Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cách giúp đỡ người tự gây thương tích

Khi người bạn yêu thương đang tự gây thương tích, những dấu hiệu tưởng chừng dễ dàng nhận biết thường bị bỏ qua. Đó thường là một hành vi bí mật, được giấu bởi lớp quần áo hoặc dưới lí do như những vết thương từ thể thao và các hoạt động khác. Hỗ trợ, giúp đỡ nhiệt tình và thấu hiểu, lắng nghe một cách không phê phán, bạn có thể học cách giúp đỡ người đang tự gây thương tích.

Cách giúp đỡ người tự gây thương tích

Khi hành vi tự gây thương tích lộ diện, ai cũng muốn ngăn người thân yêu của mình tự làm tổn thương bản thân. Tuy nhiên, trừng phạt không phải là câu trả lời. Không thể phạt hay lên án ai đó để họ ngừng tự gây thương tích. Thay vào đó, một cách tiếp cận không phê phán, hỗ trợ từ những người cần giúp đỡ sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.

Tự gây thương tích là gì?

Tự gây thương tích, được biết đến là tự gây thương tích về mặt vật lý hay tinh thần (không có ý định tự tử), và quan trọng nó không phải là một rối loạn sức khỏe tâm thần. Ai cũng hiểu rằng đây là một hành vi không phù hợp hoặc không hữu ích để đối phó với cảm xúc đau khổ.

Đánh, cắn, đốt và cứa da là các ví dụ phổ biến về tự gây thương tích. Những hành vi này có thể dao động từ nhẹ đến nghiêm trọng và có thể lặp đi lặp lại. Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể tự gây thương tích, nhưng thường thấy nó nhiều nhất ở thanh thiếu niên và người trẻ, ảnh hưởng đến tới 22% dân số toàn cầu.

Theo một đánh giá nghiên cứu năm 2022, đánh là loại tự gây thương tích phổ biến nhất được thực hiện bởi thanh thiếu niên, tiếp theo là nặn và kéo tóc.

Tại sao mọi người tự gây thương tích?

Việc cố ý  gây tổn thương cho bản thân trở thành một cách giải phóng áp lực cho cảm xúc đau khổ.

Hãy nghĩ về nó như là một van giảm áp lực cho cảm xúc đau đớn mạnh mẽ. Khi ai đó tự gây thương tích, thường là một cố gắng để lấy lại cảm giác kiểm soát hoặc làm tê liệt sự hỗn loạn cảm xúc mà họ đang trải qua.

Đau đớn vật lý có thể cung cấp một phút giây sao nhãng khỏi nỗi đau cảm xúc. Điều này, tự gây thương tích trở thành phương tiện tự an ủi và tự điều chỉnh cảm xúc của một người.

Tại sao một số người tự gây thương tích để xử lý và một số người thì không là điều không rõ ràng. Tự gây thương tích là một cơ chế xử lý không phù hợp, có nghĩa là nó ở đó thay vì các chiến lược có ích như tham gia vào các hoạt động khác hoặc thư giãn.

Có nhiều lý do khác nhau mà bạn có thể phát triển một phương pháp xử lý không phù hợp. Tự gây thương tích, cụ thể, liên quan đến tỷ lệ cao hơn ở những đối tượng bị tra tấn thể chất và thể xác ở tuổi thơ, sự bỏ rơi cảm xúc mối liên kết không an toàn với người khác.

Dấu hiệu của tự gây thương tích là gì?

Các dấu hiệu vật lý của tự gây thương tích  luôn không rõ ràng đối với người khác. Nhiều người tự gây thương tích giỏi giấu các vết thương hoặc chấn thương hoặc chỉ tự gây thương tích ở những phần cơ thể ít khi được tiết lộ.

Các dấu hiệu của tự gây thương tích có thể bao gồm:

  • mặc quần áo không phù hợp với nhiệt độ, như áo dài tay vào một ngày hè
  • luôn mang các vật nhọn 
  • cơ thể có nhiều vết sẹo
  • mang lượng lớn băng dính y tế hoặc các sản phẩm hỗ trợ sơ/cấp cứu
  • tự nói xấu về bản thân
Người thân yêu của bạn tự gây thương tích có thể làm bạn lo lắng, nhưng việc duy trì bình tĩnh và hỗ trợ là quan trọng. Hành động của người thân yêu của bạn đến từ nơi đau khổ cảm xúc - tự gây thương tích chỉ là kết quả có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Quan trọng nhất là phải nhớ rằng khi nói chuyện với ai đó về hành vi tự gây thương tích rằng đây là một chiến lược mà họ đã sử dụng trong một thời gian để đối phó với những cảm xúc mạnh mẽ, và ý tưởng về việc ai đó phán xét họ về điều đó, hoặc thúc họ ngừng làm điều đó, có thể cảm thấy rất đe dọa.

Điều quan trọng nhất có thể làm là giúp người thân yêu của bạn kết nối họ với một nhà chuyên môn, như một nhà tâm lý, người có thể giúp họ có các cách hiệu quả hơn để quản lý các cảm xúc tiêu cực.

Ngoài việc tìm kiếm sự hướng dẫn chuyên môn, bạn nên:

  • tập trung vào việc đồng cảm
  • khuyến khích giao tiếp mở, tự giáo dục về tự gây thương tích
  • đảm bảo liên tục kiểm tra tình trạng của người thân
  • tôn trọng ranh giới của người thân
  • đề xuất giúp đỡ với các chiến lược xử lý thay thế, như thiền hoặc thư giãn

Cuối cùng, bạn có thể giúp đỡ ai đó đang tự gây thương tích bằng cách tập trung vào sự an toàn của họ. Đảm bảo an toàn có nghĩa là cung cấp đủ vật liệu cấp cứu hoặc vận chuyển đến cơ sở y tế cho các chấn thương nghiêm trọng hơn.

Họ sẽ không thể ngăn hoàn toàn một người tự gây thương tích bằng cách giấu đi các vật nhọn. Tuy nhiên, bạn có thể khuyến khích bằng việc trao đi sự tin cậy và hỗ trợ với đảm bảo các nhu cầu y tế được đáp ứng.

Các phương pháp điều trị cho tự gây thương tích

Một ai đó bạn biết hoặc người thân của bạn có thể vượt qua các hành vi tự gây thương tích. Có một số loại tâm lý học hữu ích trong việc điều trị tự gây thương tích, tùy thuộc vào các yếu tố đứng sau các hành vi này.

Các phương pháp phổ biến bao gồm:

  • tâm lý học hành vi
  • phản ứng tâm lý học động lực
  • tâm lý học hành vi phân biệt

Các khung hình tâm lý này có thể giúp xác định nguyên nhân cơ bản của tự gây thương tích và có thể giúp tạo ra các mô hình tư duy và các chiến lược xử lý mới có ích.

Bạn cũng có thể hưởng lợi từ việc sử dụng thuốc, như thuốc chống trầm cảm, để giúp giảm các triệu chứng cảm xúc đau khổ khi điều trị.

Kết luận

Biết cách giúp đỡ người đang tự gây thương tích không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng tiếp cận họ từ lòng trắc ẩn, không đánh giá, là điều quan trọng.

Giao tiếp mở lòng và hỗ trợ có thể giúp người thân của bạn nói về kinh nghiệm, trải nghiệm, cảm xúc của họ và sẵn lòng hơn để tìm kiếm dịch vụ chuyên môn hoặc xin giúp đỡ.

Bạn có thể ngăn chặn người thân yêu của mình tự gây thương tích. Tâm thần học có thể khám phá các nguyên nhân cơ bản của cảm xúc đau khổ trong khi cũng dạy cách mới, hữu ích để xử lý những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực.

 

Bình luận
Tin mới
  • 27/01/2026

    5 vị thuốc giúp ngủ ngon trong mùa đông

    Khi thời tiết lạnh, dương khí dễ bị tổn thương, huyết mạch lưu thông kém, tinh thần khó an định, từ đó sinh ra mất ngủ. Việc sử dụng các vị thuốc y học cổ truyền một cách hợp lý cũng là một cách hỗ trợ cải thiện giấc ngủ hiệu quả, an toàn.

  • 27/01/2026

    Những điều cần biết về virus Nipah

    Nipah là loại virus có tỷ lệ gây tử vong cao, chưa có vaccine và thuốc để điều trị. Virus Nipah được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm tác nhân gây bệnh nguy cơ cao.

  • 27/01/2026

    Hiểu đúng về natri silicate và nguy cơ đối với sức khỏe

    Vụ việc phát hiện ốc bươu được ngâm trong hóa chất công nghiệp natri silicate (thủy tinh lỏng) vừa bị cơ quan chức năng triệt phá đã làm dấy lên lo ngại lớn về an toàn thực phẩm. Natri silicate là chất gì, vì sao bị cấm trong chế biến thực phẩm và ăn phải có thể gây hại như thế nào cho sức khỏe? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu!

  • 27/01/2026

    Nhiễm khuẩn đường ruột do thực phẩm bẩn mùa lạnh

    Nhiễm khuẩn đường ruột là vấn đề sức khỏe phổ biến, nhất là trong mùa lạnh khi vi khuẩn dễ phát triển do môi trường ẩm ướt và thực phẩm không được bảo quản tốt.Thực phẩm ôi thiu, nước ô nhiễm hoặc thói quen ăn uống kém vệ sinh làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm và tiêu chảy. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa nhiễm khuẩn đường ruột trong thời tiết giao mùa là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe. Bài viết này sẽ đi sâu vào mối nguy hiểm, các triệu chứng cần lưu ý và các biện pháp phòng tránh hiệu quả.

  • 26/01/2026

    Chuyên gia dinh dưỡng gợi ý 7 món ăn tối tốt nhất giúp giảm mỡ và tăng cơ

    Bạn muốn giảm cân nhưng không biết nên ăn gì vào buổi tối? Hãy tham khảo những thực phẩm lý tưởng giúp giảm mỡ, tăng cơ, hỗ trợ quá trình giảm cân hiệu quả.

  • 26/01/2026

    9 cách đã được chứng minh để ngăn ngừa phồng rộp chân khi chạy

    Phồng rộp chân có thể hình thành do ma sát quá mức khi bạn chạy. Giày không vừa chân, đổ mồ hôi quá nhiều, tập luyện quá sức, hoặc thậm chí cả tư thế chạy của bạn đều có thể góp phần gây phồng rộp. Tuy nhiên, có những biện pháp bạn có thể thực hiện để ngăn ngừa tình trạng này.

  • 25/01/2026

    Chăm sóc làn da quá mức có thể gây hậu quả gì?

    Việc chăm sóc làn da quá mức đôi khi mang lại tác dụng ngược, khiến làn da trở nên mệt mỏi và tổn thương. Bài viết này giúp bạn nhận diện sớm các dấu hiệu da bị quá tải và lộ trình phục hồi an toàn.

  • 25/01/2026

    Luteolin - chất chống oxy hóa tiềm năng và vai trò trong một số bệnh

    Luteolin là một flavonoid quý giá trong rau xanh và các thảo mộc truyền thống, nổi bật với khả năng chống viêm mạnh mẽ và bảo vệ thần kinh nhờ khả năng vượt qua hàng rào máu - não.

Xem thêm