Ban biết gì về hạt vi nhựa trong thực phẩm?

Trên toàn cầu, có tổng cộng 322 triệu tấn nhựa đã được sản xuất ra vào năm 2016, trong số đó có tới 60% lượng nhựa cung cấp cho việc đóng gói trong ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uống. Những loại nhựa này có chứa một lượng lớn các chất hóa học, bao gồm chất ổn định, chất bôi trơn, chất làm đầy và chất làm dẻo.

Nhựa khi phải tiếp xúc với các yếu tố môi trường, ví dụ như nhiệt độ cao, sẽ khiến nhựa bị phân hủy thành các mảnh nhỏ hơn gọi là mảnh vi nhựa và có thể xâm nhập vào thực phẩm. Chai nước dùng một lần, hộp đựng đồ ăn mang đi và màng bọc bảo quản thực phẩm là những ví dụ phổ biến của việc đóng gói thực phẩm làm bằng nhựa và có chứa hạt vi nhựa.

Làm nóng thực phẩm trong các bao gói bằng nhựa, thời gian bảo quản dài và loại nhựa được sử dụng là những yếu tố ảnh hưởng đến lượng hạt vi nhựa và các hóa chất độc hại khác có thể xâm nhập vào thực phẩm.

Các hạt vi nhựa trong thực phẩm

Các chất hóa học có trong hạt vi nhựa là hỗn hợp các chất mà nhà sản xuất đưa vào, ví dụ như chất làm đầy và chất ổn định, cùng với các sản phẩm phụ tích tụ lại. Một số loại hạt vi nhựa tìm thấy trong các loại thực phẩm bao gồm:

• Bisphenol A (BPA): được sử dụng để tạo ra polyvinyl choloride – cha đẻ của các loại nhựa hiện nay
• Dioxin: đây là sản phẩm phụ của thuốc diệt cỏ và thuốc tẩy trắng giấy, có thể gây ô nhiễm môi trường
• Phthalates: chất này khiến các loại nhựa mềm dẻo và đàn hồi hơn, trong hơn, bảo quản được lâu hơn và do vậy có mặt trong rất nhiều loại bao gói thực phẩm.
• Polyethylene và polypropylene: hai chất này làm cho bao gói thực phẩm nhẹ hơn và dùng được lâu hơn đây là dạng nhựa phổ biến nhất có trong thực phẩm cũng như trong môi trường.

Sự nguy hiểm của các hạt vi nhựa

Hạt vi nhựa là một phần của các chất ổn định, chất tạo độ ẩm, chất làm đầy, chất làm dẻo và các chất hóa học khác mà nhà sản xuất đưa vào sản phẩm nhựa để sản phẩm đạt được các tính chất mong muốn, ví dụ như có độ trong, độ dẻo và thời gian sử dụng lâu dài. Tuy nhiên, các chuyên gia đã phân loại rất nhiều các hóa chất này vào dạng độc hại và có hại cho sức khỏe của con người. Dưới đây là một số nguy cơ mà hạt vi nhựa mang lại.

Ảnh hưởng đến hormone

Các nhà khoa học thống kê có ít nhất 15 loại chất hóa học mà các nhà sản xuất đưa vào trong các loại bao gói nhựa có thể gây ảnh hưởng đến nội tiết. Các chất có ảnh hưởng đến nội tiết là các chất có cấu trúc tương tự như hormone trong cơ thể, ví dụ như estrogen, testosterone, và insulin. Do đó, những chất này sẽ bắt chước và làm gián đoạn chức năng thông thường của các loại hormone này, dẫn đến các ảnh hưởng tiêu cực về mặt sức khỏe và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính. Đặc biệt, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng phơi nhiễm với BPA đóng một vai trò quan trọng trong việc gây vô sinh ở cả nam giới và nữ giới, cũng như sự phát triển của hội chứng buồng trứng đa nang. BPA sẽ cạnh tranh với estrogen và testosterone đối với các thụ thể, làm giảm lượng các hormone này trong cơ thể, do đó làm suy yếu chức năng sinh sản.

Tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính

Các nhà nghiên cứu cũng đang tiếp tục chứng minh rằng tiếp xúc thời gian dài với các hạt vi nhựa gây rối loạn hormone có thể làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2 và các bệnh tim mạch. Tăng huyết áp được chứng minh có liên quan đến dioxin, phthalates, và BPs do có liên quan đến quá trình viêm, ảnh hưởng đến glucose máu lúc đói, tình trạng kháng insulin, béo phì và do đó làm tăng đáng kể nguy cơ tiểu đường typ 2. Một số nghiên cứu gợi ý rằng phơi nhiễm với các hạt vi nhựa này trong thực phẩm sẽ gây hại cho sức khỏe và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính tương tự như có một chế độ ăn không cân bằng.

Ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch

Nghiên cứu năm 2020 chỉ ra rằng tăng tình trạng viêm do phơi nhiễm với các hạt vi nhựa có thể dẫn đến suy yếu hệ thống tiêu hóa và nói rộng hơn là suy yếu chức năng miễn dịch. Đường ruột đóng một vai trò quan trọng trong chức năng miễn dịch, 70-80% các tế bào miễn dịch nằm ở đường ruột. Điều này có nghĩa là bất cứ bệnh nào ảnh hưởng đến đường ruột đều sẽ ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch của toàn cơ thể. Tiếp xúc kéo dài với các hạt vi nhựa sẽ gây độc cho các tế bào miễn dịch trong ruột, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và dẫn đến sự phát triển quá mức của các vi khuẩn xấu.

Chúng ta đang tiếp xúc với hạt vi nhựa nhiều đến mức nào?

Hạt vi nhựa có rất nhiều trong môi trường, là hậu quả của việc sản xuất một lượng lớn nhựa trên toàn cầu và ô nhiễm trên diện rộng. Các nhà nghiên cứu gợi ý rằng, trung bình, một người tại Mỹ có thể tiêu thụ trên 50.000 hạt vi nhựa chỉ từ thực phẩm mỗi năm. Con số này có thể tăng lên tới 90.000 ở những người thường xuyên uống nước đóng chai và lên tới 120.000 khi tính đến cả việc hít phải các hạt vi nhựa từ các nguồn khác không phải thực phẩm. Nghiên cứu năm 2019 cho thấy có trung bình 20 loại hạt vi nhựa trên mỗi 10 gam mẫu phân từ 8 đối tượng nghiên cứu khác nhau. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu đều thống nhất rằng lượng hạt vi nhựa mà con người tiếp xúc lớn hơn rất nhiều lượng có thể thống kê được trong các nghiên cứu.

Hạn chế tiếp xúc với các hạt vi nhựa như thế nào?

Mặc dù không thể loại bỏ được hoàn toàn hạt vi nhựa ra khỏi cuộc sống, nhưng bạn có thể thực hiện nhiều cách để làm giảm thiểu lượng hạt vi nhựa bạn tiếp xúc và tiêu thụ.

Hạn chế sử dụng đồ ăn chế biến sẵn.

Tiêu thụ đồ ăn chế biến sẵn, ví dụ như hamburger, các bữa ăn làm sẵn, khoai tây nhiên, kem, soda và thực phẩm đóng hộp sẽ làm tăng lượng phthalates trong cơ thể. Ảnh hưởng này sẽ rõ ràng hơn ở trẻ em. Ngoài ra, những sản phẩm chế biến sẵn này còn có giá trị dinh dưỡng rất thấp, cùng với ảnh hưởng của các hạt vi nhựa có thể là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh mạn tính, bao gồm cả bệnh tim mạch.

Giải pháp: lựa chọn thực phẩm tươi sống và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, nếu được nên loại bỏ hoàn toàn những thực phẩm này ra khỏi chế độ ăn.                                 

Lựa chọn bao bì thân thiện với môi trường

Sử dụng các loại bao bì thân thiện với môi trường sẽ làm giảm nguy cơ phơi nhiễm cũng như giảm nguy cơ các hạt vi nhựa có thể làm ô nhiễm thực phẩm. Nên lựa chọn các loại bao gói như:

• Các hộp đựng, bát, chai nước bằng thủy tinh
• Hộp cơm bằng inox hoặc bình nước inox
• Hộp cơm, bát cơm, dụng cụ ăn uống làm từ tre
• Bát và thùng đựng làm từ trấu

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tất tần tật về đồ nhựa: bản chất, phân loại, BPA Free và cách sử dụng an toàn