Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bóc tách động mạch vành – bệnh tim nguy hiểm ở phụ nữ trẻ

Bóc tách động mạch vành là một bệnh tim hiếm gặp thường xảy ra ở phụ nữ trẻ, khó chẩn đoán và chưa có cách phòng ngừa

Bóc tách động mạch vành là gì? (SCAD-spontaneous coronary artery dissection)

Không giống như các bệnh đột quỵ tim hay gặp khác (nguyên nhân do các mảng xơ vữa ở động mạch), bóc tách động mạch vành do động mạch vành bị rách khiến giảm lưu lượng máu đến tim dẫn đến tình trạng đột quỵ tim.

Mặc dù bệnh này hiếm gặp và chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong các bệnh tim mạch nói chung nhưng lại là nguyên nhân của 40% các cơn đột quỵ tim ở phụ nữ dưới 50 tuổi và phần lớn xảy ra ở phụ nữ trẻ.  Đây chính là nguyên nhân gây ra các cơn đau tim ở những người trẻ tuổi mà các bác sỹ đã lãng quên suốt hơn 100 năm qua và mới được đề cập trở lại trong 4-5 năm trở lại đây.

Nhưng người mắc bệnh bóc tách động mạch vành thường là những người khỏe mạnh và không bị mắc bất cứ bệnh tim nào trước đó cũng như không có những yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch như hút thuốc lá, tiểu đường hoặc thừa cân. SCAD thường bị chẩn đoán cà điều trị nhầm nên càng dẫn tới tổn thương động mạch nhiều hơn.

SCAD xảy ra ở nhóm phụ nữ trẻ, gầy và không có các yếu tố nguy cơ vì thế mà ngay cả khi có các cơn đau tim điển hình, các bác sỹ vẫn có thể chẩn đoán nhầm.

Các đột quỵ tim khác thường được chẩn đoán thông qua các xét nghiệm máu và điện tâm đồ nhưng SCAD chỉ có thể được chẩn đoán bằng chụp X-quang mạch vành

Những ai có nguy cơ bị mắc bệnh

Bóc tách động mạch vành có thể xảy ra trong độ tuổi từ 15 đến 80 và độ tuổi trung bình là 42. Khoảng 10-15% các ca xảy ra ở trẻ sơ sinh.

Bệnh  có thể liên quan đến các vấn đề khác của động mạch nhưng đa phần là do loạn sản cơ khiến các tế bào phát triển một cách bất thường ở thành động mạch

Bệnh tiến triển âm thầm không gây ra bất cứ vấn đề sức khỏe nào cho đến khi bác sỹ tim mạch phát hiện ra những hình ảnh bất thường sau một cơn đau tim. Vì vậy những bệnh nhân từng mắc SCAD nên đi kiểm tra sức khỏe thường xuyên đặc biệt các vấn đề về động mạch như phình mạch não, tắc nghẽn, bóc tách hoặc rách động mạch.

Bệnh bóc tách động mạch vành cũng có tính chất di truyền trong gia đình nhưng có rất nhiều bệnh nhân, nguyên nhân gây ra bệnh thường không được biết chắc chắn.

Hiện nay vẫn chưa có cách phòng bệnh và không có có khuyến cáo chung cho tất cả mọi người. Để ngăn ngừa bệnh xảy ra một lần nữa, các bác sỹ thường kê aspirin sử dụng hàng ngày cho các bệnh nhân và họ cũng cần phải tránh:

  • việc mang thai
  • điều trị hóc môn tại nhà
  • các môn thể thao có cường độ cao hoặc mạnh
  • các hoạt động gây ra tác động mạnh như tăng cường cơ bắp hoặc xúc tuyết.
     

Tỷ lệ sống sót của bóc tách động mạch vành

Các bác sỹ thường tiên lượng bệnh bóc tách mạch vành có nguy cơ tử vong cao. Thực ra tỷ lệ tử vong của bệnh thực ra rất thấp chỉ khoảng 1-5%. Nhưng với những người bị bóc tách động mạch vành thì lần thứ hai bị bệnh thì cơ hội sống sót giảm đi rất nhiều chỉ hơn 20%.

Tiêu chuẩn điều trị đột quỵ tim không áp dụng được với SCAD.

Thông thường các bệnh nhân đột quỵ tim được chỉ định đặt stent để thông lòng mạch nhưng đặt stent trên bệnh nhân SCAD chỉ làm tăng thêm tổn thương mạch mà thôi. Phác đồ điều trị bệnh bóc tách động mạch vành là sự kết hợp điều trị aspirin và các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu. Bệnh nhân sẽ được hỗ trợ về mặt tinh thần, giáo dục về tình trạng bệnh và các bài tập thể dục. Đa số các bệnh nhân sẽ tiến triển tốt sau một vài tuần mặc dù việc phục hồi còn phụ thuộc vào việc chẩn đoán đúng bệnh sớm và mức độ tổn thương mạch ra sao.

Một số người trải qua chấn thương tâm lý hoặc có thể cấp tính đột ngột và cường độ mạnh cũng có thể dẫn tới bệnh bóc tách động mạch vành như người thân trong gia đình qua đời, đổ vỡ trong hôn nhân, stress công việc hoặc những bài tập thể dục cường độ cao

Một vài dấu hiệu gợi ý đến tình trạng bóc tách động mạch vành:

  • đau ngực hoặc khó chịu ở ngực
  • khó thở, hơi thở ngắn
  • đau tay, lưng, cổ hoặc hàm
  • buồn nôn, choáng váng, đổ mồ hôi
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm