Hội chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui – Anhedonia

1. Anhedonia

1.1. Anhedonia là gì?

Hội chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui – Anhedonia là tình trạng thiếu hứng thú hoặc niềm vui từ những trải nghiệm trong cuộc sống. Bạn có thể không muốn dành thời gian với người khác hoặc làm những hoạt động mà trước đây đã từng khiến bạn hạnh phúc. Hội chứng này cũng là một triệu chứng phổ biến của nhiều bệnh lý tâm thần.

Việc sở thích của bạn thay đổi trong suốt cuộc đời là điều bình thường. Tuy nhiên với chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui, bạn sẽ cảm thấy ít thích thú hoặc ít vui vẻ hơn khi làm những việc mình thích.

Đọc thêm tại bài viết: Trầm cảm: dấu hiệu nhận biết từ nhẹ đến nặng

1.2. Có những loại anhedonia nào?

Có hai loại anhedonia:

• Anhedonia xã hội: Anhedonia xã hội xảy ra khi bạn không thích ở bên cạnh người khác.
• Anhedonia thể chất: Anhedonia thể chất xảy ra khi việc chạm vào cơ thể, ngửi mùi hoặc nghe thấy âm thanh không mang lại cho bạn niềm vui chẳng hạn như nghe nhạc, ăn uống hoặc quan hệ tình dục.

1.3. Cảm giác mất khả năng cảm nhận niềm vui như thế nào?

Nếu bạn đang mắc chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui, bạn có thể không “cảm nhận” được – như thể có một khoảng trống nơi bạn mong đợi cảm xúc của mình hiện diện hay cảm thấy như thể có một đám mây đen đang che khuất ánh mặt trời. Điều này có thể biểu hiện dưới các triệu chứng sau:

• Tê bì
• Buồn chán
• Vô cảm
• Tiêu cực

Ngoài ra, bạn có thể gặp tình trạng khó ngủ, từ đó ảnh hưởng đến tâm trạng và khả năng hoàn thành công việc hàng ngày của bạn. Thiếu ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến ham muốn tình dục hoặc khả năng sinh lý của bạn.

Bạn có thể gặp khó khăn khi dành thời gian cho người khác, bạn cảm thấy như mình không có gì để cho đi, cho dù đó là tình yêu, tình cảm hay sự trân trọng. Điều này có thể dẫn đến sự cô lập xã hội hoặc rối loạn lo âu xã hội.

Đọc thêm tại bài viết: 7 loại vitamin giúp chống lại bệnh trầm cảm: 'kẻ giết người thầm lặng'

1.4. Mất khả năng cảm nhận niềm vui so với vô cảm: Chúng có giống nhau không?

Câu trả lời là không. Mặc dù bạn có thể trải qua cả mất khả năng cảm nhận niềm vui và vô cảm cùng một lúc, nhưng hai tình trạng này không giống nhau. Chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui (anhedonia) là tình trạng thiếu sự thích thú hoặc khoái lạc. Trong khi đó, chứng thờ ơ (apathy) là tình trạng thiếu năng lượng hoặc động lực để làm việc.

2. Nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

2.1. Nguyên nhân

Chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui có thể là triệu chứng của các bệnh lý sau:

• Trầm cảm
• Tâm thần phân liệt
• Rối loạn lưỡng cực
• Rối loạn sử dụng chất gây nghiện
• Bệnh Parkinson
• Rối loạn căng thẳng sau chấn thương
• Chấn thương sọ não

Nhiều nghiên cứu đang được tiến hành để tìm hiểu thêm về nguyên nhân của chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui. Các nghiên cứu cho thấy rằng nó có thể là do thiếu hoạt động ở vùng vân bụng của não (ventral striatum) - nằm phía trên và phía sau tai. Vùng này chứa "trung tâm khoái cảm" của não, nơi tiếp nhận và sản sinh ra dopamine. Dopamine là hormone "tạo cảm giác dễ chịu". Sự thay đổi hoạt động ở vùng này của não có thể ảnh hưởng đến cách bạn cảm nhận niềm vui chẳng hạn như được ở bên cạnh người khác hoặc tham gia vào các hoạt động nhất định.

2.2. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ tiến hành hỏi bạn những câu hỏi về cảm xúc và tâm trạng của bạn, thu thập đầy đủ tiền sử bệnh, kết hợp với khám sức khỏe để loại trừ bất kỳ bệnh lý nào khác.

Vì chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui có thể liên quan đến trầm cảm, bác sĩ có thể đề nghị làm xét nghiệm máu để xác định hoặc loại trừ bất kỳ bệnh lý tiềm ẩn nào có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của bạn, bao gồm:

• Thiếu vitamin D
• Mất cân bằng hormone tuyến giáp (suy giáp)

2.3. Chăm sóc và Điều trị

Không có phương pháp điều trị cụ thể nào cho chứng mất mất khả năng cảm nhận niềm vui. Tuy nhiên bác sĩ sẽ giúp bạn giảm bớt triệu chứng này bằng cách chẩn đoán và điều trị nguyên nhân hoặc tình trạng tiềm ẩn gây ra chứng này. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Liệu pháp nhận thức hành vi
• Thuốc chống loạn thần
• Thuốc chống trầm cảm
• Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI)
• Tiêm Ketamine
• Liệu pháp sốc điện (ECT)
• Kích thích từ xuyên sọ (TMS)

Bạn có thể cần kết hợp các phương pháp điều trị để đạt hiệu quả tốt, chẳng hạn như kết hợp dùng thuốc và liệu pháp nhận thức hành vi. Hãy thông báo ngay cho bác sĩ điều trị biết nếu bạn gặp bất kỳ tác dụng phụ nào như ý nghĩ tự tử khi bắt đầu một phương pháp điều trị mới. Bạn có thể cần tiếp tục điều trị ngay cả khi bạn cảm thấy tốt hơn để chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui không tái phát.

Bác sĩ cũng có thể đưa ra các khuyến nghị để giúp bạn giảm bớt chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui tại nhà, ví dụ tập thể dục thường xuyên, đi bộ hoặc tập yoga. Khi bạn tham gia vào các hoạt động thể chất, cơ thể bạn sẽ giải phóng dopamine. Vì chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui ảnh hưởng đến mức độ dopamine trong cơ thể, do đó tập thể dục có thể giúp cơ thể giải phóng nhiều dopamine hơn để kích hoạt "trung tâm khoái cảm" của não bộ.

2.4. Những rủi ro có thể xảy ra khi không điều trị

Chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui không được điều trị có thể ảnh hưởng đến cả sức khỏe tinh thần và thể chất của bạn. Những nguy cơ có thể xảy ra bao gồm:

• Rối loạn trầm cảm nặng
• Cô lập xã hội
• Lo lắng
• Khó duy trì các mối quan hệ
• Thay đổi tâm trạng
• Suy nghĩ tự tử
• Thiếu năng lượng hoặc mệt mỏi
• Suy dinh dưỡng

2.5. Phòng ngừa

Hiện chưa có cách nào để phòng ngừa chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui. Tuy nhiên, tình trạng này có thể được điều trị khỏi hoặc cải thiện dưới sự giám sát của bác sĩ. Bạn sẽ bắt đầu cảm thấy tốt hơn khi bắt đầu điều trị và có thể tái phát sau khi dừng điều trị. Để giảm nguy cơ tái phát triệu chứng, bạn cần tuân theo kế hoạch điều trị của bác sĩ ngay cả khi bạn cảm thấy tốt hơn.

3. Lời khuyên từ bác sĩ

Nếu bạn không còn cảm thấy niềm vui hoặc sự thích thú như trước đây, hãy tới gặp bác sĩ ngay. Chứng mất khả năng cảm nhận niềm vui có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của bạn, tuy nhiên bạn có thể được điều trị khỏi bệnh nếu được chẩn đoạn sớm và điều trị đúng cách. Bác sĩ chuyên khoa tâm thần có thể giúp bạn chẩn đoán, điều trị kết hợp để giảm bớt triệu chứng và bạn sẽ cảm thấy tốt hơn nhanh chóng. Liên hệ Phòng khám Chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM để được tư vấn chế độ ăn phù hợp với người bị trầm cảm nhé!

https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/25155-anhedonia