Kháng kháng sinh - mối nguy với y tế toàn cầu

Kháng kháng sinh là một trong những thách thức y tế lớn nhất toàn cầu, đe dọa tính mạng con người và tác động đến nhiều ngành nghề, lĩnh vực.

Từ năm 1930 đến 1960 có thể xem là "kỷ nguyên vàng" của ngành sản xuất kháng sinh khi liên tục chứng kiến sự ra đời và phát triển của hàng loạt loại kháng sinh mới.

Tuy nhiên, sự xuất hiện, lan rộng và tồn tại dai dẳng của vi khuẩn đa kháng (MDR) hay còn gọi là siêu vi khuẩn - các chủng vi khuẩn làm tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong. Sự gia tăng này có thể đến từ các thể vi khuẩn đột biến dẫn đến đề kháng với nhiều loại kháng sinh khác nhau. Hiện tượng này được gọi là kháng kháng sinh (AMR).

Theo New Yorks Times (Mỹ), các công ty dược sản xuất kháng sinh có nguy cơ phá sản do khó thu hồi vốn, vòng đời kháng sinh ngày càng ngắn, không mặn mà nghiên cứu kháng sinh mới... Nếu những năm 1980 trên thế giới có 18 công ty dược phảm sản xuất kháng sinh mới thì đến nay chỉ còn khoảng 3-4. Các loại thuốc hiện hành rất khó điều trị các loại siêu vi khuẩn như Staphylococcus Aureus kháng Methicillin (MRSA) và khuẩn lao cực kháng thuốc (MDR).

Nhiều tổ chức như Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ, Hiệp hội các bệnh truyền nhiễm Mỹ, Diễn đàn Kinh tế Thế giới và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đều cho rằng kháng kháng sinh là mối quan ngại lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc điều trị bệnh.

Covid-19 và đề kháng kháng sinh toàn cầu

Năm 2020, ngành y tế còn chứng kiến sự bùng nổ của Covid-19 và là nguyên nhân khiến tình hình khó đoán trước vì tình trạng lạm dụng kháng sinh trong kiểm soát dịch bệnh.

Một tổng quan đánh giá đăng trên Tạp chí Clinical Microbiology and Infection - CMI (thuộc Hiệp hội Vi sinh lâm sàng và bệnh truyền nhiễm châu Âu - ESCMID) trên 3.338 bệnh nhân nhiễm Covid-19 từ nhiều nghiên cứu khác nhau cho thấy 71,8% được điều trị kháng sinh mặc dù chỉ có 6,9% mắc nhiễm khuẩn. Các bệnh nhân nhiễm nCoV sẽ có các triệu chứng của nhiễm virus như sốt, ho khan, mệt mỏi... thường không thể điều trị bằng kháng sinh.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), azithromycin đang được sử dụng rộng rãi với hydroxychloroquine để điều trị Covid-19 mặc dù chưa được khuyến cáo ngoài các thử nghiệm lâm sàng. Điều này có thể dẫn đến lo ngại về vấn đề gia tăng kháng kháng sinh azithromycin, loại thuốc được ghi nhận có giá trị trong nhiều trường hợp điều trị nhiễm khuẩn đường hô hấp. Chính những điều này góp phần dẫn đến sự lan rộng của kháng kháng sinh.

Nếu tốc độ gia tăng kháng thuốc không chậm lại, WHO ước tính đến năm 2050 sự gia tăng nhiễm khuẩn kháng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến 10 triệu sinh mạng mỗi năm. Báo cáo về đánh giá khả năng kháng kháng sinh do Tổ chức tư vấn Chatham House (Anh) ước tính tổn thất kinh tế tích lũy vì kháng kháng sinh đến năm 2050 có thể lên đến 100.000 tỷ đô la.

Giải pháp ngăn chặn kháng kháng sinh

Ngay cả khi những con số đang ở mức báo động không đồng nghĩa con người hoàn toàn không có khả năng thay đổi tình thế. Nâng cao nhận thức toàn cầu về kháng kháng sinh trên diện rộng để không còn tình trạng sử dụng kháng sinh chưa hợp lý, đồng thời bác sĩ lâm sàng và bác sĩ thú y không kê toa kháng sinh khi không cần thiết.

Các biện pháp chẩn đoán nhanh cũng góp phần giúp chuyển đổi phương thức sử dụng kháng sinh ở người và động vật, nhờ đó giảm thiểu sử dụng kháng sinh không cần thiết, làm chậm tốc độ kháng kháng sinh và có thể kéo dài vòng đời hiệu lực của các loại kháng sinh hiện có. Từ khắp các tổ chức và quốc gia nên chủ động tiến hành ngay các công tác cần thiết để giảm thiểu tác động và hạn chế lan rộng đề kháng kháng sinh, nhất là trong bối cảnh Covid-19 làm tăng tốc độ kháng kháng sinh như hiện nay.

Cục Quản lý Khám chữa bệnh - Bộ Y tế Việt Nam, Đại sứ quán Anh tại Việt Nam và Văn phòng đại diện GSK Pte Ltd tại Việt Nam vừa qua đã ký kết Biên bản ghi nhớ chương trình "Hợp tác phòng, chống kháng kháng sinh tại Việt Nam giai đoạn 2021-2023" như là một trong những nỗ lực ngăn chặn kháng kháng sinh tại Việt Nam, góp phần đảm bảo sức khỏe và hạnh phúc cho thế hệ tương lai.

Các đơn vị sẽ triển khai các chương trình nâng cao năng lực nhân viên y tế về điều trị và kê đơn kháng sinh hợp lý cho các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp trong cộng đồng, đồng thời thực hiện các chiến dịch truyền thông thay đổi nhận thức, hành vi của người dân trong việc sử dụng kháng sinh...

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Ngăn chặn đề kháng kháng sinh: từ nhận thức đến hành động.

Ngọc An - Theo vnexpress.net

Từ khóa:

Bình luận

Tin mới

11/08/2026

Bí quyết giúp bé đánh bay rôm sảy, dịu mát suốt mùa hè

Trong mùa hè nóng ẩm, trẻ nhỏ rất dễ đối mặt với tình trạng rôm sảy kèm theo các nốt mẩn đỏ gây ngứa ngáy và khó chịu trên da. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, những dấu hiệu này có thể chuyển biến nặng thành viêm da, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cũng như quá trình phát triển tự nhiên của trẻ.
10/08/2026

Mối liên hệ giữa thuốc lá, trầm cảm và lo âu

Mặc dù đã trải qua nhiều thập kỷ, bất chấp nhiều thông điệp truyền thông về tác hại của thuốc lá với sức khỏe, thuốc lá vẫn luôn là kẻ thù số 1 của sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là đối với những cá nhân mắc các bệnh tâm lý như trầm cảm hoặc lo âu. Đây là 2 bệnh tâm lý liên quan mật thiết với tần suất sử dụng thuốc lá do phụ thuộc vào nicotine. Hiểu rõ mối quan hệ sẽ là chìa khóa để phòng ngừa, điều trị và phục hồi sức khỏe.
09/08/2026

Chụp cộng hưởng từ (MRI): Chìa khóa "Nhìn thấu" cơ thể không cần bức xạ

Trong y học hiện đại, việc chẩn đoán chính xác bệnh lý ngay từ giai đoạn đầu là yếu tố sống còn. Để làm được điều này, các bác sĩ thường nhờ đến sự trợ giúp của một công cụ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến bậc nhất hiện nay: Chụp cộng hưởng từ, hay còn gọi là MRI. Dù thuật ngữ này khá quen thuộc, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ nguyên lý hoạt động cũng như những gì cơ thể sẽ trải qua trong phòng chụp.
08/08/2026

Muốn làm chậm quá trình lão hóa sinh học? bạn hãy bắt đầu từ giấc ngủ của mình

Giấc ngủ là một yếu tố quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng ta. Không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng, chất lượng và thời lượng giấc ngủ còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.
07/08/2026

Hướng dẫn sơ cứu đuối nước kịp thời và đúng cách

Tai nạn đuối nước thường có xu hướng gia tăng vào mùa hè, khi mọi người tìm đến các ao, hồ, sông, suối hay bãi biển để giải nhiệt, nguy hiểm hay gặp nhất là trẻ em. Khi không may xảy ra sự cố, việc sơ cứu kịp thời và đúng cách ngay trong "khoảng thời gian vàng" từ 1-4 phút đầu tiên là yếu tố cốt lõi giúp nạn nhân có cơ hội bình phục tốt hơn, đồng thời hạn chế tối đa biến chứng. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ hướng dẫn chi tiết dựa trên các nguyên tắc y khoa chuẩn, vai trò của hô hấp nhân tạo và các biện pháp hỗ trợ.
06/08/2026

7 loại thức uống tăng cường sức khỏe

Các loại thức uống tăng cường sức khỏe, như loại làm từ gừng và nghệ, là những thức uống nhỏ đậm đặc giúp tăng cường năng lượng, cải thiện hệ miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa. Chúng chứa nhiều vitamin và khoáng chất và có thể được pha chế tại nhà, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn nữa về lợi ích của chúng.
05/08/2026

Thời điểm tốt nhất để uống nước nóng

Lợi ích của việc giữ đủ nước cho cơ thể đối với sức khỏe và tinh thần được biết đến rộng rãi. Nhiệt độ nước cũng có tác động lớn, đặc biệt là uống nước nóng có thêm lợi ích là tăng cường tuần hoàn máu và hỗ trợ tiêu hóa. Để tối đa hóa những lợi ích này, có những thời điểm nhất định trong ngày nên uống nước nóng (50-70 độ C) để bổ sung nước.
04/08/2026

Lợi ích của việc tắm nước đá

Tắm nước đá có thể giúp giảm đau cơ, cải thiện quá trình phục hồi sau khi tập luyện bằng cách giảm viêm và sưng, cải thiện sức khỏe chung. Tắm nước đá có nhiều cách, hiệu quả cũng khác nhau tùy mục tiêu mong muốn, khuyến cáo chung nên ngâm mình trong nước đá khoảng 10 đến 15 phút để đạt được những lợi ích tiềm năng.