Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Phòng bệnh rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa thường liên quan đến chế độ ăn uống, nguyên nhân khởi đầu có thể là ăn phải thức ăn ôi thiu, uống sữa quá hạn sử dụng (trẻ em)

Rối loạn tiêu hóa thường liên quan đến chế độ ăn uống, nguyên nhân khởi đầu có thể là ăn phải thức ăn ôi thiu, uống sữa quá hạn sử dụng (trẻ em), ăn rau sống gây đau bụng, đi lỏng, nếu thức ăn bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh thì rất nguy hiểm (vi khuẩn tả, thương hàn, E.coli, vi khuẩn lỵ, lỵ amíp…) nhưng có thể là nguyên nhân thứ phát (làm khơi dậy một bệnh nào đó tái phát, ví dụ, ăn chua cay làm cơn đau dạ dày hoặc viêm đại tràng mạn tính tái phát… Đây là bệnh thường gặp trong cộng đồng, nhất là thời điểm mùa mưa bão như hiện nay, vì vậy, cần có một số biện pháp để ngăn chặn chúng.

Rối loạn tiêu hóa có phải là một bệnh?

Rối loạn tiêu hóa là một hội chứng xảy ra ở đường tiêu hóa. Đường tiêu hóa bao gồm từ miệng đến hậu môn. Mỗi một bộ phận khi mắc bệnh đều có biểu hiện triệu chứng, có thể chỉ diễn ra ở ngay bộ phận đó (loét miệng gây đau ảnh hưởng lớn đến ăn, uống, nhất là trẻ nhỏ), nhưng nhiều khi ảnh hưởng đến các bộ phận tiêu hóa khác (viêm dạ dày gây đau bụng, phân lúc đặc lúc lỏng, đôi khi rắn…).

Rối loạn tiêu hóa, tùy từng bộ phận đường tiêu hóa do nhiều nguyên nhân gây nên, do đó gồm nhiều triệu chứng khác nhau và do nhiều bệnh gây nên. Ví dụ, một trẻ sơ sinh nôn trớ hoặc một thanh niên bị viêm dạ dày gây đau bụng lâm râm hay dữ dội hoặc một bà lão bị táo bón gây đau bụng dưới từng cơn, mệt mỏi, chán ăn…

Bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm điều trị tại Bệnh viện ĐK Đồng Nai. Ảnh: SM

Nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa

Bất kỳ nguyên nhân nào làm tổn thương đường tiêu hóa gây tăng co thắt cơ trơn của hệ thống tiêu hóa như sôi bụng, đầy hơi, trướng bụng, đau, làm đảo lộn tiêu hóa, thay đổi tính chất phân (nát, sền sệt, lỏng, sủi bọt hoặc rắn, cục…), mùi của phân cũng không bình thường (khắm, tanh…) gọi là rối loạn tiêu hóa.

Rối loạn tiêu hóa thường liên quan đến chế độ ăn uống, có thể là nguyên nhân tiên phát (khởi đầu), ví dụ, ăn thức ăn ôi thiu, uống sữa quá hạn sử dụng (trẻ em), ăn rau sống gây đau bụng, đi lỏng, nếu thức ăn bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh thì rất nguy hiểm (vi khuẩn tả, thương hàn, E.coli, vi khuẩn lỵ, lỵ amíp…) nhưng có thể là nguyên nhân thứ phát (làm khơi dậy một bệnh nào đó tái phát, ví dụ, ăn chua cay làm cơn đau dạ dày hoặc viêm đại tràng mạn tính tái phát…

Rối loạn tiêu hóa thể hiện như thế nào?

Với trẻ còn bú có thể bị trớ sau khi bú. Trẻ bị trớ có thể do bế sai tư thế hoặc do bú quá no hoặc do thần kinh của trẻ phát triển chưa hoàn chỉnh, nhất là hệ thần kinh thực vật chi phối nhu động hệ tiêu hóa, nhất là dạ dày, ruột. Ở trẻ lớn hơn, rối loạn tiêu hóa biểu hiện phân “sống” (hoa cà hoa cải, màu xanh, sủi bọt, lổn nhổn…), thông thường do chế độ ăn, uống không hợp lý. Trường hợp trẻ đau bụng, đi lỏng (tiêu chảy) nhiều lần trong ngày có thể do nhiễm trùng hệ thống tiêu hóa bởi ăn uống không hợp vệ sinh bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh.

Người trưởng thành rối loạn tiêu hóa rất đa dạng, nhất là mùa hè, mùa mưa bão mưa nắng thất thường, việc ăn uống đôi khi không đảm bảo vệ sinh gây rối loạn tiêu hóa. Biểu hiện thường gặp nhất là đau bụng, đau bụng có thể âm ỉ, từng cơn, có thể dữ dội, nhất là trong trường hợp ngộ độc thực phẩm.

Kèm theo là đầy hơi, trướng bụng, buồn nôn hoặc nôn, cuối cùng có thể là đi lỏng. Những ngày tiếp theo, nếu không được xử trí, các triệu chứng rối loạn tiêu hóa có thể tăng lên, đôi khi gây nguy hiểm (nhiễm trùng, nhiễm độc thức ăn). Với những bệnh viêm đại tràng mạn tính  (viêm đại tràng co thắt, hội chứng ruột kích thích…), đau bụng gần như ngày nào cũng xuất hiện, nếu ăn uống không đảm bảo vệ sinh, cường độ, nhịp độ đau bụng có thể tăng lên, phân không thành khuôn, bụng lúc nào cũng thấy khó chịu (ậm ạch, đầy hơi…), trung tiện nhiều.

Đội thanh niên tình nguyện tham gia giúp người dân dọn vệ sinh môi trường sau mưa lũ.

Lời khuyên của thầy thuốc

Mùa hè nóng nực cộng với mùa mưa bão đang đến, vì vậy, cần ăn uống hết sức thận trọng cho mọi lứa tuổi, không riêng gì trẻ nhỏ. Ăn chín (không ăn thức ăn chưa nấu chín hoặc sống như tiết canh, nem chua, nem chạo, gỏi), không ăn thức ăn đã thiu, ôi hoặc đã nấu để quá 6 giờ. Với trẻ, không uống sữa đã quá hạn sử dụng, hộp sữa đã phồng, méo mó.

Không để trẻ uống các loại nước giải khát, kem bán dạo, bán ở vỉa hè không đảm bảo vệ sinh. Không ăn rau sống, không uống nước chưa đun sôi, nước đóng bình không đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh. Không ăn các loại thực phẩm đã để trong tủ lạnh quá lâu hay những thức ăn đường phố không rõ xuất xứ. Với những người mắc bệnh về tiêu hóa mạn tính (dạ dày, đại tràng…), nên lưu ý tránh xa các loại thức ăn, gia vị quá chua cay, nước uống có cồn, có gas… Cần uống nhiều nước, ăn nhiều rau (vì mùa hè ra nhiều mồ hôi), ăn thêm trái cây...

PGS.TS.BS. Bùi Khắc Hậu - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 30/05/2024

    5 "cách" chăm sóc não bộ giúp trí nhớ luôn nhạy bén

    Lối sống, thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống hàng ngày có thể ảnh hưởng đến trí nhớ cũng như sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Dưới đây là 5 điều bạn nên thực hiện mỗi ngày để giữ cho hoạt động của não bộ luôn nhạy bén.

  • 30/05/2024

    Sự ảnh hưởng của ô nhiễm không khí tới sức khỏe

    Khi bạn tiếp xúc với các hạt mịn trong không khí bị ô nhiễm. Các hạt mịn này thâm nhập sâu vào phổi và hệ thống tim mạch, gây ra các bệnh đột quỵ, bệnh tim, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

  • 30/05/2024

    Lợi ích bất ngờ của việc đi bộ dưới mưa

    Thay vì vội vã tìm chỗ trú khi trời mưa, hãy dành thời gian cảm nhận vẻ đẹp của những cơn mưa và cân nhắc việc đi bộ dưới chúng. Bởi ẩn sau những hạt mưa là những lợi ích bất ngờ cho sức khỏe và tinh thần của bạn.

  • 30/05/2024

    Cách thiết lập thói quen ngủ tốt cho trẻ

    Chăm sóc một em bé mới sinh có thể khiến bạn cảm thấy luôn trong tình trạng mệt mỏi và thiếu ngủ. Và có một điều không thể tránh khỏi: Khi em bé mới sinh không thể ngủ suốt đêm, thì bạn cũng không thể.

  • 30/05/2024

    Cách ổn định huyết áp tại nhà bạn nên biết

    Tăng huyết áp nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra hàng loạt các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như đau tim, đột quỵ, suy tim, mất thị lực, mất trí nhớ, yếu xương, đau thắt ngực, bệnh động mạch ngoại biên...Vậy làm thế nào để hạ huyết áp hiệu quả?

  • 29/05/2024

    Chứng đau nửa đầu là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ ở người trẻ

    Nghiên cứu mới cho thấy thế hệ Millennials (Gen Y - nhóm sinh từ năm 1981 - 1996) và Gen Z ( nhóm sinh từ 1997 - 2012) có nguy cơ đột quỵ cao hơn nếu thường xuyên bị đau nửa đầu.

  • 29/05/2024

    10 lợi ích sức khỏe đáng ngạc nhiên của tình dục

    Hoạt động tình dục không chỉ mang lại cảm giác thỏa mãn, mà còn đóng góp đáng kể vào sức khỏe tổng thể. Bài viết dưới đây sẽ điểm qua 10 lợi ích đáng ngạc nhiên của một đời sống tình dục tích cực.

  • 29/05/2024

    14 CÁCH CHĂM SÓC TRẺ SƠ SINH MÙA HÈ TRỜI NẮNG NÓNG GIÚP BÉ DỄ CHỊU

    Nhiệt độ tăng cao trong những tháng hè có thể là thách thức trong việc chăm sóc trẻ sơ sinh. Thời tiết nắng nóng có thể gây ra cảm giác khó chịu thậm chí là nguy cơ mắc các bệnh lý nhiễm trùng liên quan đến thời tiết. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp cho các bậc cha mẹ, người chăm sóc các cách chăm sóc trẻ sơ sinh mùa hè để giữ cho bé luôn thoải mái, khỏe mạnh trong mùa nắng nóng.

Xem thêm