Chứng mặc cảm thấp kém có thể được coi là một tập hợp các suy nghĩ và hành vi cùng nhau cản trở khả năng cảm thấy thành thạo của một người trong hầu hết các khía cạnh của cuộc sống. Nhiều chuyên gia sức khỏe tâm thần sử dụng thuật ngữ lòng tự trọng thấp mạn tính, có thể tồn tại ở cả trẻ em và người lớn.

Theo bác sĩ tâm lý, những đứa trẻ mắc chứng này có thể có những dấu hiệu sau:
Nếu bạn đang thắc mắc liệu con mình có đang phải vật lộn với chứng mặc cảm tự ti hay không, hãy tự hỏi bản thân: “Con mình ở độ tuổi tiểu học có thường xuyên hợp tác với giáo viên, bạn bè hoặc bạn cùng chơi không?”.
Điều quan trọng cần lưu ý là mặc cảm có thể xảy ra cùng với các vấn đề tâm lý khác, chẳng hạn như trầm cảm và rối loạn lo âu xã hội. Nếu bạn nhận thấy những thay đổi trong quan điểm của con bạn về bản thân hoặc cách chúng liên hệ với người khác và điều đó ảnh hưởng đến đời sống xã hội và trường học của chúng, thì một nhà trị liệu tâm lý có thể hữu ích.
Làm thế nào để giúp một đứa trẻ mắc chứng mặc cảm thấp kém?

Là cha mẹ, bạn đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp con phát triển lòng tự trọng lành mạnh. Một nghiên cứu được công bố vào năm 2021 trên tạp chí Frontiers in Psychology cho thấy cha mẹ có tác động lớn đến lòng tự trọng của con họ (điều này đã được chứng minh trong vô số nghiên cứu khác) và việc thể hiện sự ấm áp về mặt cảm xúc trong khi đặt ra ranh giới rõ ràng có liên quan đến lòng tự trọng cao hơn ở trẻ. Mặt khác, việc bảo vệ quá mức, bỏ bê hoặc chỉ trích quá mức có liên quan đến lòng tự trọng tiêu cực và mặc cảm tự ti. Dưới đây là bảy cách bạn có thể áp dụng cách nuôi dạy con tích cực, giúp con bạn tránh hoặc vượt qua mặc cảm thấp kém.
1. Hãy để con tự tìm giải pháp cho vấn đề
Nếu trẻ gặp khó khăn với bạn bè, thay vì bảo chúng phải làm gì, hãy hỏi 'Con cảm thấy thế nào về tình huống này? Con đã cố gắng khắc phục nó như thế nào? Điều gì xảy ra khi con cố gắng khắc phục điều đó?'. Những câu hỏi này giúp con bạn tìm thấy cảm giác thân thuộc và kết nối với những người khác, đồng thời giúp chúng tin vào khả năng của chính mình.
Chuyên gia tâm lý cho biết thêm, việc cùng nhau đưa ra các giải pháp là điều tốt. Nhưng cuối cùng hãy để đứa trẻ quyết định hành động nào sẽ thực hiện. Điều này thúc đẩy tư duy phê phán, là chìa khóa để phát triển cảm giác về năng lực. Nếu chúng ta sửa chữa mọi thứ cho con mình, chúng sẽ không biết cách cư xử như người lớn.
2. Không chỉ trích
Đối với trẻ em, những lời chỉ trích có thể tạo ra cảm giác thiếu thốn, không chắc chắn và sợ hãi. Hầu hết ý thức về bản thân và giá trị bản thân của một đứa trẻ đều xuất phát từ ý thức về giá trị mà chúng có trong gia đình. Vì vậy, những lời chỉ trích về một điều gì đó mà chúng ta có thể coi là nhỏ nhặt khi trưởng thành có thể ảnh hưởng đến toàn bộ cảm giác về giá trị của một đứa trẻ.
3. Khen ngợi nỗ lực của trẻ
Thay vì chỉ trích, bạn nên khen ngợi những nỗ lực của con. Trẻ em thường chưa phát triển khả năng tóm tắt hoặc diễn giải thông tin, vì vậy những lời khen ngợi mơ hồ như ‘Thật tuyệt vời’ có thể dẫn đến sự không chắc chắn về việc chính xác chúng đang được khen ngợi vì đã làm gì. Thay vào đó, bạn nên nói thật cụ thể, chẳng hạn như nói: “Bố/mẹ thực sự thích màu xanh lam mà con đã dùng để tô màu bầu trời trong bức vẽ của mình”. Phương pháp khen ngợi đơn giản này có thể cho con bạn thấy rằng bạn đang rất chú ý đến điều chúng đã làm, đánh giá cao và coi trọng những tương tác của bạn với chúng, đồng thời dạy chúng cách tương tác tích cực với thế giới xung quanh.
4. Đặt ranh giới, giới hạn và kỳ vọng rõ ràng
Tránh những lời chỉ trích không có nghĩa là tránh việc nuôi dạy con cái. Ví dụ, nếu con bạn làm điều gì đó gây tổn thương hoặc sai trái, chẳng hạn như trêu chọc bạn cùng lớp vì ngoại hình của chúng hoặc gian lận trong bài kiểm tra ở trường, bạn không nên bỏ qua.
Để đặt ra các quy tắc và ranh giới theo cách hỗ trợ lòng tự trọng của con bạn, bạn nên giao tiếp rõ ràng, tập trung vào hành vi chứ không phải vào toàn bộ con. Ví dụ, đừng chê con bạn là kẻ xấu khi trêu chọc bạn cùng lớp; thay vào đó, hãy giải thích hành vi đó gây tổn thương như thế nào. Điều này cuối cùng sẽ giúp trẻ học cách cư xử một cách lành mạnh, tử tế mà không khiến chúng cảm thấy mình kém cỏi hơn.
5. Khuyến khích sự tự lập
Giao việc nhà và các nhiệm vụ phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp trẻ xây dựng ý thức làm chủ và ngăn chúng trở nên quá thụ động hoặc phụ thuộc, điều này làm tăng cảm giác bất an.
Hãy để trẻ tự đóng gói ba lô của mình và nhớ trả lại sách cho thư viện trường học. Nếu bạn nhớ tất cả những thứ mà một đứa trẻ phải mang đến trường, điều đó sẽ cướp đi cơ hội của đứa trẻ được mắc sai lầm và học hỏi từ những sai lầm đó. Ví dụ: nếu con bạn quên trả lại một cuốn sách cho thư viện và sau đó buồn bã vì chúng không được phép lấy một cuốn sách khác cho đến khi trả lại, bạn có thể ôm con và nói với con rằng điều này sẽ giúp con nhớ cuốn sách tiếp theo tốt hơn. Để trẻ trải qua những tổn thương đó để chúng xây dựng khả năng phục hồi.
6. Làm gương về lòng trắc ẩn
Đối xử tử tế với bản thân sẽ giúp con bạn học cách làm điều tương tự. Có một số cách bạn có thể làm gương về lòng trắc ẩn với bản thân hàng ngày. Một cách đơn giản là hãy có chủ ý về cách bạn phản ứng với những sai lầm nhỏ nhặt hàng ngày.
Nếu bạn làm đổ cà phê, phản xạ của bạn có thể là tỏ ra thất vọng hoặc càu nhàu về việc phải thay quần áo. Nhưng thay vào đó, nếu bạn nói 'Sai lầm xảy ra và không sao cả - tôi chỉ cần thay trang phục của mình thôi', bạn sẽ thể hiện những kỹ năng quan trọng như điều tiết cảm xúc và chịu đựng đau khổ. Bạn cũng đang cho con mình thấy rằng sai lầm là điều bình thường, điều này có thể giúp chúng tự tin thử những điều mới mà không sợ hãi.
7. Cùng nhau thực hành thiền chánh niệm
Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy rằng thực hành chánh niệm (ngồi yên lặng, nhắm mắt, và bình tĩnh chú ý đến hơi thở và suy nghĩ của bạn mà không phán xét) làm tăng sự lạc quan, giảm phản ứng với căng thẳng, giảm lo lắng và hành vi hung hăng, tăng cường khả năng phục hồi và mang lại nhiều lợi ích khác cho cả trẻ em và người lớn.
Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.
Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.
Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.
Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?
Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.
Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.
Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.