Mỏi mắt, nhức mắt, thấy chấm đen, nhìn lóa sáng... là bệnh gì?

Trên thực tế, các bệnh mắt nguy hiểm, tỉ lệ mù lòa cao như đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm ở giai đoạn sớm đều không có triệu chứng đau nhức, hoặc làm ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống người bệnh. Vì thế, chủ động phòng ngừa ngay từ khi mắt mới xuất hiện các triệu chứng như nhức mỏi, nhìn mờ đóng vai trò tích cực trong việc chăm sóc mắt, bảo vệ thị lực.

Kết quả điều tra quốc gia do Bộ Y tế tiến hành được công bố ngày 3-11 cho thấy, chỉ riêng tại 14 tỉnh thành có 330.000 người mù, gần 11,5% người trên 50 tuổi thị lực kém (khoảng 2 triệu người). Tính đến năm 2015, tỷ lệ mù lòa chung của cả nước ước tính gần 2% dân số. Đáng chú ý, số người trên 50 tuổi có thị lực kém cả 2 mắt và mù lòa do đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm đang ngày càng tăng cao.

Những tác nhân/yếu tố gây lão hóa mắt

Có nhiều nguyên nhân làm tổn thương, khiến mắt yếu đi, xuất hiện các triệu chứng khô, nhức, mỏi, thậm chí thấy chấm đen, lóa sáng, nhìn màu không chuẩn...

Theo các thống kê gần đây,  ngoài các nguyên nhân liên quan đến chấn thương, nhiễm khuẩn, tuổi tác, thì ô nhiễm môi trường và ánh sáng xanh nguy hại hiện cũng được coi những “thủ  phạm”  chính  gây bệnh cho mắt, khiến bệnh mắt gia tăng và ngày càng trẻ hóa.

Triệu chứng chung báo hiệu nguy cơ bệnh mắt

Nhìn mờ, khô, nhức, mỏi mắt là triệu chứng chung “báo hiệu” mắt đang phải làm việc quá nhiều. Khi mới xuất hiện các triệu chứng này, bệnh nhân cần chủ động để mắt nghỉ ngơi, tránh làm việc với máy tính quá nhiều và nên đến khám bác sĩ nhãn khoa để được chẩn đoán và can thiệp, điều trị sớm.

Không ít các trường hợp bệnh mắt tiến triển nặng, dẫn đến mù lòa là do chưa nhận thức đúng và không có biện pháp kịp thời trong phòng tránh, điều trị từ sớm. Bên cạnh các triệu chứng chung như nhìn mờ, nhức, khô, mỏi mắt, có một số triệu chứng riêng biệt khác, được xem là đặc thù cho từng bệnh mắt. Khi xuất hiện các triệu chứng này, báo hiệu mắt đã và đang đứng trước nguy cơ, suy giảm thị lực, thậm chí là mù lòa.

Thấy chấm đen, lóa sáng – Nguy cơ đục thủy tinh thể

Đục thủ tinh thể (hay còn gọi là cườm khô, cườm đá) là tình trạng thủy tinh thể bị mờ đục do tác động của các chất có hại bên trong cơ thể và môi trường bên ngoài làm liên kết –SH và HS- trong cấu trúc của thủy tinh thể bị biến tính (mất điện tử Hidro và bị biến thành liên kết disulphua –SS) gây biến đổi tỉ lệ và cấu trúc các phân tử protein. Khi liên kết -SS bắt đầu kết dính với nhau, khiến thủy tinh thể không còn mềm dẻo và giảm khả năng điều tiết linh hoạt, không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động tiếp nhận ánh sáng từ ngoài vào, mà còn tạo thành những đám mờ, làm mất sự trong suốt của thủy tinh thể, cản trở ánh sáng hội tụ lên võng mạc, từ đó làm giảm thị lực.

Đục thủy tinh ở giai đoạn sớm ít có triệu chứng, người bệnh có thể nhìn mờ, thấy mắt hay bị khô, mỏi, bệnh chỉ được phát hiện khi khám chuyên khoa mắt. Khi đã bước vào giai đoạn muộn, bên cạnh dấu hiệu nhìn xa kém do thị lực giảm, người bệnh bắt đầu nhìn màu không chuẩn, đặc biệt là thấy những chấm đen trước mắt và lóa mắt khi gặp ánh sáng cường độ mạnh.

Thoái hóa hoàng điểm (hay còn gọi là thoái hóa điểm vàng) là một bệnh thoái hóa của võng mạc tại vùng hoàng điểm. Bệnh có đặc trưng là sự tổn thương các tế bào thị giác và lớp tế bào biểu mô sắc tố võng mạc (RPE) làm giảm thị lực.

Trong cuộc sống hiện đại, ánh sáng xanh nguy hại (phát ra từ  các thiết bị màn hình điện tử và ngồn ánh sáng nhân tạo khác như đèn Led, đèn huỳnh quang...Ngay cả trong ánh sáng mặt trời cũng có 25-30% là ánh sáng xanh) chính là tác nhân chủ yếu gây tổn thương tế bào thị giác và tế bào biểu mô sắc tố võng mạc - RPE.

Ánh sáng xanh nguy hại khi tác động vào đáy mắt (võng mạc) sẽ gây tổn thương và làm chết các tế bào biểu mô sắc tố võng mạc-RPE. Tại võng mạc, có khoảng 5 triệu RPE. Thông thường, một RPE có chức năng cung cấp dinh dưỡng cho 45 tế bào thị giác. Vì thế, nếu một RPE bị chết đi, sẽ làm chết 45 tế bào thị giác. RPE và tế bào thị giác bị tổn thương và suy yếu sẽ dẫn đến thoái hóa hoàng điểm.

Triệu chứng đặc trưng của thoái hóa hoàng điểm là nhìn hình biến dạng, méo mó. Bên cạnh đó còn xuất hiện các dấu hiệu khác như: nhìn mờ vùng trung tâm, nhìn có ám điểm (điểm mờ đen) trước mắt, bị rối loạn thị lực màu: nhìn mọi vật mờ và nhạt màu hay nhìn song thị (nhìn thành hai hình).

Hội chứng thị giác màn hình là hội chứng bao gồm nhiều triệu chứng của mắt như nhìn mờ, căng mắt, khô mắt và các triệu chứng khác như đau đầu, đau cổ, mệt mỏi, khó tập trung.

Nguyên nhân chủ yếu là do mắt bị tác động bởi ánh sáng xanh nguy hại phát ra từ các thiết bị màn hình như: máy tính, máy tính bảng,  điện  thoại,  tivi,…  hoặc  ánh  sáng xanh nguy hại từ đèn LED, đèn huỳnh quang. Ánh sáng xanh nguy hại tác động gây tổn thương các tế bào biểu mô sắc tố võng mạc-RPE, làm chết tế bào thị giác, gây rối loạn điều tiết mắt, suy giảm thị lực và tăng nguy cơ mù lòa.

Chảy nước mắt sống – tắc tuyến lệ

Nguyên nhân chảy nước mắt sống chủ yếu do tắc lệ đạo gây ra. Khi lệ đạo bị nhiễm khuẩn sẽ gây viêm tắc và đau nhức.

Viêm tắc lệ đạo nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra các biến chứng gồm: tắc lệ đạo, nhất là tắc ở ống lệ mũi, gây ra viêm túi lệ mạn tính với biểu hiện là thường xuyên chảy nước mắt, kèm theo có chảy nhầy mủ; phù nề nhẹ vùng góc trong mắt; ấn vào vùng này có thể thấy nhầy mủ đùn ra ở khóe mắt.

Để phục hồi chức năng dẫn nước mắt của tuyến lệ, cần phải phẫu thuật để tạo nên đường dẫn nước mắt mới, từ mắt xuống mũi cho bệnh nhân. Đây là một phẫu thuật có thể điều trị dứt điểm triệu chứng chảy nước mắt, khỏi viêm nhiễm, mủ nhầy ở túi lệ.

Nên chủ động chăm sóc bộ phận nào của mắt để ngăn ngừa bệnh từ gốc

Dưới tác động của môi trường ô nhiễm (tia UV, khói bụi, hóa chất...) cùng ánh sáng xanh nguy hại, thủy tinh thể và võng mạc là hai bộ phận chịu tổn hại nặng nề nhất.

Do đó, nên chủ động chăm sóc thủy tinh thể và võng mạc  từ sớm để bảo vệ thị lực bằng cách bổ sung những dưỡng chất chuyên biệt có tác dụng gia tăng tổng hợp Thioredoxin nhằm cân bằng cấu trúc và tỉ lệ thành phần protein trong thủy tinh thể, cũng như nuôi dưỡng và bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc, tế bào thị giác.

Thioredoxin là một phân tử protein có trọng lượng phân tử nhỏ, giữ vai trò rất quan trọng trong nhiều phản ứng sinh hóa, giúp duy trì cấu trúc và bảo vệ chức năng cho mắt.

Với thủy tinh thể, Thioredoxin sẽ giúp duy trì liên kết -SH của thủy tinh thể cũng như giảm thiểu sự hình thành liên kết biến tính -SS, nhằm giữ độ trong suốt và co giãn của thủy tinh thể khi tiếp nhận hình ảnh và ánh sáng bên ngoài đưa vào, giúp hình ảnh và ánh sáng hội tụ trên võng mạc, giúp mắt nhìn rõ dù vật ở gần hay xa.

Với võng mạc, Thioredoxin giúp gia tăng hoạt động và bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc bằng 3 cơ chế: tăng phiên mã gen; điều hòa chu trình sống, làm chậm quá trình thoái hóa tế bào và bảo vệ tế bào thị giác trước sự tấn công của các chất gây hại sinh ra trong các phản ứng oxy hóa.

Để gia tăng tổng hợp Thioredoxin, nghiên cứu của trường đại học Y khoa hàng đầu Hoa Kỳ - Johns Hopskin chứng minh, bổ sung tinh chất thiên nhiên từ Broccophane là phương pháp an toàn giúp gia tăng Thioredoxin một cách hiệu quả, hạn chế nguy cơ đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm và ngăn ngừa mù lòa.

Xây dựng thói quen sinh hoạt tốt cho mắt

Bên cạnh bổ sung dưỡng chất chuyên biệt cho mắt, bạn cần chú ý xây dựng các thói quen sinh hoạt tốt cho mắt như không dụi mắt, đeo kính khi ra ngoài, giảm thời gian xem Ti vi, sử dụng máy tính, điện thoại. Đồng thời, khám mắt định kỳ mỗi năm một lần để kiểm tra các bệnh thoái hóa hoàng điểm, đục thủy tinh thể và các bệnh mắt khác.