Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Một số thảo dược chống viêm tiềm năng

Phản ứng viêm là một quá trình sinh học đa bước, đòi hỏi sự can thiệp từ nhiều nhóm hợp chất khác nhau để đạt được hiệu quả điều hòa tối ưu. Từ khả năng làm giảm giải phóng histamine của La hán quả đến tác động ức chế nitric oxide của Hạ khô thảo và đặc tính chống oxy hóa mạnh mẽ của Curcumin trong Nghệ, các thảo dược đang chứng minh vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định nội môi.

 

Tác dụng chống viêm của cúc hoa (Chrysanthemum sinense Sabine)

Cúc hoa thuộc họ Cúc Asteraceae (Compositae), gồm các loại phổ biến như cúc trắng và cúc vàng, được trồng rộng rãi tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo y học cổ truyền, cúc hoa có vị ngọt hơi đắng, tính mát, thường được dùng để thanh nhiệt, giải độc, giảm các triệu chứng như đau đầu, đỏ mắt, chảy nước mắt và mụn nhọt. Đây cũng là một trong những thảo mộc được sử dụng phổ biến để pha trà.

Về mặt khoa học, cúc hoa chứa nhiều hợp chất sinh học như flavonoid, sesquiterpen, triterpen và các acid béo không bão hòa. Các nghiên cứu cho thấy một số flavonoid trong cúc hoa, đặc biệt là myricetin, có khả năng tham gia ức chế các con đường tín hiệu liên quan đến phản ứng viêm trong tế bào miễn dịch, trong đó có các yếu tố như NF-κB và STAT — những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong việc kích hoạt sản xuất các chất trung gian gây viêm. Nhờ đó, cúc hoa được quan tâm như một thảo dược có tiềm năng hỗ trợ giảm phản ứng viêm. 

Tác dụng chống viêm của La hán quả (Momordica grosvenori Swingle)

La hán quả thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), có nguồn gốc từ miền nam Trung Quốc và được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền để hỗ trợ giảm đau họng, long đờm và giải khát. Ngoài ra, la hán quả còn được dùng làm chất tạo ngọt tự nhiên trong thực phẩm nhờ vị ngọt đặc trưng nhưng không làm tăng năng lượng đáng kể.

Hợp chất chính trong la hán quả là mogroside, được ghi nhận có đặc tính chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm. Một số nghiên cứu cho thấy mogroside có thể làm giảm sự giải phóng histamine từ tế bào mast — một cơ chế liên quan đến phản ứng dị ứng và viêm, từ đó góp phần làm giảm các biểu hiện kích ứng như ngứa hoặc viêm nhẹ ở niêm mạc.

Tác dụng chống viêm của hạ khô thảo (Prunella vulgaris)

Hạ khô thảo thuộc họ Bạc hà (Lamiaceae), được sử dụng rộng rãi trong y học truyền thống Á – Âu để hỗ trợ hạ sốt, làm lành vết thương và giảm viêm họng. Thảo mộc này chứa nhiều nhóm hợp chất sinh học như triterpenoid, saponin, acid phenolic, flavonoid, coumarin và polysaccharide.

Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất hạ khô thảo có khả năng điều hòa hoạt động của tế bào miễn dịch, bao gồm việc làm giảm sản xuất nitric oxide (NO) và các gốc tự do (ROS) trong các đại thực bào bị kích hoạt — đây đều là những yếu tố tham gia vào phản ứng viêm. Đồng thời, một số thành phần của hạ khô thảo cũng được ghi nhận có liên quan đến việc ức chế các con đường tín hiệu nội bào thúc đẩy quá trình viêm.

Tác dụng chống viêm của nghệ (Curcuma longa Lour)

Hoạt chất chính trong nghệ là curcumin, được biết đến rộng rãi nhờ đặc tính chống oxy hóa mạnh. Curcumin có khả năng trung hòa gốc tự do và đồng thời kích hoạt các hệ thống enzyme chống oxy hóa nội sinh của cơ thể.

Bên cạnh đó, curcumin còn có tác dụng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc tác động lên nhiều phân tử tín hiệu tham gia vào quá trình viêm. Do viêm mạn tính được xem là yếu tố nền của nhiều bệnh mạn tính, việc kiểm soát phản ứng viêm được cho là có ý nghĩa trong việc hỗ trợ sức khỏe lâu dài. Nhờ vậy, curcumin được quan tâm trong nhiều lĩnh vực liên quan đến sức khỏe tim mạch, thần kinh và xương khớp, dù việc sử dụng trong điều trị vẫn cần tuân thủ hướng dẫn y tế.

Tiềm năng hỗ trợ chống viêm từ thảo dược

Từ các hiểu biết về đặc tính sinh học của nhiều loại thảo mộc, Trà thanh nhiệt Dr Thanh được phối hợp từ 9 dược liệu gồm: kim ngân hoa, cúc hoa, đản hoa, hạ khô thảo, tiên thảo, bung lai, hoa mộc miên, la hán quả và cam thảo. Đây đều là những thảo mộc chứa nhiều hợp chất thực vật như flavonoid, polyphenol, acid hữu cơ và saponin — các nhóm chất có liên quan đến khả năng chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm.

Ngoài các thành phần như cúc hoa, la hán quả và hạ khô thảo, một số thảo mộc khác trong công thức cũng được quan tâm về đặc tính sinh học:

  • Kim ngân hoa: có liên quan đến khả năng ức chế sự hình thành và giải phóng các chất trung gian gây viêm trong phản ứng miễn dịch.
  • Cam thảo: chứa các hoạt chất như glabridin, isoliquiritigenin và glycyrrhizic acid, được ghi nhận có vai trò trong điều hòa phản ứng viêm, đặc biệt trong các mô hình liên quan đến nội độc tố vi khuẩn.
  • Đản hoa: chiết xuất từ thảo mộc này được ghi nhận có khả năng làm giảm phản ứng viêm do các tác nhân như histamine và một số chất kích thích viêm khác.

Cúc hoa và La Hán quả là 2 loại thảo mộc quý có mặt trong Trà thanh nhiệt Dr Thanh. Với thành phần giàu các hoạt chất thực vật có lợi , sản phẩm được xem là lựa chọn đồ uống giúp thanh nhiệt, giải khát và hỗ trợ các cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể trong khuôn khổ một lối sống lành mạnh.

Ths. Bs. Lê Minh Khánh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam
Bình luận
Tin mới
  • 26/05/2026

    3 nhóm người nên ăn hoặc uống nước dâu tằm

    Dâu tằm là loại quả dân dã nhưng giàu dinh dưỡng, đặc biệt là hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào có lợi cho sức khỏe, nhất là với một số nhóm người cụ thể.

  • 26/05/2026

    Chiều cao của người Việt: Không chỉ là câu chuyện bữa ăn

    Mặc dù chiều cao trung bình của người Việt đã cải thiện đáng kể song vẫn còn khá khiêm tốn so với thế giới. Hành trình nâng cao tầm vóc cho thế hệ trẻ đòi hỏi một chiến lược đồng bộ, dài hạn từ chính sách vĩ mô đến từng bữa ăn của mỗi gia đình.

  • 26/05/2026

    Cha mẹ cần làm gì nếu con chán ăn khi bị ốm?

    Tình trạng trẻ em từ chối thực phẩm trong giai đoạn mắc bệnh cấp tính, hay còn gọi là chán ăn bệnh lý (Pathological Anorexia), là một cơ chế tự vệ sinh học nhưng đồng thời cũng là một thách thức đối với quá trình điều trị.

  • 25/05/2026

    Bài thuốc lá mơ lông - trứng gà trị tiêu chảy

    Lá mơ lông từ lâu được dùng trong dân gian để hỗ trợ giảm triệu chứng rối loạn tiêu hóa, trong đó có tiêu chảy. Kết hợp lá mơ lông với trứng gà khá phổ biến, nhưng cần hiểu đúng và dùng hợp lý để bảo đảm an toàn.

  • 25/05/2026

    Bổ sung kẽm có thực sự giúp cải thiện giấc ngủ và năng lượng?

    Giấc ngủ là một hành vi sinh lý thiết yếu, giúp điều hòa hoạt động của cơ thể ở mọi lứa tuổi. Chất lượng giấc ngủ tốt có liên quan mật thiết đến trí nhớ, khả năng học tập và sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, theo thời gian, tình trạng rối loạn giấc ngủ ngày càng gia tăng, bao gồm ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), hội chứng chân không yên (RLS), mất ngủ và thiếu ngủ kéo dài. Tỷ lệ rối loạn giấc ngủ ở người trẻ được ghi nhận khá cao, ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu suất làm việc, năng suất cá nhân và tạo ra gánh nặng kinh tế lớn cho xã hội.

  • 24/05/2026

    4 loại rau xanh hỗ trợ giải độc và bảo vệ gan

    Rau xanh cung cấp chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa giúp giảm gánh nặng cho gan. Một số loại rau phổ biến có thể hỗ trợ chức năng gan giải độc, nên ăn luân phiên hàng ngày.

  • 24/05/2026

    Phòng tránh ung thư: Những thói quen nhỏ tạo nên sự khác biệt lớn

    Ung thư hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam và trên thế giới. Tuy nhiên, khoảng 30–50% các trường hợp ung thư có thể phòng ngừa được thông qua thay đổi lối sống.

  • 23/05/2026

    Điều gì xảy ra với đường huyết khi ăn gạo lứt?

    Nhiều người lo ngại việc ăn tinh bột sẽ làm tăng đường huyết nhưng gạo lứt lại mang đến một phản ứng hoàn toàn khác biệt. Vậy điều gì xảy ra với đường huyết khi ăn gạo lứt?

Xem thêm