Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Không tự ý dùng thuốc trị táo bón

Táo bón là một hội chứng thường gặp trong thực tế điều trị hoặc trong đời sống. Nhiều người đã tự ý dùng thuốc hoặc theo lời mách bảo khiến tình trạng táo bón không được cải thiện, có khi còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Táo bón là trạng thái đi tiêu phân khô cứng, buồn đại tiện mà không đi được, thời gian đi tiêu lâu hoặc nhiều ngày mới đi tiêu, trong điều kiện ăn uống bình thường.

Tuy nó không quá nguy hiểm đến tính mạng nhưng việc đi ngoài khó khăn, có thể gây rách và chảy máu hậu môn sẽ làm người bệnh đau đớn, táo bón lâu ngày có thể dẫn đến bệnh trĩ do áp lực rặn mỗi khi đi đại tiện hoặc bị nhiễm độc, nhiễm khuẩn vì chất thải tích tụ lâu trong cơ thể. Táo bón có thể xảy ra cấp tính trong vài ngày hoặc kéo dài vài tuần và có thể tái phát nhiều đợt.

Ruột của người bị táo bón.

Nguyên nhân gây ra táo bón có thể do bệnh của đại tràng, ăn quá ít chất xơ, uống quá ít nước, ảnh hưởng tâm lý như buồn phiền, lo lắng. Người làm việc tĩnh tại, thiếu vận động, lười đi đại tiện cũng gây ra táo bón. Một số thuốc đang dùng cho một bệnh nào đó cũng có thể gây ra táo bón như các thuốc chứa kim loại (nhôm, canxi, bismuth) trong điều trị bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng, các thuốc chứa cao opium (thuốc phiện), thuốc chống trầm cảm, thuộc trị bệnh liệt rung...

Các thuốc trị dị ứng (antihistamine), thuốc lợi tiểu, thuốc ngủ, thuốc làm dịu đau, thuốc atropin... cũng là nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp gây nên chứng táo bón.

Thuốc trị táo bón có hai nhóm chính gồm: loại để uống và loại để bơm hoặc nhét qua hậu môn. Loại thuốc có nguồn gốc hóa học có công hiệu nhanh nhưng không nên dùng nhiều vì thuốc này dễ gây lệ thuộc thuốc, bệnh nhân phải dùng nó mỗi lần muốn đi đại tiện, nếu bỏ thuốc sẽ bị táo bón. Loại thứ hai có nguồn gốc tự nhiên được bào chế từ những loại thực vật có nhiều chất xơ.

Khi dùng thuốc này, bệnh nhân phải uống với nhiều nước để làm cho chất xơ này nở ra, như vậy mới có công hiệu. Nhìn chung, loại này tốt hơn loại hóa học nhiều và không gây lệ thuộc thuốc.

Tuy nhiên, bệnh nhân cần nhớ là nếu không uống nhiều nước theo chỉ dẫn trên nhãn thuốc, chất xơ có thể tích tụ lại trong dạ dày hoặc đường ruột, gây đầy bụng, khó tiêu. Đối với loại thuốc trị táo bón loại nhét qua hậu môn không nên dùng thường xuyên, vì chúng có thể gây lệ thuộc thuốc và ăn mòn trực tràng. Một số thuốc thông dụng:

Duphalac (lactulose 50%) bản chất là đường có thể dùng cho cả trẻ em và người lớn theo liều chỉ định.

Dầu parafine: là loại thuốc làm trơn phân. Chú ý không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi. Nên dùng buổi tối trước khi đi ngủ, không dùng kéo dài vì gây rối loạn hấp thu mỡ và vitamin tan trong dầu. Hiện nay, người ta cũng có thể thay parafin bằng dầu thực vật (olive) an toàn hơn.

Cần ăn nhiều chất xơ để phòng táo bón.

Polyoxye thyline glycol (microlax): thuốc tube dạng gel dùng để bơm vào hậu môn trước khi đi đại tiện 15 phút. Thuốc này không nên dùng kéo dài vì gây bỏng rát và có thể gây ra tổn thương ở niêm mạc do kích ứng.

Bisacodyl: viên tọa dược (thuốc đạn) hoặc viên uống. Là thuốc tổng hợp kích thích mạnh niêm mạc để tăng nhu động ruột giúp nhuận tràng. Không được dùng cho trẻ dưới 15 tuổi và phụ nữ có thai.

Sorbitol: giúp tăng lượng nước từ mô ruột và lòng ruột theo cơ chế thẩm thấu để làm phân nhão hơn. Thường dùng dạng gói 5g, uống trước khi ăn. Đây là thuốc hay dùng vì dễ uống.

Thuốc các muối của magie sulfat và sữa magie: có tác dụng nhuận tràng, tẩy. Không dùng kéo dài vì có thể gây ngộ độc magie.

Macrogol 4000 (polyethyline glycol: forlax - fortrans) là loại thuốc tẩy mạnh chỉ dùng cho người lớn.

Neostigmin: thuốc tiêm, chỉ dùng trong trường hợp bế tắc đại tiện sau mổ.

Tóm lại, để phòng ngừa táo bón cần ăn uống hợp lý, ăn nhiều rau xanh để bổ sung chất xơ. Nhân dân ta có nhiều kinh nghiệm trong ẩm thực để chống táo bón như ăn khoai lang, rau cải, những loại thực phẩm tự nhiên có tính mát như thạch rong biển, rau câu... Cần vận động thường xuyên, tránh ngồi lâu, trì trệ. Chú ý uống nhiều nước. Nếu dùng một số loại thuốc điều trị bệnh mà bị táo bón thì phải tham khảo ý kiến thầy thuốc để điều chỉnh liều hoặc dùng thuốc phụ trợ.

ThS. Lê Anh - Theo SKĐS
Bình luận
Tin mới
  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

  • 13/11/2026

    Cách phòng ngừa "nước ăn chân" và ghẻ lở mùa mưa lũ

    Mùa mưa lũ không chỉ mang đến thiệt hại về tài sản và môi trường sống mà còn tạo ra môi trường lý tưởng cho nhiều loại bệnh da liễu phát triển mạnh. Nước ngập bẩn chứa hỗn hợp vi khuẩn, vi nấm, ký sinh trùng và hóa chất trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

  • 12/11/2026

    Hội chứng dị ứng miệng (OAS) khi ăn trái cây sống

    Nhiều người thường cảm thấy ngứa rát môi, sưng nhẹ lưỡi hoặc ngứa cổ họng ngay khi cắn một miếng táo, đào, dưa hấu hay dưa chuột sống. Đây không phải là ngộ độc thực phẩm mà là biểu hiện của Hội chứng dị ứng miệng (OAS) - một phản ứng chéo kỳ lạ giữa phấn hoa và thực phẩm.

Xem thêm