosots thung lũng Rift Kenya (đại gia súc), virus sông Ross Úc (chuột túi)...

Các căn bệnh sốt rét, sốt xuất huyết lan truyền do tác nhân truyền bệnh là muỗi - loài sinh vật không thể sống trong điều kiện nhiệt độ thấp như ở nhiều nước phương Tây. Bệnh dịch tả hay nhiều bệnh đường ruột khác cũng vậy, chúng lây lan từ nước uống nhiễm bẩn trong mùa mưa và hoành hành chủ yếu ở những nước đang phát triển.

Bệnh truyền nhiễm, thiếu chất dinh dưỡng, căng thẳng, những rối loạn của cơ thể do nhiệt độ tăng cao. Các loại bệnh trên ở con người đang có chiều hướng tăng cao và có mối quan hệ khá mật thiết với biến đổi khí hậu.

Tổ chức Y tế Thế giới - WHO đưa ra báo cáo rằng các dịch bệnh nguy hiểm đang lan tràn ở nhiều nơi trên thế giới hơn bao giờ hết. Những vùng trước kia có khí hậu lạnh giờ đây cũng xuất hiện các loại bệnh nhiệt đới. Theo đó, hàng năm có khoảng 150.000 người chết do các bệnh có liên quan đến biến đổi khí hậu, từ bệnh tim do nhiệt độ tăng quá cao, đến các vấn đề hô hấp và tiêu chảy.

Ngoài ra, LHQ còn đề cập các hóa chất độc hại trong cây trồng được sinh ra bởi sự biến đổi khí hậu. Thông thường các loại cây sẽ chuyển đổi nitrate thành các axit amin và protein. Tuy nhiên, quá trình hạn hán lại làm chậm quá trình chuyển đổi này. Nitrate tích lũy trong thực vật trở nên độc hại với chính thực vật đó và các động vật ăn phải chúng. Cũng theo LHQ, trên thế giới hiện nay có 80 loài thực vật được biết đến là gây ngộ độc do tích lũy nitrate như lúa mì, lúa mạch, ngô, kê, lúa miến, đậu nành và nhiều loại cây nhạy cảm khác.

Một số độc tố khác có liên quan đến việc biến đổi khí hậu là hydrogen cyanide hoặc axit prussic có thể tích tụ trong các cây như sắn, hạt lanh, ngô và lúa miến.

Nấm cũng là một loại thực phẩm tích tụ độc tố có thể gây hại đến sức khỏe của người và động vật, ngay cả khi nồng độ độc tố rất nhỏ mycotoxins. Chất độc này từ nấm có thể lây lan ra các loại cây trồng khác như cà phê, đậu phộng, ngô, hạt có dầu, lúa miến, cây lấy hạt và lúa mì. Ngoài ra, một số loại nấm chứa chất độc Aflatoxin làm cho thai nhi còi cọc. Đây là một trong những vấn đề đang nổi cộm trong trồng trọt.

Báo cáo của Cơ quan Môi trường LHQ báo động tình trạng rác thải tràn lan và sự nóng lên toàn cầu chính là hai lý do chính ảnh hưởng tới “mối quan hệ quan trọng giữa môi trường lành mạnh và sức khỏe con người”.

Trong thế kỷ 20, toàn thế giới đã chứng kiến sự suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh vật và chất lượng của các hệ sinh thái. Trái ngược lại là sự gia tăng đột biến về dân số và lượng vật nuôi trên Trái đất.

Linh Đức - Theo Sức khỏe môi trường
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm