Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sử dụng kháng sinh làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng?

Kết quả của một nghiên cứu mới, được chia sẻ tại Hội nghị về Ung thư Đường tiêu hóa của Hiệp hội Ung thư Y tế Châu Âu năm 2021 chỉ ra rằng, mọi người đặc biệt là những người dưới 50 tuổi, có thể tăng nguy cơ mắc ung thư đại tràng do lạm dụng thuốc kháng sinh. Thông tin mới này củng cố tầm quan trọng của việc kê đơn thuốc kháng sinh có trách nhiệm và việc nên tầm soát ung thư đại tràng ở những người trẻ tuổi.

Thuốc kháng sinh và hệ vi sinh vật

Tên chung của các vi sinh vật sống trong đường tiêu hóa là hệ vi sinh vật đường ruột, và nó có mối quan hệ phức tạp với sức khỏe của chúng ta. Các vi sinh vật này giúp tiêu hóa thức ăn, phá vỡ các hóa chất độc hại và giải phóng các chất quan trọng giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch. Các nhà khoa học tin rằng nhiều bệnh có liên quan đến sự mất cân bằng của hệ vi sinh vật này. Thuốc kháng sinh có thể làm đảo lộn sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột, điều này có thể dẫn đến sản xuất thừa hoặc thiếu một số chất hóa học mà các chuyên gia cho là quan trọng để điều chỉnh hệ thống miễn dịch. Sự mất cân bằng thậm chí có thể gây ra một số bệnh ung thư. Các nghiên cứu trước đây đã phát hiện ra mối liên quan giữa việc sử dụng kháng sinh và bệnh ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, những nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào người lớn tuổi, và kết quả vẫn chưa thể kết luận.

Nghiên cứu

Gần đây, một nhóm các nhà nghiên cứu đã tiến hành xác định xem liệu việc sử dụng kháng sinh có liên quan đến sự phát triển của bệnh ung thư đại trực tràng ở những người trẻ tuổi hay không. Các nhà khoa học cũng muốn tìm hiểu thêm liệu các loại kháng sinh khác nhau có gây ra các loại ung thư khác nhau hay không. Sử dụng dữ liệu từ năm 1999–2011 từ khắp Scotland, các nhà khoa học đã tìm thấy 7.903 người có chẩn đoán bệnh ung thư đại trực tràng và đối chiếu họ với 30.418 người không được chẩn đoán ung thư. Các nhà nghiên cứu đã đối chiếu những người tham gia dựa trên vị trí, năm sinh, giới tính và năm đăng ký cơ sở dữ liệu. Họ loại bỏ những người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch và có nguy cơ mắc bệnh ung thư đại trực tràng cao. Các nhà khoa học chia dữ liệu thành hai nhóm: khởi phát sớm và khởi phát muộn. Những người trong nhóm đầu tiên được chẩn đoán trước khi 50 tuổi, trong khi những người trong nhóm khởi phát muộn là 50 tuổi trở lên tại thời điểm chẩn đoán. Có 445 người trong nhóm khởi phát sớm và 7.458 người trong nhóm khởi phát muộn. Khi có bằng chứng cho thấy các nguyên nhân khác nhau giữa người bệnh khởi phát sớm và người bệnh khởi phát muộn, nhóm nghiên cứu đã phân tích các nhóm này riêng biệt. Cơ sở dữ liệu bao gồm các đơn thuốc kháng sinh đường uống, được phân loại theo nhóm thuốc và tác dụng chống kỵ khí. Thuốc chống kỵ khí tiêu diệt vi khuẩn kỵ khí - những vi khuẩn không cần oxy để sống. Những vi khuẩn này tạo nên phần lớn hệ vi sinh vật đường ruột của con người. Nhóm cũng thu thập các thông tin quan trọng khác, bao gồm:

  • Tình trạng sức khỏe.
  • Sử dụng các loại thuốc khác, chẳng hạn như aspirin và thuốc chống viêm steroid.
  • Tình trạng hút thuốc.
  • Sử dụng rượu, bia.

Khi có dữ liệu, các nhà khoa học thực hiện các phân tích riêng biệt bao gồm vị trí chính xác của khối u chính và chỉ số khối cơ thể.

Kết quả nghiên cứu

Khoảng 55% những người bị bệnh ung thư đại trực tràng trong mỗi nhóm là nam giới và gần 50% những người tham gia đã nhận được đơn thuốc kháng sinh. Nhiều người phát triển bệnh ung thư đại trực tràng đã dùng thuốc kháng sinh so với những người không phát triển bệnh ung thư đại trực tràng. Nhìn chung, sử dụng kháng sinh có liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng ước tính cao hơn 49% ở những người dưới 50 tuổi và nguy cơ cao hơn ước tính 9% ở những người từ 50 tuổi trở lên. Sử dụng kháng sinh không liên quan đáng kể đến việc tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Ngoài ra, nguy cơ dường như không liên quan đến thời gian dùng thuốc kháng sinh. Kháng sinh chống vi khuẩn kỵ khí có mối liên quan với việc tăng nguy cơ ung thư đại tràng ở cả hai nhóm tuổi. Khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh dữ liệu về chỉ số khối cơ thể, việc sử dụng thuốc và các bệnh đi kèm, mối liên quan giữa nguy cơ bệnh ung thư đại trực tràng và kháng sinh tăng lên. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng kích thước mẫu trong phân tích này không đủ lớn để đưa ra bất kỳ tuyên bố chắc chắn nào.

Những phát hiện trong nghiên cứu

Các nhà nghiên cứu tuyên bố rằng nhiều yếu tố có khả năng thúc đẩy sự gia tăng bệnh ung thư đại trực tràng khởi phát sớm. Những yếu tố này bao gồm các khía cạnh liên quan đến chế độ ăn uống, béo phì, căng thẳng và giảm tập thể dục. Các nhà nghiên cứu cho biết, hiện tại không có đủ bằng chứng để nói liệu kháng sinh có chắc chắn làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở người hay không. Tiếp tục nghiên cứu là điều cần thiết, vẫn cần hiểu loại kháng sinh nào có thể làm tăng nguy cơ, điều này xảy ra như thế nào và chúng làm tăng nguy cơ đến mức nào. Thuốc kháng sinh là một công cụ cần thiết để chống lại các bệnh thông thường, vì vậy điều quan trọng là bạn phải tuân theo lời khuyên của bác sĩ về việc dùng thuốc. Các nhà nghiên cứu nói rằng có khả năng những thay đổi liên quan đến kháng sinh sẽ gây ảnh hưởng đến hệ vi khuẩn đường ruột, từ đó gây kích thích hệ thống miễn dịch. Sự gián đoạn này có thể làm các nguyên nhân gây bệnh di chuyển, từ đó gây ung thư. Nói cách khác, không phải thuốc kháng sinh là chất gây ung thư, mà là những thay đổi trong hệ vi khuẩn đường ruột xảy ra sau khi sử dụng chúng.

Những hạn chế trong nghiên cứu

Các nhà nghiên cứu thừa nhận rằng nhóm có bệnh ung thư đại trực tràng khởi phát sớm là khá nhỏ, đặc biệt là cần phải phân chia dữ liệu giữa các loại kháng sinh. Họ nói thêm rằng việc kháng sinh chống kỵ khí có thể không liên quan vì hầu hết các kháng sinh đều có hoạt tính kép chống kỵ khí và hiếu khí. Ngoài ra, tập dữ liệu không chứa thông tin về tiền sử gia đình hoặc thói quen ăn kiêng của những người tham gia và chỉ có thông tin chỉ số khối cơ thể trong khoảng một phần ba mẫu. Cả hai yếu tố này có thể có ảnh hưởng đáng kể đến nguy cơ mắc bệnh ung thư đại trực tràng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Các tác dụng phụ của kháng sinh

 

 

Hà Linh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (tổng hợp từ Medical News Today) -
Bình luận
Tin mới
  • 06/10/2022

    Giao mùa, cần nhớ 4 cách chăm sóc trẻ để phòng bệnh

    Thời tiết thay đổi thất thường, từ nóng chuyển sang lạnh, nắng chuyển sang mưa sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ em khi sức đề kháng của các con còn non yếu.

  • 06/10/2022

    Cách nhận biết hắt hơi, sổ mũi do cảm lạnh hay viêm mũi xoang

    Hắt hơi, chảy nước mũi, ho… là triệu chứng bệnh thông thường nhiều người hay gặp phải. Vậy đây là dấu hiệu của cảm lạnh thông thường hay viêm mũi xoang? Khi nào chúng ta cần đi khám?

  • 06/10/2022

    Bộ Y tế: Không xét nghiệm tràn lan Adenovirus ở trẻ em

    Adenovirus là bệnh truyền nhiễm đã lưu hành từ những năm 50 và là bệnh truyền nhiễm nhóm B. Các chuyên gia cho rằng việc xét nghiệm phải có chỉ định của bác sĩ, không xét nghiệm tràn lan.

  • 06/10/2022

    Ăn rau sống: Lợi và hại

    Nhiều người cho rằng các vitamin trong rau sống thường được bảo toàn nguyên vẹn, ít bị hao hụt so với khi nấu chín. Tuy nhiên, ăn chín uống sôi sẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm giun sán hay ngộ độc.

  • 06/10/2022

    Rau, quả tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, rửa thế nào cho đúng?

    Với rau, củ quả, cách duy nhất để làm sạch là rửa. Cách truyền thống, đơn giản nhưng bảo đảm an toàn vệ sinh nhất vẫn là rửa rau xanh có lá to, quả chín dưới vòi nước sạch, chảy mạnh.

  • 06/10/2022

    Teo não

    Teo não là tình trạng mất các tế bào thần kinh. Teo não là nguyên nhân của nhiều bệnh khác nhau làm tổn thương não, bao gồm đột quỵ và bệnh Alzheimer. Khi bạn già đi, bạn sẽ dần mất một số tế bào não, nhưng quá trình sẽ xảy ra từ từ. Teo não liên quan đến bệnh tật hoặc chấn thương xảy ra nhanh hơn và gây tổn hại nhiều hơn.

  • 05/10/2022

    Lợi ích của việc ăn rau quả

    Mỗi nhóm rau quả đều có giá trị dinh dưỡng nhất định. Nhóm màu xanh đậm giàu các hoạt chất sinh học có đặc tính chống ung thư. Các loại rau lá xanh đậm giàu beta-caroten, folate, vitamin C, K…

  • 05/10/2022

    Nhóm trẻ có nguy cơ cao bị triệu chứng hậu Covid-19

    Một trẻ mắc Covid-19 với mức độ nhẹ cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu của hậu Covid-19. Tuy nhiên, trẻ mắc Covid-19 cấp tính nguy kịch cần thở máy hoặc chăm sóc ở các đơn vị hồi sức tích cực sẽ dễ bị mắc các triệu chứng như mệt mỏi, yếu cơ sau khi hết bệnh…

Xem thêm