Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Phức tạp bệnh của người già

Tuổi già có những sự khác biệt với tuổi trẻ gây khó khăn cho chẩn đoán. bệnh của người già thường phức tạp, việc chẩn đoán phải nghĩ đến nhiều khả năng và bệnh lý khác nữa.

Thế giới đang già dần, hiện nay 2/3 số người được coi là già khi tuổi đã trên 65 tuổi vẫn đang sống và mang trong mình khá nhiều loại bệnh tật. Đặc điểm nổi bật nhất ở người già là sự lão hóa của cơ thể, quá trình này bắt đầu từ tuổi 30 và tiến triển dần dần qua năm tháng. Tuy nhiên, quá trình lão hóa cũng khác nhau tùy theo mỗi cá thể. Trong một con người thì sự lão hóa của mỗi cơ quan cũng khác nhau, có những cơ quan suy giảm một cách đột ngột, độc lập với các cơ quan khác và chịu nhiều vào sự ảnh hưởng của dinh dưỡng, môi trường và lối sống của mỗi cá nhân. Lão hóa bình thường có thể gia tăng do các yếu tố nguy hại như: tăng huyết áp, nghiện thuốc lá và có lối sống quá tĩnh tại.

Bệnh cảnh lâm sàng thường luôn không điển hình

Bệnh của người già thường gây tổn thương ở những cơ quan xung yếu nhất của cơ thể như: não, tim, gan, hệ nội tiết… vì các cơ quan này thường khác nhau giữa các cá thể nên bệnh cảnh lâm sàng thường không điển hình. Ví dụ như chỉ có không đầy 1/4 số người già bị bệnh cường giáp có đầy đủ tam chứng kinh điển: bướu cổ, run tay, lồi mắt. Trong khi số còn lại dù bị bệnh cường giáp, nhưng lại có triệu chứng ở các cơ quan khác và không điển hình như: rung nhĩ, lú lẫn, trầm cảm, ngất hay suy nhược cơ thể. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào các triệu chứng kinh điển sẽ dẫn đến chẩn đoán sai, điều này đã có khá nhiều cơ sở y tế và nhiều thầy thuốc mắc phải. Do đó, với người già việc chẩn đoán phân biệt giữa các bệnh với nhau phải tương đối rộng, tránh bỏ sót bệnh dẫn đến những tác hại khôn lường và có thể dẫn đến tử vong.

 

Bệnh của người già thường bộc lộ ngay từ giai đoạn sớm

Nguyên nhân chủ yếu là do cơ chế tự bù trừ của cơ thể bị giảm theo thời gian. Ví dụ như suy tim có thể xuất hiện sớm ngay khi mới bị chớm cường giáp, rối loạn về nhận thức cũng xuất hiện sớm ngay khi bệnh Alzheimer mới ở mức độ nhẹ, rối loạn đi tiểu đã có ngay khi u tuyến tiền liệt mới hơi to…Vì vậy, nghe như có nghịch lý là việc điều trị bệnh ở người lớn tuổi trong một số trường hợp có thể dễ hơn so với người trẻ tuổi. Nhưng với người lớn tuổi còn một vấn đề rất khó đó là sự đáp ứng với thuốc điều trị thường kém hơn so với người trẻ tuổi và gặp nhiều đáp ứng phụ hơn.

Nhiều dấu hiệu được coi là bình thường

Trong thực tế do quá trình lão hóa, cho nên có nhiều dấu hiệu có thể được coi là bệnh lý ở người trẻ nhưng lại là bình thường và tương đối phổ biến với người già như: Nước tiểu có vi trùng, ngoại tâm thu của tim, giảm canxi trong xương, giảm dung nạp đường huyết, tăng tần suất co bóp của bàng quang… và những biểu hiện đó chưa chắc đã phải do bệnh lý gây ra. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy rằng các thầy thuốc và gia đình bệnh nhân cũng không được phép chủ quan. Một nhận định sai sẽ dẫn đến việc xử lý sai. Ví dụ như việc tìm thấy vi trùng trong nước tiểu của người bệnh có triệu chứng sốt đi kèm thì phải luôn nghĩ đến nhiễm trùng cấp tính của đường tiết niệu và cần có những điều trị cần thiết ngay.

Việc chẩn đoán không nên quá đơn giản

Đối với thầy thuốc, do các triệu chứng bệnh ở người già thường do nhiều nguyên nhân nên không được đơn giản hóa các chẩn đoán, ngay từ trong tiềm thức của mình. Ví dụ ở một bệnh nhân có các triệu chứng về tim mạch như: thiếu máu, tiếng thổi ở tim, tắc động mạch võng mạc…; ở người trẻ thì thầy thuốc có phản xạ chẩn đoán là bệnh viêm nội tâm mạc, tức là viêm màng trong của tim ngay. Nhưng với người già thì khác hẳn, việc thiếu máu có thể do sử dụng asprin để phòng nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Tắc động mạch do xơ vữa động mạch và rối loạn chuyển hóa mỡ. Vì vậy, đối với người già không nên chỉ hướng độc nhất vào một bệnh, một chẩn đoán mà phải nghĩ đến nhiều khả năng và bệnh lý khác nữa. Điều này đòi hỏi phải có sự thăm khám tỉ mỉ, kỹ lưỡng, thầy thuốc có kiến thức rộng, có kinh nghiệm và có sự hợp tác tốt với gia đình bệnh nhân.

Hơn thế nữa, khi đã chẩn đoán đúng thì việc điều trị bệnh duy nhất ở người bệnh lớn tuổi nhiều khi cũng không có kết quả mà phải điều trị một cách tổng thể kể cả các bệnh đi kèm, tâm lý, dinh dưỡng, môi trường sống và tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể.

PGS.TS. NGUYỄN HOÀI NAM - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 28/01/2022

    Ung thư, COVID-19 và những ngày nghỉ: Đối phó với căng thẳng của mùa lễ hội

    Đừng ngạc nhiên nếu bạn cảm thấy căng thẳng và áp lực trong kỳ nghỉ lễ. Căng thẳng là món quà không mong muốn liên tục xuất hiện trong suốt mùa lễ từ Lễ Giáng sinh đến Ngày đầu năm mới, cho dù đó là kế hoạch du lịch, nấu một bữa ăn thịnh soạn, tìm món quà hoàn hảo, đối phó với những người thân khó tính, trang trí hoặc có những kỳ vọng không hợp lý.

  • 27/01/2022

    Tầm quan trọng của Vitamin D trong việc phòng ngừa COVID-19

    Nồng độ Vitamin D thấp có thể làm tăng nguy cơ mắc COVID-19 nghiêm trọng khi nhiễm bệnh. Một vài nghiên cứu cho thấy, bổ sung đủ vitamin D giúp bạn phòng ngừa COVID-19 hiệu quả hơn.

  • 27/01/2022

    Ăn hoa quả sấy khô sao cho lành mạnh?

    Nhiều người cho rằng hoa quả sấy khô là thực phẩm có thể ăn thỏa thích mà không gây tăng cân. Cùng Sức khỏe+ tìm hiểu về mặt lợi – hại của hoa quả sấy khô và cách thêm món ăn này vào thực đơn hàng ngày.

  • 27/01/2022

    Gợi ý 3 tư thế yoga giúp giảm đau thoát vị đĩa đệm

    Tập yoga giúp giảm đau thoát vị đĩa đệm là một phương pháp hết sức đơn giản nhưng đem lại hiệu quả rất lớn. Các tư thế yoga Sức khỏe + giới thiệu dưới đây sẽ giúp cho người thoát vị đĩa đệm tâp luyện nhẹ nhàng, dễ thực hiện.

  • 27/01/2022

    7 thực phẩm “cứu cánh” cho tóc rụng

    Một chế độ ăn uống cân bằng với các chất dinh dưỡng phù hợp sẽ giúp kích thích quá trình mọc tóc nhằm đem lại mái tóc dày và dài hơn, đặc biệt nếu bạn đang bị rụng tóc do chế độ dinh dưỡng kém.

  • 27/01/2022

    4 bí kíp tăng miễn dịch chống Omicron

    Ngủ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm, uống đủ nước, bổ sung vitamin C và D, tập thể dục điều độ để tăng cường miễn dịch chống lây nhiễm biến chủng Omicron.

  • 27/01/2022

    Căng thẳng ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

    Tất cả chúng ta đều phải đối mặt với căng thẳng tại một số thời điểm trong cuộc sống. Đó có thể là vấn đề về công việc, về chuyện ốm đau trong gia đình hoặc về vấn đề tiền bạc, các vấn đề liên quan đến tình cảm, người thân mất đi, thay đổi môi trường sống,…

  • 26/01/2022

    Vai trò của thiền định đối với sức khỏe con người

    Cuộc sống có thật nhiều thứ khiến chúng ta phải bận tâm suy nghĩ, nhiều khi chính những suy nghĩ ấy làm cho chúng ta mệt mỏi. Bài viết của BS. Phạm Thị Vân Ngọc sau đây sẽ giúp bạn đọc nhận ra 1 phương cách giúp cân bằng cho sức khỏe, đó là thiền định.

Xem thêm