Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Mối đe dọa thầm lặng mang tên “Say nắng”

Mùa hè đến, mang theo ánh nắng chói chang, những cơn mưa bất chợt, cũng như chuỗi ngày dài oi bức. Cùng với niềm vui của những chuyến du lịch và hoạt động ngoài trời, chúng ta cũng phải đối mặt với một mối đe dọa tiềm ẩn: Say nắng.

Say nắng không chỉ đơn thuần là cảm giác mệt mỏi tạm thời, mà là một tình trạng khẩn cấp có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.

Tìm hiểu về sự khác biệt giữa hiện tượng say nắng và say nóng | Vietnam+  (VietnamPlus)Khi cơ thể "quá tải" vì nhiệt

Say nắng, hay còn gọi là sốc nhiệt, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc quá lâu với nhiệt độ cao, khiến thân nhiệt tăng lên mức nguy hiểm (trên 40 độ C). Lúc này, cơ chế điều hòa thân nhiệt tự nhiên của cơ thể bị quá tải, không thể làm mát hiệu quả, dẫn đến mất nước, mất cân bằng điện giải và gây tổn thương các cơ quan nội tạng quan trọng.

Những người thường xuyên làm việc hoặc hoạt động nhiều ngoài trời nắng nóng, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi, có nguy cơ cao bị say nắng. Trẻ em do hệ thống điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, còn người cao tuổi do khả năng thích nghi với nhiệt độ kém hơn.

Nhận diện "tín hiệu cầu cứu" của cơ thể

Say nắng không chỉ là cảm giác mệt mỏi thoáng qua. Cơ thể sẽ phát ra những "tín hiệu cầu cứu" mà chúng ta cần nhận biết để có thể can thiệp kịp thời.

Giai đoạn đầu:

  • Mệt mỏi, kiệt sức: cơ thể cảm thấy mệt mỏi bất thường, không thể tiếp tục hoạt động.
  • Đau đầu, chóng mặt: đau đầu dữ dội, cảm giác choáng váng, mất thăng bằng.
  • Buồn nôn, nôn: có thể kèm theo cảm giác nôn nao, khó chịu ở dạ dày.
  • Da nóng, đỏ: da trở nên nóng ran và ửng đỏ do nhiệt độ cơ thể tăng cao.
  • Khát nước dữ dội: cảm giác khát nước liên tục, không thể giải tỏa bằng cách uống nước như thông thường.

Cách xử trí khi bị say nắng, say nóng đúng chuẩn, biết để phòng thânGiai đoạn nặng:

  • Lú lẫn, mất phương hướng: không thể tập trung, suy nghĩ không rõ ràng, mất khả năng định hướng.
  • Co giật: cơ thể co giật không kiểm soát.
  • Mất ý thức: ngất xỉu, hôn mê.
  • Thân nhiệt tăng rất cao: thân nhiệt vượt quá 40 độ C, có thể lên đến 41-42 độ C.

Hành động khẩn cấp khi gặp người say nắng

Khi gặp người có dấu hiệu say nắng, cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp sơ cứu sau:

  1. Đưa nạn nhân vào nơi mát mẻ: di chuyển nạn nhân đến nơi râm mát, thoáng gió, tránh ánh nắng trực tiếp.
  2. Hạ thân nhiệt: cởi bớt quần áo, dùng khăn mát hoặc túi chườm đá đặt hoặc lau lên trán, cổ, nách, bẹn.
  3. Bù nước và điện giải: nếu nạn nhân còn tỉnh táo, cho uống nước mát hoặc dung dịch oresol để bù nước và điện giải.
  4. Gọi cấp cứu: ngay cả khi nạn nhân có vẻ hồi phục sau sơ cứu, vẫn cần gọi cấp cứu để đưa bệnh nhân đến bệnh viện và điều trị cấp cứu kịp thời.

Đọc thêm: Say nắng, say nóng: Nguyên nhân và cách xử trí

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Phòng ngừa say nắng là cách tốt nhất để bảo vệ tránh nhưng nguy hại say nắng mang đến cho bạn. Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa bạn có thể thực hiện:

  • Hạn chế ra ngoài trời nắng, đặc biệt là vào thời điểm nắng nóng cao điểm từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Nếu bắt buộc phải ra ngoài, hãy hạn ché thời gian phải ở ngoài nắng hoặc xen kẽ những khoảng thời gian ngoài nắng và trong nhà/ bóng râm.
  • Mặc quần áo thoáng mát, khi ra ngoài trời nắng nên chọn trang phục sáng màu, rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt, độ che kín cao (quần áo dài).
  • Bảo vệ da và mắt khi ra ngoài trời, đội mũ rộng vành, đeo kính râm, sử dụng kem chống nắng ít nhất 20 phút trước khi ra ngoài trời nắng và bôi lại khi cần thiết.
  • Uống đủ nước: uống nước thường xuyên, ngay cả khi không cảm thấy khát, đảm bảo nhu cầu nước uống tính theo tuổi. Nếu ra ngoài nắng hoặc vận động nhiều cần tăng thêm lượng nước uống và ưu tiên các loại nước có bổ sung chất điện giải, muối khoáng.
  • Bổ sung điện giải: Uống nước oresol, nước dừa hoặc ăn trái cây giàu kali như chuối, cam.

Đọc thêm: Mưa nắng thất thường, cần làm gì để bảo vệ sức khỏe trẻ?

Chú ý bảo vệ trẻ em, nhất là trẻ nhỏ

Do khả năng chống nắng chưa hoàn thiện nên trẻ em đặc biệt dễ bị tổn thương bởi nắng nóng. Bên cạnh đó, trẻ thường xuyên vận động, chơi nhiều ngoài trời trong mùa hè. Do đó, cha mẹ cần đặc biệt chú ý bảo vệ trẻ khỏi ánh nắng mặt trời, trong đó lưu ý đến việc cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, đội mũ nón, sử dụng kem chống nắng dành cho trẻ em đúng cách khi ra ngoài. Lưu ý việc cho trẻ uống đủ nước và có một chế độ dinh dưỡng thích hợp trong mùa hè.

Đọc thêm: Chế độ dinh dưỡng tối ưu cho mùa hè khỏe mạnh

Thạc sỹ Lê Việt Anh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 13/05/2026

    Nicotine tồn tại trong cơ thể bạn bao lâu?

    Nicotine tồn tại trong máu khoảng một đến ba ngày, mặc dù phần lớn thường được đào thải trong vòng một ngày. Tuy nhiên, cotinine (chất chuyển hóa của nicotine) có thể tồn tại trong cơ thể trong vài ngày .

  • 12/05/2026

    Cơ chế hiệp đồng của hệ vi khoáng và vitamin trong quá trình phát triển chiều cao ở trẻ em

    Tăng trưởng chiều cao là một quá trình phức tạp được điều biến bởi di truyền, nội tiết và dinh dưỡng. Trong đó, các vi chất dinh dưỡng đóng vai trò cốt yếu vào việc hình thành mật độ xương và kéo dài xương chi.

  • 12/05/2026

    Từ nghiên cứu đến giải pháp bổ sung vi chất cho trẻ em

    Chiều cao không chỉ là một chỉ số phát triển thể chất mà còn phản ánh tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe và tiềm năng phát triển lâu dài của trẻ. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn còn đối mặt với tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi ở một bộ phận trẻ em, việc tìm kiếm các giải pháp dinh dưỡng phù hợp nhằm cải thiện tầm vóc đang trở thành một trong những ưu tiên quan trọng.

  • 12/05/2026

    Vai trò then chốt của giấc ngủ đối với trí nhớ và hiệu suất thi cử

    Trong bối cảnh áp lực thi cử ngày càng gia tăng, quan niệm hy sinh giấc ngủ để học tập thâu đêm vẫn còn khá phổ biến ở nhiều học sinh và phụ huynh. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học đây là một chiến lược phản tác dụng bởi não bộ cần thời gian nghỉ ngơi để xử lý và củng cố thông tin một cách trọn vẹn. Để giúp các sĩ tử hiểu rõ cơ chế này, Viện Y học ứng dụng Việt nam sẽ chia sẻ thông tin về vai trò của giấc ngủ đối với trí nhớ, giúp bạn không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn tối ưu hóa năng lực ghi nhớ và hiệu suất tư duy trong giai đoạn quan trọng.

  • 11/05/2026

    Yoga cho người mới bắt đầu: 5 tư thế đơn giản giúp thư giãn và tăng cường linh hoạt

    Yoga là phương pháp luyện tập kết hợp vận động, kiểm soát hơi thở và thiền định, mang lại lợi ích lớn cho cả sức khỏe thể chất và tinh thần. Đặc biệt, yoga cho người mới bắt đầu là lựa chọn lý tưởng để giảm căng thẳng, tăng sự linh hoạt và cải thiện sức khỏe.

  • 10/05/2026

    5 tác dụng khi uống nước bạc hà

    Nước bạc hà là thức uống đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe như hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau đầu, cải thiện miễn dịch và làm dịu triệu chứng hô hấp…

  • 10/05/2026

    8 cách giảm căng thẳng hiệu quả trước và trong mùa thi

    Vào mùa thi, áp lực từ khối lượng kiến thức lớn, kỳ vọng từ gia đình, thầy cô cùng nỗi lo về kết quả tương lai dễ khiến nhiều bạn rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và thể chất. Tuy nhiên, sự căng thẳng có thể được kiểm soát và tăng thêm động lực. Sau đây, viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về những kỹ thuật thư giãn và quản lý áp lực mùa thi hiệu quả.

  • 09/05/2026

    4 cách dùng bột sắn dây tốt cho người tăng huyết áp

    Sắn dây là thức uống giải nhiệt quen thuộc. Gần đây, một số nghiên cứu cho thấy dược liệu này có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp khi dùng đơn lẻ hoặc phối hợp, tuy nhiên cần sử dụng đúng cách và theo tư vấn chuyên môn.

Xem thêm