Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Biện pháp kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây sa sút trí tuệ

Báo cáo mới của The Lancet chỉ ra rằng, gần 50% số ca mắc sa sút trí tuệ trên toàn thế giới có thể ngăn ngừa được từ sớm nhờ việc kiểm soát 14 yếu tố nguy cơ đến từ môi trường và lối sống.

Phòng ngừa sa sút trí tuệ từ sớm nhờ điều chỉnh lối sống lành mạnh.

(Ảnh: Michigan Medicine)

Báo cáo của Ủy ban Lancet năm 2024 bổ sung mất thị lực và chỉ số cholesterol cao vào danh sách các yếu tố nguy cơ dẫn đến chứng sa sút trí tuệ. Đây là hội đồng gồm các biên tập viên của tạp chí y khoa nổi tiếng The Lancet và 27 chuyên gia hàng đầu thế giới về sa sút trí tuệ.

Trước đó, năm 2020, tổ chức này đã chỉ ra 12 yếu tố làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ gồm: Trình độ học vấn thấp, suy giảm thính lực, tăng huyết áp, hút thuốc lá, béo phì, trầm cảm, ít vận động, đái tháo đường, lạm dụng đồ uống có cồn, chấn thương não, ô nhiễm không khí và cô đơn. Đây là nguyên nhân có liên quan tới 40% tổng số ca mắc sa sút trí tuệ trên toàn thế giới.

Trong báo cáo mới đây nhất, Ủy ban Lancet nhận định, tình trạng tăng cholesterol liên quan tới 9% trường hợp mắc sa sút trí tuệ, đặc biệt là tăng “cholesterol xấu” LDL từ năm 40 tuổi. 2% ca mắc sa sút trí tuệ là do tình trạng người cao tuổi mất thị lực nhưng không được điều trị.

Kiểm soát LDL cholesterol không chỉ giúp phòng ngừa nguy cơ xơ vữa động mạch mà còn giúp phòng ngừa sa sút trí tuệ

Kiểm soát LDL cholesterol không chỉ giúp phòng ngừa nguy cơ xơ vữa động mạch mà còn giúp phòng ngừa sa sút trí tuệ.

Theo đó, kiểm soát tốt cả 14 yếu tố nguy cơ có thể thay đổi nói trên ngay từ tuổi thơ ấu giúp phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển gần 50% số ca mắc chứng sa sút trí tuệ. Bên cạnh đó, đây còn là biện pháp giúp tăng tuổi thọ trung bình toàn cầu.

Với tốc độ già hóa dân số hiện nay, ước tính đến năm 2050, số bệnh nhân chung sống với chứng sa sút trí tuệ sẽ tăng gấp 3 lần, với 153 triệu ca mắc. Căn bệnh này gây ra gánh nặng y tế - xã hội ước tính trên 1.000 tỷ USD mỗi năm. Đặc biệt, các nước đang phát triển có thu nhập thấp cũng không tránh khỏi xu hướng này.

Ủy ban Lancet kêu gọi các quốc gia lẫn người dân tích cực điều chỉnh lối sống để góp phần ngăn ngừa và kiểm soát tốt chứng sa sút trí tuệ. GS. Gill Livingston – Đại học College London (Vương quốc Anh), tác giả chính của báo cáo nhận định: “Các chính phủ phải giảm bất bình đẳng bằng cách tạo điều kiện cho tất cả mọi người được tiếp cận với lối sống lành mạnh”. Dưới đây là 13 khuyến cáo giúp phòng ngừa chứng sa sút trí tuệ:

  • Đảm bảo tất cả trẻ em được hưởng nền giáo dục chất lượng tốt; Đến tuổi trung niên cần tích cực hoạt động nhận thức.  

  • Cung cấp thiết bị trợ thính cho người suy giảm thính lực; Hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn có hại.

  • Tầm soát bệnh mỡ máu, điều trị tình trạng LDL cholesterol cao ở tuổi trung niên (khoảng 40 tuổi).

  • Tầm soát và điều trị những vấn đề liên quan đến thị lực.

  • Điều trị chứng trầm cảm.

  • Đội mũ bảo hiểm và thiết bị bảo hộ khi chơi thể thao, đi xe đạp, xe máy.

  • Ưu tiên thiết lập môi trường cộng đồng và nhà ở hỗ trợ để tăng cường giao tiếp xã hội.

  • Các quốc gia đưa ra chính sách bảo vệ môi trường để người dân hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm.

  • Triển khai thêm các biện pháp giảm thiểu tác hại của thuốc lá.

  • Giảm lượng đường và muối trong thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn tại các nhà hàng.

GS. Livingston giải thích: “Lối sống lành mạnh với thói quen tập thể dục đều đặn, kiêng thuốc lá rượu bia, và tích cực sử dụng não bộ ở tuổi trung niên không chỉ giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, mà còn có thể đẩy lùi thời gian khởi phát”.  

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Giảm nguy cơ sa sút trí tuệ khi về già nhờ 8 thói quen lành mạnh.

Quỳnh Trang - Theo suckhoecong
Bình luận
Tin mới
  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

Xem thêm