Những điều cần biết về bệnh ung thư phổi

Ung thư phổi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư ở Hoa Kỳ. Khối u ung thư bắt đầu ở phổi và có thể lan sang các khu vực khác của cơ thể. Các triệu chứng ban đầu của ung thư phổi có thể khó phát hiện, nhưng nếu được chẩn đoán càng sớm thì điều trị càng đạt hiệu quả cao.

Điều trị ung thư phổi chủ yếu bằng phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Các phương pháp điều trị mới hơn bao gồm liệu pháp miễn dịch và liệu pháp nhắm mục tiêu.

Các triệu chứng của ung thư phổi là gì?

Triệu chứng sớm của bệnh ung thư phổi

Giai đoạn đầu của ung thư phổi thường không gây ra các triệu chứng. Các dấu hiệu đầu tiên của bệnh có thể là khó thở, đau lưng… Đau lưng có thể xảy ra khi khối u gây áp lực lên phổi hoặc khi chúng lan đến tủy sống và xương sườn. Các dấu hiệu ban đầu khác của bệnh có thể bao gồm:

• Ho kéo dài hoặc nghiêm trọng
• Ho ra đờm hoặc máu
• Đau ngực trầm trọng hơn khi bạn thở sâu, cười hoặc ho
• Khàn tiếng
• Thở khò khè
• Mệt mỏi
• Chán ăn và giảm cân
• Nhiễm trùng đường hô hấp tái phát như viêm phổi hoặc viêm phế quản

Đọc thêm bài viết: 9 loại trái cây có lợi nên ăn trong và sau khi điều trị ung thư

Triệu chứng muộn của ung thư phổi

Các triệu chứng khác của ung thư phổi phụ thuộc vào nơi hình thành khối u mới. Không phải ai bị ung thư phổi giai đoạn cuối cũng sẽ gặp những triệu chứng này:

• Cục u ở cổ hoặc xương đòn
• Đau xương đặc biệt là ở lưng, xương sườn hoặc hông
• Đau đầu
• Chóng mặt
• Mất thăng bằng
• Tê ở cánh tay hoặc chân
• Vàng da và vàng mắt
• Sụp một mí mắt và co đồng tử
• Thiếu mồ hôi ở một bên mặt
• Đau vai
• Sưng mặt và một phần trên cơ thể

Ngoài ra, các khối u ung thư phổi đôi khi có thể giải phóng một chất tương tự như hormone, dẫn đến nhiều triệu chứng khác nhau được gọi là hội chứng cận ung thư. Các triệu chứng bao gồm:

• Yếu cơ
• Buồn nôn và ói mửa
• Huyết áp cao
• Đường huyết cao
• Lú lẫn
• Co giật

Nguyên nhân gây ung thư phổi?

Bất cứ ai cũng có thể bị ung thư phổi, nhưng 90% trường mắc bệnh là do hút thuốc lá. Khói làm tổn thương mô phổi của bạn ngay từ giây đầu tiên bạn hít phải. Một khi các tế bào phổi bị tổn thương, chúng bắt đầu hoạt động bất thường. Điều này làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi.

Ung thư phổi tế bào nhỏ hầu như luôn liên quan đến việc hút thuốc nhiều. Khi bạn ngừng hút thuốc, phổi của bạn có thể lành lại, giảm nguy cơ ung thư phổi. Bạn cũng có thể tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi nếu hít phải các chất độc hại như:

• Radon
• Amiăng
• Thạch tín
• Cadimi
• Crom
• Niken
• Một số sản phẩm dầu mỏ
• Uranium

Theo Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ, việc tiếp xúc với radon là nguyên nhân đứng thứ hai gây ung thư phổi. Nghiên cứu cho thấy đột biến gen di truyền có thể khiến bạn dễ mắc ung thư phổi hơn, đặc biệt nếu bạn hút thuốc hoặc tiếp xúc với các chất gây ung thư khác. Đôi khi, không có nguyên nhân rõ ràng gây ra ung thư phổi.

Đọc thêm bài viết: Trà sữa có thể gây ung thư?

Các loại ung thư phổi khác nhau

Hầu hết các loại ung thư phổi là ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) hoặc ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC). Tuy nhiên, một số người có khối u chứa cả hai loại tế bào trên.

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC): bệnh chiếm khoảng 80 - 85% tổng số trường hợp. Hầu hết các loại ung thư phổi không tế bào nhỏ đều đáp ứng tốt với điều trị nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu.

• Ung thư biểu mô tế bào vảy phổi: Khoảng 30% tất cả các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ bắt đầu trong các tế bào lót đường hô hấp. Điều này được gọi là ung thư biểu mô tế bào vảy.
• Ung thư biểu mô tuyến: Loại này thường hình thành ở phần bên ngoài của phổi. Tập hợp ung thư biểu mô tuyến hiếm gặp này bắt đầu trong các túi khí nhỏ trong phổi. Nó không phát triển mạnh và có thể không cần điều trị ngay lập tức.
• Ung thư biểu mô tuyến vảy: Ung thư này phát triển trong hỗn hợp các tế bào vảy và tế bào sản xuất chất nhầy.
• Ung thư biểu mô tế bào lớn: Ung thư biểu mô tế bào lớn là một nhóm ung thư phổi không tế bào nhỏ phát triển nhanh và không thể phân loại theo các loại ung thư khác.

• Ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC): Khoảng 15 - 20% bệnh ung thư phổi là ung thư phổi tế bào nhỏ. Loại ung thư phổi này mạnh hơn ung thư phổi không tế bào nhỏ. Mặc dù ban đầu ung thư phổi tế bào nhỏ thường đáp ứng tốt hơn với hóa trị nhưng nó ít có khả năng được chữa khỏi hơn ung thư phổi không tế bào nhỏ.
• Ung thư trung biểu mô: Loại ung thư phổi này có liên quan đến phơi nhiễm amiăng. Nó xảy ra khi khối u carcinoid bắt đầu trong các tế bào sản xuất hormone (nội tiết thần kinh). Ung thư trung biểu mô rất mạnh mẽ và phát triển nhanh. Nó không đáp ứng tốt với điều trị.

Các yếu tố nguy cơ gây ung thư phổi

Có nhiều yếu tố nguy cơ được biết đến đối với bệnh ung thư phổi, bao gồm:

• Hút thuốc: Hút thuốc là yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ung thư phổi. Điều này bao gồm thuốc lá, xì gà, tẩu thuốc, thuốc lào. Sản phẩm thuốc lá chứa hàng ngàn chất độc hại. Theo CDC, những người hút thuốc lá có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 15 - 30 lần so với những người không hút thuốc.
• Hút thuốc thụ động: Hàng năm ở Hoa Kỳ, khoảng 7300 người chưa bao giờ hút thuốc chết vì ung thư phổi do khói thuốc thụ động.
• Tiếp xúc với radon: Hít phải radon là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi ở những người không hút thuốc. Bạn nên kiểm tra mức độ radon trong nhà để giảm thiểu rủi ro.
• Tiếp xúc với amiăng, khí thải diesel và các chất độc hại khác: Hít phải các chất độc hại có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt nếu bạn tiếp xúc nhiều lần.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư phổi: Gia đình có thành viên mắc bệnh ung thư phổi sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.
• Tiền sử cá nhân mắc bệnh ung thư phổi: Bạn có nhiều khả năng mắc bệnh ung thư phổi nếu trước đây bạn từng bị ung thư phổi, đặc biệt nếu bạn là người hút thuốc.
• Xạ trị trước đó vào ngực: Xạ trị có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi.

Ung thư phổi và hút thuốc

Không phải tất cả những người hút thuốc đều bị ung thư phổi và không phải ai bị ung thư phổi cũng là người hút thuốc. Nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, hút thuốc là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Nó chịu trách nhiệm cho 9/10 ca bệnh ung thư phổi. Ngoài ra, bạn không cần phải là người trực tiếp hút thuốc, khói thuốc thụ động cũng làm tăng nguy cơ ung thư phổi.

Ngoài thuốc lá, hút xì gà và tẩu thuốc cũng có liên quan đến ung thư phổi. Bạn càng hút nhiều và hút thuốc càng lâu thì nguy cơ mắc ung thư phổi càng cao. Những người từng hút thuốc vẫn có nguy cơ phát triển ung thư phổi, nhưng việc bỏ thuốc có thể làm giảm đáng kể nguy cơ đó. Trong vòng 10 năm bỏ thuốc lá, nguy cơ tử vong do ung thư phổi giảm đi một nửa.

Chẩn đoán ung thư phổi

Chẩn đoán ung thư phổi có thể bao gồm:

• Chẩn đoán hình ảnh: Một khối u bất thường có thể được nhìn thấy trên X-quang, MRI, CT và PET
• Xét nghiệm tế bào đờm: Nếu bạn tiết ra đờm khi ho, kiểm tra bằng kính hiển vi có thể xác định xem có tế bào ung thư hay không
• Nội soi phế quản: Ống nội soi được đưa xuống cổ họng và vào phổi, cho phép kiểm tra kỹ hơn mô phổi của bạn
• Sinh thiết: Sinh thiết là một thủ tục bao gồm lấy một mẫu mô phổi nhỏ sau đó được kiểm tra dưới kính hiển vi. Sinh thiết có thể xác định xem tế bào khối u có phải là ung thư hay không
• Nội soi trung thất: Trong nội soi trung thất, bác sĩ sẽ rạch một đường ở gốc cổ. Các bác sĩ sẽ lấy mẫu từ các hạch bạch huyết của bạn. Nó thường được thực hiện trong bệnh viện dưới hình thức gây mê toàn thân
• Sinh thiết phổi bằng kim: Với thủ thuật này, bác sĩ sẽ đưa một cây kim xuyên qua thành ngực và vào mô phổi đáng ngờ. Sinh thiết bằng kim cũng có thể được sử dụng để kiểm tra các hạch bạch huyết. Nó thường được thực hiện trong bệnh viện và bạn sẽ được dùng thuốc an thần

Các giai đoạn của ung thư phổi

Các giai đoạn ung thư cho biết ung thư đã lan rộng bao xa và định hướng điều trị chính xác. Cơ hội điều trị thành công hoặc khỏi bệnh sẽ cao hơn nhiều khi ung thư phổi được chẩn đoán và điều trị sớm. Bởi vì bệnh không gây ra các triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu nên chẩn đoán thường được thực hiện sau khi nó đã lan rộng.

Các giai đoạn của ung thư phổi không phải tế bào nhỏ (NSCLC):

• Giai đoạn 1: Ung thư được tìm thấy trong phổi nhưng chưa lan ra ngoài phổi
• Giai đoạn 2: Ung thư được tìm thấy trong phổi và các hạch bạch huyết lân cận
• Giai đoạn 3: Ung thư ở phổi và các hạch bạch huyết ở giữa ngực
• Giai đoạn 3A: Ung thư được tìm thấy trong các hạch bạch huyết, nhưng chỉ ở cùng một bên ngực nơi ung thư bắt đầu phát triển lần đầu tiên
• Giai đoạn 3B: Ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết ở phía đối diện của ngực hoặc đến các hạch bạch huyết phía trên xương đòn
• Giai đoạn 4: Ung thư đã lan đến cả hai phổi, đến khu vực xung quanh phổi hoặc đến các cơ quan ở xa

Các giai đoạn của ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC):

Có 2 giai đoạn của ung thư phổi tế bào nhỏ, giới hạn và mở rộng. Ở giai đoạn giới hạn, ung thư chỉ được tìm thấy ở một phổi hoặc các hạch bạch huyết gần đó ở cùng một bên ngực. Giai đoạn lan rộng có nghĩa là ung thư đã lan rộng khắp một bên phổi hoặc cả hai bên…

Điều trị ung thư phổi

Các phương pháp điều trị chính cho bệnh ung thư phổi bao gồm phẫu thuật cắt bỏ khối u, hóa trị và xạ trị để tiêu diệt tế bào ung thư. Đôi khi, các phương pháp điều trị ung thư mới hơn như liệu pháp nhắm mục tiêu và liệu pháp miễn dịch cũng được sử dụng, nhưng thường chỉ áp dụng cho đến giai đoạn sau.

Theo nguyên tắc, việc điều trị ung thư phổi không phải tế bào nhỏ khác nhau ở mỗi người. Kế hoạch điều trị của bạn sẽ phụ thuộc vào chi tiết cụ thể về sức khỏe và giai đoạn ung thư khi bạn được chẩn đoán.

Các lựa chọn điều trị theo giai đoạn thường bao gồm:

• Giai đoạn 1: Phẫu thuật cắt bỏ một phần phổi có thể là tất cả những gì bạn cần. Hóa trị cũng có thể được khuyến nghị, đặc biệt nếu bạn có nguy cơ tái phát cao. Ung thư có thể điều trị được tốt nhất nếu được phát hiện ở giai đoạn này
• Giai đoạn 2: Bạn có thể cần phẫu thuật để cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ phổi. Hóa trị thường được khuyến khích
• Giai đoạn 3: Bạn có thể cần kết hợp hóa trị, phẫu thuật và xạ trị
• Giai đoạn 4: Các lựa chọn bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, liệu pháp nhắm mục tiêu và liệu pháp miễn dịch

Các lựa chọn điều trị ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC) cũng bao gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Trong hầu hết các trường hợp, ung thư sẽ quá nặng để phẫu thuật.

Các liệu pháp điều trị tại nhà cho bệnh ung thư phổi

Các biện pháp khắc phục tại nhà sẽ không chữa khỏi bệnh ung thư. Tuy nhiên, một số có thể giúp giảm các triệu chứng liên quan đến ung thư phổi hoặc tác dụng phụ của điều trị.

• Massage: Massage có thể giúp giảm đau và lo lắng
• Châm cứu: Khi được thực hiện bởi một học viên đã được đào tạo, châm cứu có thể giúp giảm đau, buồn nôn và nôn
• Thiền: Thư giãn và suy ngẫm có thể làm giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng cuộc sống nói chung
• Yoga: Kết hợp các kỹ thuật thở, thiền và giãn cơ, yoga có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn về tổng thể và cải thiện giấc ngủ
• Dầu cần sa: Một số người cho rằng sử dụng dầu cần sa giúp giảm đau, giảm buồn nôn và nôn mửa, đồng thời cải thiện cảm giác thèm ăn

Khuyến nghị chế độ ăn uống cho người bị ung thư phổi

Điều quan trọng nhất là người bệnh phải nhận được tất cả các chất dinh dưỡng mà cơ thể cần. Phương pháp điều trị ung thư có thể khiến bạn mất cảm giác ngon miệng. Chúng cũng có thể khiến cơ thể bạn khó hấp thụ vitamin. Dưới đây là một số lời khuyên về chế độ ăn uống:

• Ăn bất cứ khi nào bạn có cảm giác thèm ăn
• Nếu bạn không thèm ăn, hãy thử ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày
• Nếu cần tăng cân, hãy bổ sung các loại thực phẩm, đồ uống ít đường, nhiều calo
• Sử dụng trà bạc hà và gừng để làm dịu hệ tiêu hóa
• Nếu dạ dày của bạn dễ bị khó chịu hoặc bạn bị lở miệng, hãy tránh ăn đồ cay
• Nếu bị táo bón, hãy bổ sung nhiều thực phẩm giàu chất xơ

Lời khuyên để phòng ngừa ung thư phổi

Không có cách nào đảm bảo ngăn ngừa hoàn toàn bệnh ung thư phổi. Tuy nhiên, bạn có thể giảm thiểu rủi ro nếu:

• Bỏ thuốc lá: Hút thuốc là yếu tố nguy cơ số một gây ung thư phổi. Loại bỏ thuốc lá làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển ung thư
• Tránh radon: Bạn có thể kiểm tra radon tại nhà để giúp giảm phơi nhiễm và giảm nguy cơ ung thư phổi
• Tránh các hóa chất gây ung thư khác: Hạn chế tiếp xúc với các hóa chất gây ung thư khác có thể làm giảm nguy cơ của bạn
• Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh: Có một số bằng chứng cho thấy rằng ăn một chế độ ăn nhiều trái cây và rau quả có thể làm giảm nguy cơ mắc ung thư phổi

Tổng kết, ung thư phổi có thể điều trị được tốt nhất khi được phát hiện sớm. Thật không may, giai đoạn đầu của ung thư phổi không phải lúc nào cũng gây ra các triệu chứng rõ ràng. Điều trị ung thư phổi tùy thuộc vào loại ung thư bạn mắc phải và giai đoạn bạn được chẩn đoán. Điều trị thường bao gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị.

Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM (VIAM Clinic) trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam tư vấn, cung cấp chế độ dinh dưỡng cá thể dành cho những người đang điều trị các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư. Hãy liên hệ với VIAM Clinic nếu bạn muốn có chế độ dinh dưỡng hỗ trợ điều trị ung thư TẠI ĐÂY hoặc Hotline: 0935.18.3939 hoặc 024.3633.5678