Sự khác biệt giữa chế độ ăn phương Đông và phương Tây

Có hai cách để nhìn nhận về dinh dưỡng: từ góc độ khoa học y tế truyền thống – nơi bạn cùng bác sĩ vạch ra những điều nên và không nên ăn dựa trên cơ địa; hoặc cách tiếp cận toàn diện tự nhiên – nơi bạn xây dựng chế độ ăn dựa trên cơ thể của bản thân: tâm trí, cơ thể và linh hồn. Dù chọn cách nào (hoặc cả hai), lựa chọn chế độ đều do bản thân quyết định.

Một chế độ ăn nghiêm ngặt chủ yếu dựa trên rau củ xanh giàu dinh dưỡng và thực phẩm nguyên bản không qua chế biến. Đã có rất nhiều nghiên cứu chứng minh công dụng và lợi ích của việc áp dụng chế độ ăn này.  5 chế độ ăn cụ thể để phân tích các khía cạnh khác nhau trên toàn cầu: Địa Trung Hải (Ý), Trung Quốc, Phương Tây (Mỹ), Nhật Bản và Ấn Độ, đồng thời so sánh lượng dinh dưỡng nạp vào cũng như sức khỏe tổng thể liên quan đến ăn uống.

Chế độ ăn Địa Trung Hải, đặc biệt là của Ý, từ lâu đã được coi là tối ưu cho sức khỏe. Nhật Bản cũng không kém cạnh, khi người dân ở đây nổi tiếng với tuổi thọ cao và khỏe mạnh. Các vấn đề sức khỏe của phương Tây (Mỹ) phổ biến và nghiêm trọng hơn nhiều, phần lớn trong số đó liên quan trực tiếp đến chế độ ăn uống. Theo truyền thống, chế độ ăn của Trung Quốc được coi là lành mạnh, tuy nhiên thời thế đang thay đổi tại quốc gia phát triển thần tốc này. Chế độ ăn của Ấn Độ cũng được coi là tốt cho sức khỏe, nhưng nó cực kỳ đa dạng, thay đổi theo từng chục cây số trên khắp đất nước rộng lớn với khẩu vị phong phú và đầy màu sắc.

Đặc điểm các chế độ ăn:

• Chế độ ăn Địa Trung Hải: Khi được thực hiện theo cách truyền thống, nó bao gồm lượng lớn ngũ cốc, các loại hạt, trái cây và rau quả, cá và dầu ô liu; lượng tiêu thụ thấp đối với các sản phẩm từ sữa, thịt đỏ, thịt chế biến sẵn và đồ ngọt; cùng với một lượng rượu vang vừa phải trong bữa ăn.

• Chế độ ăn Nhật Bản: Tập trung nhiều vào gạo, trái cây và rau quả, protein từ đậu nành và cá; lượng dầu mỡ hoặc chất béo tiêu thụ rất thấp.

• Chế độ ăn phương Tây: Đặc trưng bởi việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, các sản phẩm sữa béo, ngũ cốc tinh chế, đồ uống và đồ tráng miệng nhiều đường cùng đồ uống có cồn; lượng trái cây, rau quả, thực phẩm nguyên hạt, cá và gia cầm tương đối thấp. Chế độ ăn này có tác động tiêu cực đến sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ béo phì, hội chứng chuyển hóa, tiểu đường tuýp 2, bệnh tim mạch cũng như ung thư.

• Chế độ ăn Trung Quốc truyền thống: Bao gồm gạo, lúa mì và các sản phẩm từ lúa mì, rau quả với ít thực phẩm nguồn gốc động vật. Tuy nhiên, Trung Quốc dường như đang nhanh chóng từ bỏ chế độ ăn truyền thống cùng với sự phát triển kinh tế thần tốc. Quốc gia này đã trải qua những thay đổi đáng kể trong mô hình bệnh tật: từ việc giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng sang tỷ lệ cao về béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch và ung thư – tất cả đều liên quan đến ăn uống. Trung Quốc đang chuyển hướng sang tiêu thụ nhiều dầu ăn, thực phẩm chế biến sẵn và thịt động vật, đồng thời ít ăn ngũ cốc thô và các loại đậu hơn.

• Chế độ ăn Ấn Độ: Theo khoa học Ayurveda cổ đại, thực phẩm Ấn Độ là đầy đủ và trọn vẹn cho cơ thể. Họ không cần phụ thuộc vào thực phẩm ngoại nhập vì các loại đậu, ngũ cốc, trái cây và rau quả của họ cung cấp đủ chất xơ, chất béo, carbohydrate, protein, vitamin và khoáng chất. Đây là một quốc gia chủ yếu ăn chay nhưng vẫn duy trì được mức dinh dưỡng tuyệt vời mà không cần thịt. Tuy nhiên, Ấn Độ lại có số lượng người mắc tiểu đường cao và béo phì là mối đe dọa cho cả người lớn lẫn trẻ em. Điều này chủ yếu do tiêu thụ nhiều thực phẩm chiên rán và đồ ăn nhẹ, thường ăn muộn vào cuối ngày – những thói quen xấu không còn đúng với chế độ ăn truyền thống.

1. Kích thước phần ăn: Người phương Tây tiêu thụ khẩu phần ăn khổng lồ và thường chất tất cả lên một chiếc đĩa. Trong khi đó, người phương Đông thường dùng nhiều bát nhỏ với nhiều loại thực phẩm lành mạnh khác nhau, thường là ăn chung cả bàn.
2. Đồ ăn nhẹ (Snacking): Người phương Đông có xu hướng chọn các loại hạt và trái cây cho bữa phụ. Ngược lại, người phương Tây thiên về khoai tây chiên, bỏng ngô, đồ ngọt, thịt nguội và phô mai – những thứ chứa đầy chất béo bão hòa, đường và chất bảo quản.
3. Đồ uống: Người châu Á thường uống trà (chứa chất chống oxy hóa, ít calo, không đường), trong khi người phương Tây có thói quen uống nước ngọt có ga, nước chanh, trà đóng chai hoặc bia với lượng đường rất lớn.
4. Đồ tráng miệng: Ở phương Tây là kem, bánh ngọt, bánh táo, brownie... Trong khi ở phương Đông, tráng miệng chủ yếu là trái cây tươi. Đồ ngọt chỉ được dùng vào những dịp đặc biệt chứ không phải thói quen hàng ngày.
5. Rượu bia: Văn hóa uống rượu ở phương Tây phổ biến hơn nhiều so với phương Đông, dẫn đến các bệnh liên quan đến rượu bia ở phương Tây cũng nghiêm trọng hơn.

Thành phần thực phẩm:

Trong chế độ ăn phương Đông, lượng thực phẩm từ thực vật nhiều gấp ba lần thịt, gia cầm hoặc hải sản. Cá và động vật có vỏ thường được ăn hàng ngày (đặc biệt là Nhật Bản). Các loại rau phổ biến gồm giá đỗ, rau bina (cải bó xôi), cà tím, cải thìa, bắp cải, rong biển (kombu), cải xoăn, đậu Hà Lan, hành tây và nấm. Trái cây đặc trưng bao gồm nho, xoài, quýt, đu đủ, chanh dây, dứa, vải... Mỗi bữa ăn đều có đồ tươi sống, hấp sơ hoặc xào cùng các loại hạt và các sản phẩm từ đậu như đậu phụ, tương nén.

Có thể nghe hơi xa lạ, nhưng thực tế những thực phẩm này (hoặc các loại tương đương về dinh dưỡng) đều có sẵn ở phương Tây. Vấn đề là nhiều người chưa nhận thức được hoặc chưa chủ động tìm kiếm những gì thực sự cần thiết cho một chế độ ăn và lối sống lành mạnh.

Kết luận:

Một chế độ ăn cân bằng, bổ dưỡng bao gồm nhiều loại rau lá xanh, trái cây, thực phẩm nguyên bản, các loại đậu, ngũ cốc (gạo, ngô, kiều mạch, lúa mạch và các loại mì như soba, udon), cá, các loại hạt và "chất béo tốt". Và tại sao lại không thưởng thức một hoặc hai ly rượu vang đỏ vào những lúc thích hợp? "Mọi thứ đều cần sự điều độ" như ông nội tôi vẫn thường nói.

Hãy nghĩ về một chế độ ăn Địa Trung Hải truyền thống pha chút phong vị phương Đông; sự cân bằng này kết hợp với việc tập thể dục hàng ngày sẽ mang lại sự thay đổi tích cực hướng tới một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh.

The dietary differences between the east and west. Who has it right?