Những loại thực phẩm chức năng tiềm ẩn nguy hại

Đầu tiên, các loại thực phẩm chức năng đôi khi có thể tương tác với nhau, cũng như tương tác với các thuốc kê đơn và không kê đơn khác. Ngoài ra, các loại thực phẩm chức năng còn không được kiểm soát chặt chẽ như các loại thuốc về hiệu quả và mức độ an toàn trước khi được đưa ra thị trường.

Khi được sử dụng đúng cách, một số loại thực phẩm chức năng sẽ giúp cải thiện sức khoẻ, nhưng một số khác có thể sẽ không đem lại hiệu quả, thậm chí là gây hại. Ví dụ, các nghiên cứu đã chứng minh sử dụng trên 1000mg canxi/ngày sẽ làm tăng nguy cơ tử vong do ung thư. Ngoài ra, dữ liệu còn cho thấy những người bổ sung đủ magie, kẽm, và vitamin A, K sẽ có nguy cơ tử vong thấp hơn, nhưng đó là khi họ bổ sung những dưỡng chất này từ thực phẩm, không phải thực phẩm chức năng.

Quá nhiều vitamin D có thể gây hại cho thận

Vitamin D giúp kích thích hấp thu canxi trong cơ thể và bổ sung đủ vitamin D là yếu tố rất quan trọng để có sức khoẻ tốt, giúp bạn có xương chắc khoẻ và dự phòng tình trạng loãng xương. Bổ sung vitamin D là một tình trạng phổ biến vì vitamin D không có nhiều trong các loại thực phẩm. Cơ thể có thể tạo ra vitamin D bằng việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời nhưng việc tăng thời gian ở trong nhà và sử dụng nhiều kem chống nắng đã làm hạn chế lượng vitamin D thu được từ ánh sáng mặt trời.

Tuy nhiên, lại có rất nhiều người có “đam mê” bổ sung vitamin D. Theo các số liệu thống kê, bổ sung vitamin D liều thấp (dưới 400 đơn vị/ngày) không giúp dự phòng tình trạng loãng xương. Tuy vậy, uống với liều cao cũng không phải là một lựa chọn tốt. Ở người trưởng thành khoẻ mạnh, lượng vitamin D trong máu trên 100ng/mL có thể làm tăng hấp thu canxi, có thể dẫn đến đau cơ, rối loạn cảm xúc, đau bụng và sỏi thận. Ngoài ra cũng có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Tuy nhiên, mọi việc với người trên 71 tuổi lại rất khác, đặc biệt nếu họ thiếu vitamin D, sống trong viện dưỡng lão hoặc có màu da tối. Với những đối tượng này, bổ sung thêm vitamin D sẽ đem lại nhiều lợi ích. Để bổ sung đủ nhu cầu vitamin D khuyến nghị cho người trên 70 tuổi là 800 đơn vị/ngày, nên tăng cường bổ sung thực phẩm như cá hồi, cá ngừ, sữa, nấm và ngũ cốc được bổ sung vitamin D trong chế độ ăn. Bạn cũng nên dành khoảng 10-15 phút ở ngoài trời mà không sử dugj kem chống nắng.

Canxi: thừa sẽ tích tụ trong máu

Canxi rất quan trọng để có xương và trái tim khoẻ mạnh, nhưng quá nhiều canxi lại không tốt. Trên thực tế, bổ sung quá nhiều canxi (trên 2500mg/ngày với người 19-50 tuổi và trên 2000mg/ngày với người trên 51 tuổi) có thể dẫn đến các vấn đề về sức khoẻ. Khi không đủ vitamin D để hấp thu, lượng canxi thừa sẽ tích tụ trong các động mạch, thay vì trong xương.

Phân tích từ các nghiên cứu trong 10 năm trên 2700 người gợi ý rằng uống bổ sung canxi có thể làm tăng tình trạng tích tụ mảng bám trong động mạch chủ và các động mạch khác. Ngược lại, nếu chế độ ăn giàu canxi từ hực phẩm, như các chế phẩm từ sữa và rau có lá xanh, lại có tác dụng bảo vệ mạch máu. Do vậy, nếu được, hãy bổ sung canxi từ chế độ ăn ăn. Nhu cầu khuyến nghị canxi dành cho người trưởng thành là từ 800-1000mg/ngày. Các nguồn cung cấp canxi tốt từ thực phẩm bao gồm sữa chua, đậu phụ, sữa không béo, phô mai, ngũ cốc và nước trái cây được bổ sung canxi

Đa vitamin và khoáng chất: không thay thể được cho chế độ ăn uống lành mạnh.

Bạn nghĩ rằng một lối sống lành mạnh là ăn các loại thực phẩm tốt cho sức khoẻ, luyện tập thể thao, ngủ đủ giấc và sử dụng đa vitamin/khoáng chất hàng ngày? Tuy nhiên, số liệu chưa chắc đã chứng minh điều này. Dữ liệu từ gần 40.000 phụ nữ trên 19 tuổi chỉ ra rằng, trung bình, nhưng người sử dụng thực phẩm chức năng sẽ có nguy cơ tử vong cao hơn so với những người không sử dụng thực phẩm chức năng. Viên đa vitamin có tác dụng rất ít, gần như không có tác dụng bảo vệ trước các bệnh ung thư phổ biến, bệnh tim mạch hoặc tử vong.

Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy bổ sung vitamin thường xuyên sẽ giúp dự phòng tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng. Với phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, sử dụng vitamin dành cho bà bầu có chứa acid folic là điều nên làm để dự phòng dị tật bẩm sinh. Đa vitamin cũng sẽ được kê nếu bạn mắc các hội chứng giảm hấp thu. Tuy nhiên, với người khoẻ mạnh, đa vitamin và khoáng chất không thể thay cho một chế độ ăn lành mạnh được.

Bổ sung dầu cá hay dầu hạt lanh?

Dầu cá rất giàu acid béo omega 3, do vậy rất nổi tiếng trong việc giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng bổ sung dầu cá chưa chắc đã có lợi cho sức khoẻ tim mạch. Nghiên cứu năm 2019 cho thấy bổ sung acid béo omega 3 không làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay tử vong vì bệnh tim mạch ở nam giới và nữ giới độ tuổi trung niên không có yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Một nghiên cứu khác vào năm 2013 trên những người không có nguy cơ bệnh tim mạch cũng báo cáo lại rằng không có lợi ích từ việc bổ sung dầu cá.

Thiếu omega 3 là một tình trạng rất hiếm gặp, tuy nhiên, nhiều người vẫn không nạp đủ lượng omega 3 hàng ngày để duy trì sức khoẻ. Cách tốt nhất là ăn nhiều loại thực phẩm giàu omega 3 như cá và hải sản, đặc biệt là cá béo nước lạnh, các loại hạt (hạt lanh, hạt chia, óc chó), dầu thực vật (dầu hạt lanh, dầu đậu nành, dầu hạt cải), thực phẩm bổ sung omega 3 như trứng, sữa chua, đồ uống đậu nành, sữa nước…

Đậu nành isolate: thận trọng với estrogen

Đậu phụ, tempeh và sữa đậu nành là những nguồn cung cấp protein, chất xơ và các khoáng chất rất tốt. Một số phụ nữ còn sử dụng đậu nành dưới dạng thực phẩm chức năng vì đậu nành có chứa isoflavone, có thể giúp làm giảm một số triệu chứng mãn kinh. Tuy nhiên, có một số lo ngại cho rằng isoflavone trong thực phẩm bổ sung từ đậu nành có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú.

Tin tốt là các nghiên cứu quy mô lớn không cho thấy nguy cơ ung thư vú gia tăng do ăn nhiều chế phẩm từ đậu nành (như đậu phụ và edamame). Nghiên cứu trên 6235 người bị ung thư vú cho thấy ăn 1 khẩu phần đậu nành mỗi ngày sẽ giúp làm giảm 21% nguy cơ tử vong do tất cả các nguyên nhân trong vòng gần 10 năm sau dó. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào xem xét việc sử dụng protein đậu nành isolate – còn gọi là bột đậu nành đã loại bỏ protein – lên nguy cơ ung thư vú. Do vậy, kết luận đưa ra là, nếu bạn lo ngại về nguy cơ ung thư vú, bạn nên tránh a các sản phẩm thực phẩm chức năng từ đậu nành hoặc protein đậu nành. Tuy vậy, bạn vẫn có thể sử dụng thực phẩm từ đậu nành trong chế độ ăn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Lợi ích của berberin có thể bạn chưa biết